Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] marca 2014 r., którą odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniej A. B., po zmarłym ojcu dziecka.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1440) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności,
- 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
- 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.
Organ uznał, że renta rodzinna w drodze wyjątku nie może być przyznana, gdyż małoletnia A. nie jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania. Wykazany średni miesięczny dochód matki dziecka I. B. wynosi brutto 1863,33 zł miesięcznie i na osobę w rodzinie przypada kwota 931, 67 zł brutto. Organ wskazał, iż pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" określa się na tle wysokości najniższej emerytury, która od dnia 1 marca 2014 r. wynosi brutto 844,45 zł. Jakkolwiek wykazany dochód może nie zaspokajać wszystkich potrzeb życiowych małoletniego dziecka, jednak trudno uznać, iż nie pozwala na zaspokojenie potrzeb niezbędnych i podstawowych. Przepis art. 83 ust. 1 powołanej ustawy uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przedstawicielka ustawowa małoletniej A. B., jej matka I. B., nie zgodziła się z wydanym rozstrzygnięciem.
Skarżąca wskazała na ponad 23-letni staż pracy ojca dziecka, w czasie którego odprowadzane były składki na ubezpieczenie. Stwierdziła, iż dochód brutto nie uwzględnia odliczanych przez pracodawcę składek oraz nie zgodziła się, że do jego wyliczenia przyjęto zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł, przeznaczony na leczenie córki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie niezaistnienia w niniejszej sprawie, po stronie skarżącej, braku niezbędnych środków utrzymania, które w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu stanowią jedną z obligatoryjnych i łącznych przesłanek, umożliwiających przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.
Dla ustalenia pojęcia "niezbędne środki utrzymania" należy odnieść wysokość dochodu brutto do wysokości najniższej emerytury i renty rodzinnej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującej w chwili rozstrzygania sprawy przez organ administracyjny. Na takie rozumienie tego pojęcia wskazuje ugruntowane od dawna orzecznictwo sądów administracyjnych (p. wyroki: NSA z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt I OSK 112/06 oraz wyroki WSA z dnia 14 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1553/05; z dnia 19 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 365/06). Począwszy od dnia 1 marca 2014 r. kwota najniższej emerytury i renty rodzinnej wynosi 844, 45 zł brutto, a zatem w porównaniu z kwotą średniego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej – 931, 67 zł brutto, kwoty najniższych tego typu świadczeń z FUS są niższe niż wskazany dochód skarżącej. Powyższych proporcji nie zmieni nawet pomniejszenie dochodu o zasiłek pielęgnacyjny.
Przepis art. 83 ust. 1 ustawy uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Wskazać tu także należy, iż powyższe wartości należy oceniać jedynie w pojęciu brutto.
W tym materiale sprawy decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie narusza prawa.
Jakkolwiek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni dostrzega, iż kwota średniego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej może nie być wystarczająca do zaspokojenia podstawowych potrzeb, jednakże nie można jej uznać za niewystarczającą do zaspokojenia potrzeb niezbędnych, zgodnie z kryterium najniższej emerytury i renty rodzinnej z FUS, obowiązującej w chwili rozstrzygania sprawy przez organ. W przypadku pogorszenia sytuacji materialnej skarżącej, zaistnieje możliwość wystąpienia ponownie o przyznanie przedmiotowego świadczenia.
Podjęte w niniejszej sprawie decyzje, odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku, są z powyższych względów zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji, które mogłoby skutkować ich uchyleniem bądź stwierdzeniem ich nieważności.
Dlatego, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w wyroku.