Uzasadnienie
Komendant Główny Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], którym odmówił K.F. sporządzenia potwierdzonych za zgodność kserokopii akt postępowania.
Jako podstawę odmowy organ podał art. 73 § 2 k.p.a. oraz art. 74 § 2 k.p.a.
W motywach uzasadnienia podał, że strona, stosownie do art. 73 § 2 k.p.a., nie wskazała ważnego interesu dla uzyskania potwierdzonych za zgodność kserokopii całości akt postępowania administracyjnego. Podniósł, że ustalenie ważnego interesu strony należy do organu administracji publicznej, prowadzącego postępowanie. Nadto, że pojęcie "ważnego interesu" nie podlega interpretacji rozszerzającej i uzasadnienie go tylko koniecznością ich posiadania dla potrzeb prowadzonego postępowania, czy innych postępowań, nie jest wystarczające.
Odnosząc się do zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniosku strony o ewentualne wydanie kopii akt postępowania bez ich uwierzytelnienia, organ wskazał, że obowiązujące przepisy nie dają organowi takiej możliwości, co znajduje uzasadnienie w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W konkluzji organ, uznając, iż ważnego interesu strona wnioskująca nie wykazała, stwierdził, iż należy odmówić uwzględnienia wniosku w zakresie sporządzenia uwierzytelnionej kopii akt sprawy.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi K.F. do tutejszego Sądu.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, skarżący zarzucił naruszenie:
- - art. 73 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie samodzielnego sporządzenia kserokopii i fotokopii akt postępowania administracyjnego,
- - art. 7 – art. 10 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej
- - oraz nieprzeprowadzenie postępowania w zakresie pierwotnego wniosku o umożliwienie samodzielnego wykonania kserokopii lub fotokopii akt postępowania administracyjnego.
Skarżący podniósł, że działania organu miały na celu pozbawienie go prawa do obrony, bowiem organ ma obowiązek umożliwienia stronie sporządzenia odpisu lub kserokopii dokumentu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 24 kwietnia 2014 r. w niniejszej sprawie, pełnomocnik organu wskazał, że praktyką jest, iż skarżący nie chce korzystać z osobistego przeglądania akt sprawy, a jedynie zgłasza wnioski o doręczenie mu kserokopii tych akt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie wydane przez Komendanta Głównego Straży Granicznej na podstawie art. 73 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w zakresie wniosku K.F., zawartego w piśmie z dnia 27 lutego 2014 r., zatytułowanym "odwołanie", w którym strona wystąpiła o przesłanie potwierdzonej za zgodność kserokopii całości akt zgromadzonych w sprawie, w celu ewentualnego wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Stosownie do treści art. 73 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, w każdym stadium postępowania, obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek stworzenia stronie warunków, umożliwiających przeglądanie akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Jak wynika z treści § 2 cytowanego artykułu, strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
Należy zauważyć, że powołany przepis określa zasady udostępniania akt stronie postępowania. Zasadnicza różnica unormowań zawartych w omawianym przepisie polega na tym, że art. 73 § 1 k.p.a. przyznający stronie, obok możliwości przeglądania akt także prawo sporządzania z nich notatek i odpisów, pozostawia jej uprawnienia do własnej realizacji, zaś rola organu administracji publicznej kończy się na zapewnieniu stronie możliwości skorzystania z tych uprawnień, w tym utrwalenia na własny użytek materiałów zawartych w aktach, bez żadnych ograniczeń. Natomiast, na podstawie art. 73 § 2 k.p.a., strona może domagać się jedynie uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów i to tylko wtedy, gdy uzasadni to swoim ważnym interesem.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wyraźnie zostały przez ustawodawcę rozgraniczone obowiązki organu administracji publicznej do umożliwienia stronie przeglądania akt i sporządzania z nich notatek i odpisów oraz uprawnienia strony do przeglądania akt oraz sporządzania notatek i odpisów, ewentualnie domagania się uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub ich wydania w określonej sytuacji. Nadto, że – po pierwsze, wskazane w art. 73 § 2 k.p.a. uprawnienia strony przysługują jej o tyle, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem.
Po drugie zaś, że z przepisu tego nie wynika obowiązek sporządzania przez organ administracyjny kserokopii akt administracyjnych lub ich odpisu i doręczenia ich stronie. Zgodzić należy się z oceną organu, iż uzasadnienie istnienia ważnego interesu strony tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych kopii akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w zamiarze ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające. Przypomnieć należy, iż uzyskiwanie uwierzytelnionych odpisów lub kopii pozostaje pod kontrolą organu administracji, ponieważ powstają wtedy nowe dokumenty, które mogą być wykorzystywane poza prowadzonym postępowaniem. Z tego właśnie powodu art. 73 § 2 k.p.a., odnośnie uwierzytelniania odpisów z akt sprawy, wymaga wykazania przez stronę ważnego interesu w celu uzyskania takiego dokumentu.
Podkreślić trzeba, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06 stwierdził, że uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony li tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające. Żądając wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, należy jeszcze wykazać, że nie ma się samemu możliwości sporządzenia pożądanych odpisów z akt sprawy.
Natomiast w wyroku z dnia 27 listopada 1996 r., sygn. akt I SA/Lu 139/96, Sąd stwierdził, że art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. nie przewiduje obowiązku sporządzenia przez organ administracji kserokopii akt administracyjnych lub ich odpisu i doręczenia ich stronie (por. również wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 2063/10, publ. w CBOSA).
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał w niniejszej sprawie istnienia ważnego interesu. Twierdzenie, że uwierzytelniona kserokopia akt postępowania administracyjnego niezbędna jest do dochodzenia swoich praw przed sądem, nie jest wystarczające.
Wskazać również należy, że dla zrealizowania uprawnień, na które powołuje się skarżący, nie jest konieczne posiadanie uwierzytelnionej kserokopii całości akt sprawy, która toczy się przed organem. Realizacja wskazanych przez skarżącego uprawnień może odbyć się na podstawie kopii, notatek, czy odpisów.
Analizując powyższe, Sąd podziela stanowisko organu, uznając, że nie można przyjąć, iż tylko wydanie uwierzytelnionych kserokopii akt sprawy jest jedynym sposobem spełnienia przysługujących stronie gwarancji procesowych, zawartych w art. 73 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących naruszenia art. 73 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie samodzielnego sporządzenia kserokopii i fotokopii akt postępowania, stwierdzić należy, iż niniejsze postępowanie dotyczy wniosku skarżącego z dnia 27 lutego 2014 r. o przesłanie potwierdzonej za zgodność kserokopii całości akt zgromadzonych w sprawie, w celu ewentualnego wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skarżący jasno i precyzyjnie określił swoje żądania i w tym zakresie organ wydał stosowne rozstrzygnięcie.
Na marginesie można wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 104/10, wyraził pogląd, że strona nie może się domagać w sposób wiążący dla organu udostępnienia jej akt sprawy, poprzez sporządzenie kserokopii dokumentów lub w innej wskazanej formie. To bowiem organ decyduje, w jakiej formie ma możliwość wywiązania się z obowiązku udostępnienia stronie akt sprawy. Należy bowiem odróżnić obowiązek organu udostępnienia stronie akt sprawy od czynności udostępnienia tych akt we wskazanej przez stronę formie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.