Uzasadnienie
A. E. w dniu 10 czerwca 2011 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium.
Wezwaniem Referendarza sądowego z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. II SA/Wa 1568/11, w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania, w terminie 7 dni, kserokopii dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskiwanych przez jego matkę, kserokopii z rachunków bankowych za maj i czerwiec 2011 r. oraz kserokopii rachunków wskazujących wysokość stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym.
W zakreślonym w wezwaniu terminie wskazane wyżej dokumenty nie wpłynęły do niniejszej sprawy. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2011 r. odmówiono więc wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, m.in. iż nie wykazał on, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy i nie nadesłał kserokopii żądanych dokumentów, które pozwoliłyby ocenić aktualną jego aktualną sytuację finansową, a informacje podane w urzędowym formularzu PPF, były w tym zakresie niewystarczające.
W dniu 16 sierpnia 2011 r. do akt sądowych zostały załączone dokumenty (nadane w urzędzie pocztowym w dniu 27 lipca 2011 r.) będące przedmiotem wezwania z dnia 20 lipca 2011 r. – tj. druki RMUA matki skarżącego za kwiecień, maj i czerwiec 2011 r., faktury za usługi telekomunikacyjne, gaz i czynsz za miesiąc czerwiec 2011 r., wyciągi z rachunku bankowego w [...] za maj 2011 r. oraz z rachunku bankowego w [...] S.A. za okres od 31 marca 2011 r. do 30 maja 2011 r. wraz z historią rachunku. Jednocześnie z notatki służbowej Zastępcy Kierownika Sekretariatu Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2011 r. (karta [...] akt sądowych) wynika, iż powyższe dokumenty wpłynęły do Sądu w dniu 1 sierpnia 2011 r. i omyłkowo zostały załączone do innej sprawy skarżącego.
Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 21 sierpnia 2011 r., stanowiącym sprzeciw od postanowienia z dnia 10 sierpnia 2011 r., skarżący podkreślił, iż w zakreślonym terminie nadesłał żądane przez Sąd dokumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Taka sytuacja właśnie sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Należy bowiem podkreślić, iż wnioskodawca w odpowiedzi na wezwanie Sądu nadesłał w terminie dokumenty pozwalające w pełni określić jego sytuację finansową. Natomiast w wyniku omyłki i dołączeniu ich do innej sprawy, referendarz sądowy w dacie rozpoznawania wniosku nie mógł się do nich odnieść i rozpoznał sprawę uznając, iż wnioskodawca ich w ogóle nie nadesłał, pozostawiając wezwanie Sądu z dnia 20 lipca 2011 r. bez odpowiedzi. Skoro zatem, z powodu błędnego dołączenia nadesłanych przez wnioskodawcę dokumentów do akt innej sprawy Referendarz sądowy, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie miał możliwości pełnego przeanalizowania sytuacji finansowej wnioskodawcy, to należy uznać, że po ich dołączeniu do akt zmieniły się okoliczności sprawy, co uzasadnia uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. II SA/Wa 1568/11 o odmowie przyznania prawa pomocy i ponowne rozpoznanie sprawy.
Przechodząc zatem do oceny wniosku A. E. o zwolnienie od kosztów sądowych należy wskazać, iż stosownie do postanowień art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Z treści wniosku oraz złożonych przez A. E. w dniu 27 lipca 2011 r. dokumentów wynika, że wnioskodawca jest studentem uczelni wyższej, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką oraz nie posiada jakiegokolwiek majątku.
Źródłem dochodu w gospodarstwie domowym wnioskodawcy jest świadczenie rehabilitacyjne matki z ubezpieczenia chorobowego w kwocie 1110, 48 zł netto (wysokość za miesiąc czerwiec 2011 r., wg dokumentu RMUA (k- [...] akt sądowych) rozpoczęcie wypłaty świadczenia dotyczy okresu od [...] marca 2011 r.) oraz stypendium skarżącego w wysokości 500 zł netto miesięcznie (wypłaty za miesiąc czerwiec i lipiec 2011 r.).
Natomiast średnie miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym wnioskodawcy, jak wynika z przedstawionych przez niego dokumentów, kształtują się na poziomie ok. 800 zł.
Wnioskodawca korzysta z dwóch rachunków bankowych, jednego z saldem debetowym oraz kredytem odnawialnym w kwocie 590, 70 zł, oraz drugiego, który służy do przyjmowania środków z przyznanego stypendium i dokonywania bieżących wydatków. W ramach przyznanego kredytu A. E. uzupełnia środki na rachunku bieżącym dokonując przelewów pomiędzy rachunkami.
W ocenie Sądu wnioskodawca w analizowanej sprawie skarżący wykazał, że osiągany w jego gospodarstwie domowym łączny dochód jest co najmniej w połowie przeznaczany na pokrycie podstawowych, niezbędnych kosztów utrzymania. Pozostała zaś kwota - po odliczeniu tych wydatków - w zestawieniu już tylko z wysokością należnego wpisu sądowego w niniejszej sprawie (200 zł) nie pozwala mu na poniesienie pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania jego oraz matki.
Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 165 oraz art. 246 § 1 w zw. z 254 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.