Uzasadnienie
I.U. (dalej "skarżąca", "wnioskodawczyni") zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w niniejszej sprawie.
Z treści wniosku oraz dokumentów zamieszczonych w aktach administracyjnych wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małoletnią córką. Wyłącznym źródłem jej utrzymania są świadczenia socjalne (zasiłek stały w wysokości 253 zł oraz zasiłek rodzinny w wysokości 106 zł) jak również zasiłek alimentacyjny w wysokości 300 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że na mocy orzeczenia lekarza orzecznika ZUS została zakwalifikowana do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Wobec złego stanu zdrowia skarżąca nie jest w stanie podjąć żadnej dodatkowej pracy, a na utrzymaniu jej pozostaje 14 – letnia córka, uczennica gimnazjum.
Według oświadczenia, skarżąca nie posiada żadnego majątku ani oszczędności.
Stwierdzono, co następuje:
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podstawą oceny dopuszczalności przyznania prawa pomocy jest bowiem rzeczywista sytuacja materialna w gospodarstwie domowym osoby ubiegającej się o przyznanie takiego prawa.
W niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że rodzaj i wysokość świadczeń, stanowiących źródło jej utrzymania, uniemożliwia jej poniesienie wydatków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Łączny dochód rodziny, który służy do utrzymania dwóch osób wynosi 659 zł. Powyższe wskazuje, że po stronie wnioskodawczyni istnieje sytuacja, w której nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżąca w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
W rezultacie wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.