Uzasadnienie
H. K. (dalej jako skarżąca) złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Postanowieniem z 5 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniósł sprzeciw.
Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej jako p.p.s.a) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W niniejszej sprawie skarżąca wnosiła wyłącznie o zwolnienie od kosztów sądowych.
W myśl art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się sprawa skarżącej, gdyż przedmiotem jej skargi jest decyzja o odmowie przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, wydana na podstawie ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227).
Należy wyjaśnić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd wydaje orzeczenie oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, gdyż strona skarżąca z mocy ustawy została zwolniona z kosztów sądowych.
Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów wskazanych w sprzeciwie należy podnieść, że Sąd, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, może jedynie badać możliwości finansowe strony skarżącej w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. W tym postępowaniu Sąd nie kontroluje prawidłowości decyzji o odmowie przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Dla przypomnienia należy jedynie wspomnieć, że decyzja w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku została już rozpoznana wyrokiem Sądu z 4 stycznia 2012 r.
Z wymienionych względów, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e w zw. z art. 260 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.