Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 lipca 2015 r. zatytułowanym "odwołanie" J. M. skierował do Sądu Rejonowego dla [...] pozew na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Komisji Lekarskiej podległej Ministrowi właściwemu do Spraw Wewnętrznych [...] z dnia [...] marca 2015 r. dotyczącego określenia związku choroby ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby oraz uszczerbku na zdrowiu.
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] w W., [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił odwołanie z dnia 8 lipca 2015 r. J. M. od orzeczenia Okręgowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...].
Po rozpoznaniu zażalenia J. M. na powyższe postanowienie Sąd Okręgowy [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. sygn. akt [...] postanowił zmienić zaskarżone postanowienie z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie odrzucenia odwołania i przekazać sprawę w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie natomiast do art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie do § 3 powołanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Zaskarżone "odwołaniem" orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Komisji Lekarskiej podległej Ministrowi właściwemu do Spraw Wewnętrznych [...] z dnia [...] marca 2015 r. dotyczące określenia związku choroby ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby oraz uszczerbku na zdrowiu, nie należy do żadnego z aktów wymienionych w art. 3 § 2 powołanej ustawy. Nie stanowi też aktu, który na mocy ustawy szczególnej podlegałby kontroli sądu administracyjnego (art. 3 § 3).
Zaskarżone orzeczenie wydane zostało na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1822) i dotyczy ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy służb wskazanych w pkt 1 doznanego wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby, zwanego dalej "wypadkiem", lub choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, a także związku śmierci funkcjonariusza z wypadkiem lub chorobą pozostającą w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby.
Orzeczenie to nie stanowi żadnego z aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego. Nie jest ono decyzją administracyjną, tj. władczym jednostronnym aktem organu administracji publicznej rozstrzygającym o uprawnieniu lub obowiązku jakiegokolwiek podmiotu na gruncie prawa administracyjnego. Orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej w [...] nie jest też postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym czy zabezpieczającym. Orzeczenie lekarskie, o którym mowa nie stanowi też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień czy obowiązków wynikających z przepisów prawa, o czym jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., nie stanowi także żadnego z pozostałych aktów określonych w art. 3 § 2 P.p.s.a., które podlegałyby kontroli sądowoadministracyjnej. Nie stanowi też aktu, który na mocy ustawy szczególnej podlegałby kontroli sądu administracyjnego (art. 3 § 3).
Z tych przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., zakwestionowane orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej w [...] nie może zostać poddane kontroli sądu administracyjnego. Wniesienie skargi na to orzeczenie jest bowiem niedopuszczalne z innych przyczyn niż wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-5 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje przy tym, że zakwestionowane odwołaniem z dnia 8 maja 2015 r. orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej w [...] nie ma samodzielnego bytu (ma ono charakter orzeczenia wstępnego). Orzeczenie to wydane zostało na potrzeby postępowania odszkodowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą (Dz. U. z 2014 r. poz. 616 ze zm.). Tylko zatem w ramach postępowania odszkodowawczego, o którym mowa w tej ustawie, jeśli zostanie ono wszczęte na wniosek złożony przez zainteresowanego, będzie mogło być to orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej w [...] poddane kontroli sądowej, jednakże – co wymaga podkreślenia – kontroli sądu powszechnego, a nie administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 38 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r., od decyzji, o której mowa w art. 37 ust. 1, przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm.).
Odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych przysługuje także w razie niewydania decyzji w terminie 60 dni od dnia zgłoszenia wniosku o przyznanie świadczenia odszkodowawczego bądź powstania obowiązku wszczęcia postępowania z urzędu. Odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu (art. 38 ust. 2 tej ustawy).
Skarga do sądu administracyjnego przysługuje tylko na decyzje, o których mowa w art. 37 ust. 3 tej ustawy, tj. decyzje wydane przez Prezesa Rady Ministrów albo ministra właściwego do spraw wewnętrznych (szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający podwyższenie odszkodowania).
W orzecznictwie sadowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że orzeczenia, które ustalają schorzenia funkcjonariusza oraz ich związek ze służbą do celów odszkodowawczych, podobnie jak orzeczenia ustalające stan zdrowia danej osoby dla celów rentowych i zaopatrzenia emerytalnego nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej (v. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. OPS 8/97, ONSA 1998/2 poz. 39, uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt III ZP 9/99, Państwo i Prawo 2000/5 str. 114). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w postanowieniu z dnia 6 stycznia 2000 r. sygn. akt OSA 1/00 (ONSA 2001/2/47) stwierdził, że od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych, a z tym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego (obecnie wojewódzkiego sądu administracyjnego) nie przysługuje.
Sąd wskazuje nadto, że w niniejszej sprawie sąd powszechny nie uznał, że droga sądowa jest niedopuszczalna i pozwu nie odrzucił (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.).
Sąd Okręgowy [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. sygn. akt [...] zmienił postanowienie sądu rejonowego poprzez przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, który w jego ocenie jest właściwy w tej sprawie.
Zgodnie z art. 200 § 1 k.p.c., sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę sądowi właściwemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do § 2. ww. przepisu Sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem o przekazaniu sprawy. Nie dotyczy to wypadku przekazania sprawy sądowi wyższego rzędu. Sąd ten w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekaże sprawę innemu sądowi, który uzna za właściwy, nie wyłączając sądu przekazującego.
W niniejszej sprawie droga sądowa przed sądem powszechnym nie jest niedopuszczalna i nie nastąpiło odrzucenie pozwu (odwołania z dnia 8 lipca 2015 r.). Tylko w takim przypadku istniałaby podstawa do przyjęcia, że Sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, jak o tym stanowi przepis art. 58 § 4 P.p.s.a.
Samo natomiast stwierdzenie przez sąd powszechny w postanowieniu z dnia [...] października 2015 r., z powołaniem się na przepis art. 464 § 1 k.p.c., iż uznaje, że właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd administracyjny – nie oznacza, że wyłączona została – dopuszczalna, zgodnie z przepisami i orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sadu Administracyjnego, droga postępowania przed sądem powszechnym. Stosownie do art. 464 § 1 k.p.c., odrzucenie pozwu nie może nastąpić z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ. W tym wypadku sąd przekaże mu sprawę. Postanowienie sądu o przekazaniu sprawy może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Jeżeli jednak organ ten uprzednio uznał się za niewłaściwy, sąd rozpozna sprawę.
Podkreślenia wymaga przy tym, że odrzucenie przez sąd administracyjny skargi (odwołania z dnia 8 lipca 2015 r.) nie stanowi w tej sprawie o zaistnieniu negatywnego sporu kompetencyjnego.
Sąd Najwyższy już w postanowieniu z dnia 8 lipca 1998 r. sygn. akt III KKO1/98 (OSNP 1999/19/630) stwierdził, że "negatywny spór kompetencyjny nie powstaje w sytuacji, gdy sąd powszechny nie odrzucił pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.), lecz błędnie stosując art. 200 § 1 k.p.c. przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu".
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sąd administracyjny nie jest właściwy na gruncie art. 464 k.p.c. do rozpatrzenia orzeczenia Okręgowej Komisji Lekarskiej w [...] w przedmiocie związku choroby ze służbą oraz uszczerbku na zdrowiu.
Wobec niestwierdzenia przez sąd powszechny niedopuszczalności drogi sądowej w przedmiocie odwołania z dnia 8 lipca 2015 r., a przede wszystkim uznania, że zaskarżony akt nie należy do aktów podlegających kognicji sądu administracyjnego, brak było przeszkód prawnych – wobec wszystkich poczynionych wyżej ustaleń – do odrzucenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi (odwołania z dnia 8 lipca 2015 r.).
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 w związku z art. 3 § 2 i § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.