Uzasadnienie
H. O. – przedstawicielka ustawowa małoletniego R. O. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych – a do takich należy sprawa ze skargi wnioskodawczyni – nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 powołanej ustawy). Na mocy powołanego przepisu strona skarżąca z mocy prawa zwolniona jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek określonych w ustawie i winien być oddalony.
Z tego względu, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia.
Odnosząc się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 powołanej wyżej ustawy, przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie radcy prawnego, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa).
Wnioskodawczyni podała, że w gospodarstwie domowym pozostaje z małoletnim synem. Na dochód rodziny w wysokości 1.094,72 zł składa się renta z tytułu niezdolności do pracy, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz zasiłek rodzinny. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności. Jako majątek wykazała mieszkanie o powierzchni 45,05 m2. Podała, że nie posiada środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania jej i syna.
Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Przez prawo do sądu należy przy tym rozumieć nie tylko prawo samego dostępu do sądu, tj. uruchomienia postępowania przed sądem ale również prawo do korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy wnoszeniu środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obowiązuje przymus adwokacko-radcowski.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna rodziny jest trudna i nie pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Dochód w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi bowiem 547,36 zł. Wnioskodawczyni wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i syna.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 2 i pkt. 3 postanowienia.