Uzasadnienie
W toku postępowania sądowego, w następstwie wniesionej skargi D. H. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca pozostaje w gospodarstwie domowym z żoną i dwoma synami. Wnioskodawca ujawnił, że pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z żoną, nie posiada majątku, nie jest właścicielem nieruchomości w której zamieszkuje. Oświadczył, że dochód rodziny stanowi wynagrodzenie miesięczne żony z tytułu umowy o pracę w kwocie [...] zł. Wskazał również, że na mocy wyroku sądu okręgowego zobowiązany jest do spłacenia kwoty [...] zł z odsetkami. Skarżący zaprotestował przeciwko przymuszaniu go do składania oświadczeń majątkowych i informacji o rodzinie.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub częściowym – wówczas obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Stwierdzić należy, że przedstawiona przez D. H. sytuacja majątkowa nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego przez niego wniosku.
Zauważyć należy, że przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ustawodawca nakazuje stosowanie surowych kryteriów oceny. Strona domagając się uwzględnienia takiego wniosku w całości musi wykazać, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, która w znaczący sposób odbiega od przeciętnej. Nie bez powodu w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy posłużono się zwrotem "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania". Tylko te osoby, które wykażą, iż ich sytuacja materialna jest wyjątkowo ciężka mogą oczekiwać, że zostaną zwolnione z kosztów sądowych.
Tego rodzaju sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż wnioskodawca nie pozostaje w ubóstwie, rodzina ma zabezpieczone potrzeby bytowe i materialne, dlatego bez jakichkolwiek wątpliwości D. H. jest w stanie uiścić zarówno koszty sądowe jak i wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru.
Odnosząc się do stwierdzenia skarżącego, iż protestuje wobec faktu przymuszania do składania oświadczeń majątkowych i informacji o rodzinie należy jedynie stwierdzić, iż ujawnienie danych zawartych w formularzu jest warunkiem koniecznym dla rozpoznania wniosku strony. Zainteresowany (jak wskazano wcześniej) jeśli chce ubiegać się o pomoc Państwa ma obowiązek udowodnić jaka jest jego sytuacja majątkowa.
Okoliczności te przesądziły o odmowie przyznania prawa pomocy na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.