Uzasadnienie
M. C. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 8/11.
W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem i pełnoletnią córką. Wnioskodawczyni podała, że zawiesiła działalność gospodarczą i nie uzyskuje żadnych dochodów, mąż uzyskuje miesięcznie 500 zł brutto z tytułu prac dorywczych, zaś córka uzyskuje 2.500 zł brutto z tytułu umowy o dzieło. Skarżąca oświadczyła, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej i zarówno ona, jak i pozostałe osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe nie posiadają majątku.
Z uwagi na to, że informacje podane w urzędowym formularzu nie pozwalały na pełną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawczyni, skarżąca wezwana została do nadesłania w terminie 10 dni: zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2010 r. oraz w 2011 r. (za okres od stycznia do listopada 2011 r.) lub zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego stwierdzającego, że wnioskodawczyni nie była podatnikiem podatku dochodowego we wskazanym okresie; zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez męża skarżącej w 2010 r. oraz w 2011 r. (za okres od stycznia do listopada 2011 r.); zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez córkę w 2010 r. oraz w 2011 r. (za okres od stycznia do listopada 2011 r.), ewentualnie dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów uzyskiwanych przez córkę; kserokopii wyciągu z rachunków bankowych z miesiąca września, października i listopada 2011 r. oraz kserokopii rachunków wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat ponoszonych we wspólnym gospodarstwie domowym.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 19 stycznia 2012 r. oświadczyła, że nie ma możliwości uzyskania zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o dochodach, ze względu na ich brak. Strona nie przedłożyła również zaświadczenia Naczelnika US o dochodach lub braku dochodów męża i córki wskazując, że nie zostało złożone rozliczenie roczne za 2011 rok. Wnioskodawczyni nadesłała natomiast kserokopie zeznań o wysokości dochodu osiągniętego przez nią, męża i córkę w 2010 r. oraz kserokopię rachunku za energię elektryczną na kwotę 235,25 zł i wyliczenie opłaty za użytkowanie lokalu mieszkalnego, obowiązującą od 1 stycznia 2012 r. – 696 zł. Strona załączyła także kserokopię wyciągu z rachunku bankowego córki obejmującego wrzesień i październik 2011 r. Kserokopii wyciągu z rachunku bankowego za miesiąc listopad 2011 r. nie nadesłano. Strona nie wyjaśniła również przyczyn niewykonania wezwania w tym zakresie, niemniej jednak oświadczyła, że ona i jej mąż nie posiadają rachunków bankowych.
Wobec powyższego referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 stycznia 2012 r. odmówił zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast M. C., w terminie prawem przewidzianym, wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza, wskazując, że wraz mężem są osobami bezrobotnymi, a zatem ubogimi, a córka nie ma obowiązku ponoszenia kosztów postępowań sądowych jej rodziców. Wnioskodawczyni dołączyła nadto zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącą, jej męża i córka w 2009 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 260 zd. 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie zaś do treści art. 243 § 1 ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne (art. 243 § 2 ppsa).
Rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254 § 1 ppsa).
Zgodnie zaś z treścią art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym, m.in. zwolnienie od opłat sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzenie zawarte w powołanym przepisie: "gdy osoba ta wykaże", oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu w tym przedmiocie będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
W ocenie Sądu niemożliwa jest weryfikacja wniosku i ustalenie, czy skarżąca wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ppsa z uwagi na nieprzesłanie przez M. C. wszystkich wymienionych w wezwaniu z dnia 6 grudnia 2011 r. dokumentów, w tym zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2011 r. przez osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe, jak też zaświadczenia Naczelnika US o tym, że skarżąca nie osiągnęła w 2011 r. dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Również informacja, że mąż i córka skarżącej nie złożyli jeszcze zeznania o wysokości dochodów za 2011 r. nie stanowi usprawiedliwienia dla nieprzedłożenia zaświadczeń o wysokości ich dochodów. Strona nie była bowiem wzywana do złożenia odpisów zeznań o wysokości dochodów za ten okres, lecz zaświadczeń o wysokości dochodu za okres od stycznia do listopada 2011 r.
Dodać należy, że w urzędowym formularzu strona wskazała, że córka z tytułu umowy o dzieło uzyskuje 2.500 zł brutto miesięcznie. Z nadesłanych kserokopii wyciągu z rachunku bankowego wynika, że w dniu 19 września 2011 r. córka strony uzyskała kwotę 978,00 zł, zaś w dniu 5 października 2011 r. kwotę 2.057 zł z tytułu praktyk nauczycielskich. Dodatkowo w dniu 15 września 2011 r. na konto wpłynęła kwota 1.000 zł, jednak tytułu zasilenia rachunku nie wskazano.
W ocenie Sądu na podstawie nadesłanych niepełnych danych (strona nie przedłożyła kserokopii wyciągu rachunku bankowego z listopada 2011 r.) brak jest możliwości stwierdzenia, czy wykazane kwoty stanowią dochód, o którym mowa w urzędowym formularzu, czy też jest to dochód dodatkowy. Nadto, z kserokopii wyciągu z rachunku bankowego wynika, że córka strony posiada również inny rachunek bankowy, z którego wyciągu nie nadesłano.
Wpływ na ocenę Sądu miał również brak rachunków odzwierciedlających wysokość stałych miesięcznych opłat ponoszonych we wspólnym gospodarstwie domowym. Podkreślić bowiem należy, że ustalenie, czy skarżąca spełnia ustawową przesłankę uzyskania prawa pomocy wymaga dokonania oceny na podstawie aktualnych i dokładnych danych zarówno o dochodach, jak i wydatkach we wspólnym gospodarstwie domowym. Przedstawione przez stronę dane nie pozwalają zweryfikować twierdzeń skarżącej, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 oraz art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.