Uzasadnienie
R.R. (dalej "skarżący", "wnioskodawca") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r.
Z nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest emerytura jego żony w wysokości 1320 zł miesięcznie. Skarżący jest właścicielem domu o pow. 48 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 0,6 ha.
Ponieważ złożone przez skarżącego oświadczenie nie zawierało pełnych informacji co do jego aktualnej sytuacji finansowej, pismem Sądu z dnia 29 stycznia 2015 r. został on wezwany do uzupełnienia, w terminie 7 dni przedmiotowego wniosku poprzez:
- a) wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont dewizowych i lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- b) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości,
- c) dokumentów potwierdzających dochody żony skarżącego z emerytury, o których mowa w rubryce 10 formularza PPF,
- d) oświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego jego status jako osoby bezrobotnej,
- e) oświadczenia, czy skarżący, ewentualnie jego żona uzyskują dochody z nieruchomości rolnej o pow. 0,6 ha przeliczeniowego, oraz czy starali się o dopłaty bezpośrednie do posiadanych gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli tak, to czy otrzymała tę pomoc i w jakiej wysokości.
Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 2 lutego 2015 r. (k. 39 akt sądowych). Tym samym termin do uzupełnienia braków wniosku upłynął w dniu 9 lutego 2015 r. Skarżący w zakreślonym terminie nie wykonał wezwania Sądu.
Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:
W postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności dotyczące rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych.
Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które nadal pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jego sytuacji materialno – bytowej. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony zarówno referendarza sądowego jak i Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub są rozbieżne z posiadanymi już przez Sąd, albo po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny.
W niniejszej sprawie skarżący wnioskował o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Ustosunkowując się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wskazać, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej.
Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W rezultacie wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych.
Rozpoznając z kolei wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata należy mieć na uwadze, że warunkiem przyznania prawa pomocy w powyżej wskazanym zakresie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej jako P.p.s.a.) jest wykazanie braku możliwości poniesienia przez skarżącego pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Nieudzielanie wymaganych informacji powoduje, iż brak jest możliwości ustalenia, czy skarżący spełnia tę przesłankę.
Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona pomimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu.
Jak wskazano powyżej, referendarz sądowy uznał zawarte w urzędowym formularzu PPF oświadczenie skarżącego za niewystarczające dla dokonania oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko uzyskanie informacji o źródłach utrzymania skarżącego oraz jego żony, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje.
Wnioskodawca na skierowane do niego w dniu 29 stycznia 2015 r. wezwanie nie udzielił odpowiedzi. Za wystarczające dla merytorycznej oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie mogą natomiast być uznać dane zawarte w formularzu wniosku. Okoliczności te powodują ostatecznie, iż brak jest podstaw aby przyjąć, że wnioskodawca uprawdopodobnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.