Uzasadnienie
Komendant Służby Ochrony Państwa postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r., na podstawie art. 235 ust. 4 w zw. z art. 235 ust. 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2021 r. poz. 575 i 1728) odmówił przyjęcia wniosku Z. A. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej orzeczenia Komendanta Służby Ochrony Państwa nr [...] z dnia [...] października 2021 r. wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] października 2021 r. wydał orzeczenie nr [...] o uznaniu [...]. SOP X. Y. winnym zarzucanego czynu i wymierzeniu kary dyscyplinarnej upomnienia. Organ wskazał, że przedmiotowe orzeczenie zostało przesłane za zwrotnym potwierdzeniem odbioru za pośrednictwem operatora pocztowego do obwinionego oraz ustanowionego w sprawie obrońcy. Poczta Polska S.A. zwróciła do Służby Ochrony Państwa przesyłkę listowną zaadresowaną do obrońcy obwinionego adw. A. S. na adres ul. [...]. Powodem zwrotu był brak podjęcia dwukrotnie awizowanej przesyłki. Z adnotacji zamieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, iż wobec niemożliwości doręczenia w dniu [...] października 2021 r. przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce pocztowej [...]. Zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki wraz z informacją o możliwości jej odbioru umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata.
Z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu [...] listopada 2021 r. W dniu [...] listopada 2021 r. podjęto decyzję o zwróceniu przesyłki do nadawcy z uwagi na nieodebranie awizowanej przesyłki. Organ podał, że w dniu [...] listopada upłynął termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W dniu [...] grudnia 2021 r. do Komendanta Służby Ochrony Państwa wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nadany w placówce pocztowej w dniu [...] listopada 2021 r. Wniosek ten został złożony przez r. pr. B. S. działającą z substytucji obrońcy adw. A. S..
Komendant SOP podał, że zgodnie z art. 230 ust. 6 ustawy o SOP orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma wydane w toku postępowania dyscyplinarnego doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W przypadku doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin na złożenie odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Zgodnie z art. 235 ust. 3 ustawy rzeczonej ustawy Komendant SOP odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 235 ust. 4 ustawy o SOP jeżeli orzeczenie lub postanowienie w pierwszej instancji wydał minister właściwy do spraw wewnętrznych lub Komendant SOP, odwołanie lub zażalenie nie przysługuje.
Obwiniony może jednak w terminie, o którym mowa w ust. 1, zwrócić się do ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub Komendanta SOP z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od orzeczeń. Artykuł 240 ust. 1 ustawy o SOP stanowi z kolei, iż w zakresie nieuregulowanym w ustawie o SOP do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące porządku czynności procesowych, z wyjątkiem art. 117 i art. l]7a, wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych oraz konfrontacji, okazania, oględzin i eksperymentu procesowego. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się przepisu art. 184 Kodeksu postępowania karnego.
Zgodnie z art. 133 ust 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego jeżeli doręczenia nie można dokonać w sposób wskazany w art. 132 wskazanej ustawy, pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe pozostawia się w najbliższej placówce pocztowej tego operatora pocztowego, a przesłane w inny sposób w najbliższej jednostce Policji albo we właściwym urzędzie gminy. Paragraf 2 przedmiotowego przepisu stanowi, iż o pozostawieniu pisma w myśl § 1 doręczający umieszcza zawiadomienie w skrzynce do doręczania korespondencji bądź na drzwiach mieszkania adresata lub w innym widocznym miejscu ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo pozostawiono oraz że należy je odebrać w ciągu 7 dni; w razie bezskutecznego upływu tego terminu, należy czynność zawiadomienia powtórzyć jeden raz. W razie dokonania tych czynności pismo uznaje się za doręczone.
Organ uznał orzeczenie Komendanta Służby Ochrony Państwa nr [...] z dnia [...] października 2021 r. za doręczone obrońcy obwinionego w dniu 15 listopada 2021 r. Wskazał, że termin na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy minął w dniu 22 listopada 2021 r. Wobec powyższego działająca z substytucji r. pr. B. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy po upływie terminu zawitego. Organ stwierdził, że orzeczenie Komendanta Służby Ochrony Państwa nr [...] z dnia [...] października 2021 r. stało się prawomocne z upływem terminu do wniesienia odwołania o czym stanowi art. 239 ust. 1 pkt 1) ustawy o SOP. Wobec powyższego, na podstawie art. 235 ust. 4 w zw. z art. 235 ust. 3 ustawy z dnia [...] grudnia 2017 r. odmówił przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postanowienie Komendanta Służby Ochrony Państwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. stało się przedmiotem skargi X. Y., reprezentowanego przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 240 ust. 1 ustawy o SOP w związku z art. 140 kpk poprzez błędną jego wykładnię.
Pełnomocnik wskazał, iż organ przyjął, że skuteczne doręczenie orzeczenia nr [...] z dnia [...] października 2021 roku wydanego przez Komendanta Służby Ochrony Państwa nastąpiło w dniu 15 listopada 2021 roku. Data ta wynika z przyjęcia tzw. fikcji doręczenia przedmiotowego orzeczenia pełnomocnikowi obwinionego - adwokat A. S. Pełnomocnik wskazał, że o wysłaniu przesyłki zawierającej orzeczenie pełnomocnik nie miała wiedzy. Orzeczenie obwiniony odebrał w dniu 23 listopada 2021 roku, w dniu [...] listopada radca prawny B. S., działając z substytucji adwokat A. S., nadała w placówce pocztowej odwołanie o orzeczenia dyscyplinarnego nr [...]. Licząc termin od dnia 23 listopada 2021 roku - daty doręczenia orzeczenia obwinionemu odwołanie zostało złożone w terminie. Zgodnie z art. 240 ust. 1 ustawy o SPO (powoływanej) do terminów i doręczeń stosuje się przepisy kodeksu postępowania karnego.
Zgodnie z art. 140 kpk orzeczenia doręcza się również obrońcy, przepis ten wskazuje na zasadę doręczania obwinionemu i również obrońcy. W przypadku, kiedy doręczenie orzeczenia podlegającego zaskarżeniu nastąpi w różnych terminach obwinionemu i obrońcy, zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2020 roku (sygn. akt IKZ 29/20) termin do wniesienia środka zaskarżenia należy liczyć od daty późniejszego z dokonanych doręczeń, a nie dla każdego oddzielnie. Zasadę tę stosuje się odpowiednio w postępowaniu dyscyplinarnym. W tej sytuacji organ błędnie ocenił stan faktyczny i wydał wadliwe postanowienia o odmowie przyjęcia odwołania.
Komendant Służby Ochrony Państwa, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Pełnomocnik podniósł nadto, że organ nie mógł naruszyć przepisu art. 140 ustawy Kodeks postępowania karnego, gdyż tego przepisu nie stosuje się w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa. Zgodnie z art. 240 ust. 1 ustawy o SOP, przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące doręczeń stosuje się odpowiednio w zakresie nieuregulowanym przez ustawę o SOP.
Tymczasem kwestia doręczeń jest uregulowana w art. 230 ust. 6 ustawy o SOP, który stanowi, iż orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma wydane w toku postępowania dyscyplinarnego doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W przypadku doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin na złożenie odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Skoro więc kwestia doręczenia orzeczeń w różnych terminach została uregulowane w ustawie o SOP, nie ma w tej materii zastosowania przepis art. 140 kpk i orzecznictwo z nim związane.
W przedmiotowej sprawie nie doszło więc do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Organ w oparciu o przepis art. 230 ust. 6 ustawy o SOP w sposób prawidłowy ustalił, iż termin na złożenie odwołania minął, a co za tym idzie słusznie odmówił przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu, choć z powodów innych niż w niej podniesione.
Stosownie do art. 235 ust. 1 ustawy o SOP, postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia.
Odwołanie składa się do Komendanta SOP za pośrednictwem przełożonego dyscyplinarnego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji (ust. 2).
Komendant SOP odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (ust. 3).
Zgodnie z art. 235 ust. 4 ustawy o SOP, jeżeli orzeczenie lub postanowienie w pierwszej instancji wydał minister właściwy do spraw wewnętrznych lub Komendant SOP, odwołanie lub zażalenie nie przysługuje. Obwiniony może jednak w terminie, o którym mowa w ust. 1, zwrócić się do ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub Komendanta SOP z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od orzeczeń.
Zgodnie z art. 240 ust. 1 ustawy o SOP, w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące porządku czynności procesowych, z wyjątkiem art. 117 i art. 117a, wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych oraz konfrontacji, okazania, oględzin i eksperymentu procesowego. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się przepisu art. 184 Kodeksu postępowania karnego.
Zgodnie z art. 428 § 1 kpk, środek odwoławczy wnosi się na piśmie. Stosownie do art. 119 § 1 kpk pismo procesowe powinno zawierać: 1) oznaczenie organu, do którego jest skierowane, oraz sprawy, której dotyczy;
- 2) oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo, a także - w pierwszym piśmie złożonym w sprawie - numer telefonu, telefaksu i adres poczty elektronicznej lub oświadczenie o ich nieposiadaniu;
- 3) treść wniosku lub oświadczenia, w miarę potrzeby z uzasadnieniem;
- 4) datę i podpis składającego pismo.
Z akt sprawy nadesłanych przez organ jednoznacznie wynika, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] listopada 2021 r. wniesiony przez radcę prawnego od orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta SOP nr [...] z dnia [...] października 2021 r., nie zawiera podpisu pełnomocnika (obrońcy). Ten brak formalny wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został dostrzeżony przez Komendanta Służby Ochrony Państwa.
Z akt sprawy nie wynika, aby organ wezwał radcę prawnego wnoszącego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do uzupełnienia tego istotnego braku formalnego (art. 120 k.p.k.).
Już z tej tylko przyczyny, wobec stwierdzonego uchybienia przez organ przepisom postępowania, tj. art.120 kpk w zw. z art. 428 § 1 i art. 119 § 1 pkt 4 kpk, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia o odmowie przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany będzie wezwać radcę prawnego, który złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, do jego podpisania, stosownie do art. 120 kpk. Organ winien też dokonać oceny, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony przez radcę prawnego posiadającego stosowne pełnomocnictwo.
Niezależnie od powyższego, Sąd wskazuje, że z akt postępowania przedłożonych przez organ nie wynika na jakiej podstawie organ kierując przesyłkę zawierającą orzeczenie dyscyplinarne nr [...] z dnia [...] października 2021 r. do obrońcy, tj. adw. A. S. skierował tę przesyłkę na adres: [...] i w konsekwencji uznał ją za skutecznie doręczoną na ten adres w trybie doręczenia zastępczego. Z akt postępowania nadesłanych przez organ do Sądu wynika, że obrońca podawał adres: [...]. W stopce pisma obrońcy z dnia [...] października 2021 r. odnaleźć można także adres [...].
Kwestia skierowania do obrońcy przesyłki (zawierającej orzeczenie dyscyplinarne) na właściwy adres ma istotne znaczenie dla stwierdzenia skuteczności doręczenia przesyłki w trybie zastępczym (art. 133 k.p.k.). Także tę okoliczność organ winien wziąć pod uwagę ponownie rozpoznając sprawę, w przypadku uzupełnienia przez radcę prawnego braku formalnego w postaci podpisu pod wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz.329 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącego (480 zł).