Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec M. D. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.
Organ podał, że wnioskodawca uzasadniając wniosek opisał przebieg swojej służby, wskazał, że nie daje on powodów do obniżenia świadczenia emerytalnego. Strona poinformowała, że pracę w Służbie Bezpieczeństwa podjęła ze względu na brak innego zatrudnienia, a jej praca polegała wyłącznie na przeglądaniu biuletynów oraz segregowaniu akt, nie była ona dopuszczana do innych zadań ze względu na brak przeszkolenia. M. D. poinformował, że wracając w 1989 r. po rocznych studiach podyplomowych w [...], został skierowany do pracy w Komendzie Rejonowej Milicji Obywatelskiej, w której przeszedł weryfikację. Ponadto, strona stwierdziła, że służbę w latach 1990-2007 pełniła z zaangażowaniem, sumiennie i rzetelnie. Ponadto ww. podkreślił, że za swoją pracę był wielokrotnie nagradzany i wyróżniany.
Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r.
Wyrokiem z dnia 27 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 2155/19) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...].
Ponownie rozpatrując sprawę Minister wskazał m.in., że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] kwietnia 2018 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.
Zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - stanowiącym Informację o przebiegu służby Nr [...], wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy, od dnia [...] listopada 1987 r. do dnia [...] stycznia 1990 r., tj. przez 2 lata, 2 miesiące i 15 dni. Całkowity okres służby ww. wynosi 20 lat, 5 miesięcy i 11 dni. Do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres pełnienia służby w ramach zasadniczej służby wojskowej, który trwał 1 rok, 11 miesięcy i 22 dni (od dnia [...] kwietnia 1979 r. do dnia [...] kwietnia 1981 r.). Organ podął też m.in., że z materiałów Komendy Głównej Policji z dnia [...] grudnia 2017 r. [...] wynika, że strona była awansowana na kolejne stopnie policyjne oraz stanowiska służbowe. Wnioskodawca wielokrotnie otrzymywał podwyżki uposażenia zasadniczego. Strona została wyróżniona w dniu [...] czerwca 2006 r. Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant".
Nie odnotowano względem ww. żadnych kar dyscyplinarnych, czy też postępowań karnych lub karno-skarbowych. Brak jest również dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia.
Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).
Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.
Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.
Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ przytoczył fragment wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn.. akt I OSK 1895/19 i wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 147/19. Wskazał następnie, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem ≫służby na rzecz totalitarnego państwa≪ jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." (por. cyt. wyżej wyrok NSA).
Organ wskazał, że całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi 20 lat, 5 miesięcy i 11 dni, zaś służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa trwała 2 lata, 2 miesiące i 15 dni, co stanowi ok. 12% ogółu jego służby.
Minister podał, że w prawomocnym wyroku z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2155/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w przedmiotowej sprawie należy uznać, iż w świetle zestawienia ww. okresów służby wnioskodawcy, okres pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego był okresem krótkotrwałym.
Organ przyjął, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy. Minister wskazał również m.in., że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, tym samym przyjmuje spełnienie przez wnioskującego w niniejszej sprawie przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy.
Jednocześnie Minister wskazał, że wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), pozwala na domniemanie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu. Organ podkreślił, że rozpoczęcie przez wnioskodawcę realizacji zadań w Służbie Bezpieczeństwa było świadome, nie stanowiło efektu odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz z chęci podjęcia jej przez samego zainteresowanego. Organ wskazał m.in. na Ankietę Osobową. Podał, że z innej dokumentacji przesłanej przez Instytut Pamięci Narodowej wynika, że wnioskodawca został skierowany na własną prośbę i ukończył Studium Oficerskie WSO MSW w [...]. Minister zwrócił uwagę, że analiza dokumentacji wskazuje na zdecydowane dążenie ww. do podwyższenia kwalifikacji oraz konsekwentnego rozwoju kariery zawodowej w przedmiotowej "organizacji".
Organ wskazał, że dokumentacja świadczy również o tym, że ww. nie był szeregowym pracownikiem, lecz wiązano z nim konkretne plany i inwestowano w niego środki finansowe, a przełożeni byli usatysfakcjonowani poziomem realizacji przez niego obowiązków służbowych. Organ powołał cyt.: "W działaniach operacyjnych podczas uroczystości państwowych wykazał się dobrą znajomością zasad pracy" oraz "Z zadań służbowych wywiązywał się terminowo, z pełnym zaangażowaniem osiągając dobre oceny przełożonych. Podczas operacyjnego zabezpieczania imprez 1-majowych w [...] wykazał się znajomością pracy operacyjnej" (wskazał na opinię służbową z dnia [...] maja 1989 r. z akt [...]). Zdaniem organu z pewnością nie można tutaj mówić o braku świadomości strony co do charakteru struktur, do których przynależała i apanaży uzyskiwanych przez byłego funkcjonariusza z tego tytułu, co potwierdza również podwyższone uposażenie zasadnicze w trakcie realizowania zadań w ramach Służby Bezpieczeństwa (organ wskazał na: Przebieg służby z akt [...]).
Organ przedstawił informacje na temat Wyższej Szkoły Oficerskiej im. [...] w [...]. Organ wskazał też m.in., że w opinii służbowej z dnia [...] listopada 1988 r. za okres od dnia [...] listopada 1987 r. do dnia [...] listopada 1988 r. przedstawiono m. in., że M. D.: "Mimo krótkiego okresu służby opiniowany dał się poznać jako funkcjonariusz odpowiedzialny i zdyscyplinowany. Cechuje go wysoka kultura pracy, chęć zdobywania przeszkolenia zawodowego ujawnia jego aspiracje zawodowe i zainteresowanie w wypełnianiu obowiązków w resorcie spraw wewnętrznych", "Opiniowany po zapoznaniu się z zasadami pracy operacyjnej pod nadzorem prowadzącego go funkcjonariusza prawidłowo realizował operacyjną ochronę kompleksu Poczty i Telekomunikacji. Prawidłowo typował i realizował bazę operacyjną do realizacji zadań stojących przed ochroną tego działu gospodarki narodowej", "Dokonując oceny opiniowanego należy stwierdzić, że na tle funkcjonariuszy nowoprzyjętych oraz tych z którymi realizował zadania służbowe jego postawę należy uznać jako prawidłową i rokującą nadzieję na pełną samodzielność przy realizacji ochranianych obiektów", "Krótki okres służby nie pozwolił opiniowanemu na osiągnięcie istotnych wyników pracy, niemniej jednak chęć i zaangażowanie w pracy daje uzasadnione przypuszczenie, że po przeszkoleniu stanie się pełnowartościowym funkcjonariuszem na zajmowanym stanowisku" oraz "Poziom intelektualny i ideowy poparty zaangażowaniem w pracy partyjnej i organizacji młodzieżowej wskazuje na jego skrystalizowany światopogląd materialisty". Opiniowany po zapoznaniu z przedmiotową opinią wpisał; "Po zapoznaniu się z opinią służbową nie zgłaszam zastrzeżeń" (zob. Opinia służbowa z dnia [...] listopada 1988 r. z akt IPN [...]).
Minister wskazał, że z powyższego wynika, że wnioskujący był zaangażowany w realizację powierzonych obowiązków w okresie realizacji zadań w Służbie Bezpieczeństwa i czerpał określone, wymierne korzyści, nie traktował ich jako konieczności, lecz identyfikował się z ówczesnym systemem. Minister wskazał też, że wnioskodawca był kandydatem do PZPR. Minister stwierdził, że przedmiotowa postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, w ocenie organu nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek. Zaznaczył, że zawarte w uzasadnieniu strony argumenty dotyczące zaangażowania się w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, a także wskazanie przez wnioskodawcę na otrzymywane awanse, wyróżnienia oraz odznaczenie Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant", zostały uwzględnione przez organ poprzez przyjęcie spełnienia przez stronę przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy.
Zdaniem Ministra przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi M. D., reprezentowanego przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy mającego wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędną wykładnię, że skarżący nie spełnia przesłanki do wyłączenia po myśli art. 15c, art.22a i art.24a ustawy i błędne uznanie, że niespełniona została przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku,
- 2. błędną ocenę materiału dowodowego - akt osobowych, polegającą na błędnym przyjęciu, że istnieje domniemanie zaangażowania skarżącego wyrażone poprzez wpis w ankiecie osobowej że z "własnej inicjatywy wstąpił do służby", treść wniosku personalnego z dnia [...].10. 1987 - zgoda na przyjęcie do służby i ukończenie Studium Ofierskiego w [...], opinia z dnia [...] listopada 1988 r. pozwalające na przyjęcie zaangażowania wnioskodawcy wybiegające poza zakres zwykłych obowiązków,
- 3. błędną ocenę, że 8 miesięcy tzw. czystej służby było służbą związaną z wykonywaniem czynności operacyjnych charakterystycznych dla SB, a nie jedynie zwykłym standardowym działaniem podejmowanym w służbie publicznej tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej,
- 4. naruszenie art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., poprzez zastosowanie ogólnie ujętej argumentacji organu na przyjęcie, że nie jest to szczególnie uzasadniony przypadek i braku uzasadnienia na jakiej podstawie organ uznał, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 8a ustawy i brak wskazań jakie wybitne osiągnięcia zdaniem organu musiałby spełnić wnioskodawca aby mogły być uznane za wyróżniające wnioskodawcę na tle pozostałych funkcjonariuszy,
- 5. naruszenie art. 76 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że zaświadczenie IPN w zakresie czasu służby na rzecz totalitarnego państwa obejmuje okres wskazany w tym zaświadczeniu, podczas gdy zaświadczenie zawiera wady prawne w postaci bezprawnego zakwalifikowania okresów pobierania nauki w Studiem Oficerskim WSO MSW w [...] od [...]-06-1988 do [...]-06-1989 do okresu służby bezpieczeństwa oraz zaliczenia okresu od września 1989 do [...] stycznia 1999 do okresy służby SB podczas gdy w tym okresie wykonywał pracę w Wydziale Dochodzeniowo-Śledczym
- 6. przekroczenie granic uznania, że nie została spełniona przesłanka z art. 8 a ustawy zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, w sytuacji gdy wnioskodawca świadomie i dobrowolnie po ukończeniu Studium podjął starania o pracę w Wydziale dochodzeniowo-śledczym i podjął starania o odejściu służby SB, co znajduje potwierdzenie w aktach osobowych wnioskodawcy, a także pominięcie faktu, że na własną prośbę wyraził zgodę na odejście ze służby i przejście na niższe (mniejsze wynagrodzenie) stanowisko w Wydziale Kryminalistyki,
- 7. błędną ocenę, że wnioskodawca objęty ustawowym domniemaniem służby na rzecz totalitarnego państwa jest w istocie osobą, która zasłużyła na drastyczne obniżenie świadczenia emerytalno-rentowego z powodu ujemnej oceny jego działań uważanych powszechnie za godne potępienia, podczas gdy wnioskodawca nie można przypisach czynów skierowanych na realizowanie działań charakterystycznych dla SB, jak też dla ustroju państwa totalitarnego,
- 8. naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niedokonanie w sposób obiektywny i w oparciu o dowody oceny że skarżący nie pracował jako funkcjonariusz SB i nie wykonywał zadań w zwalczaniu opozycji,
- 9. przekroczenie przez organ rozważań w postępowaniu administracyjnym, czy wnioskodawca w ogóle pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, jak też i faktycznego okresu jej trwania na podstawie informacji IPN, podczas gdy takie rozważania mają wpływ na wysokość uposażenia funkcjonariusza w myśl art. 15 c ustawy i należą do wyłącznej kompetencji sądu powszechnego (w przedmiocie obniżenia uposażenia) czym naruszył organ art. 15 c, art. 22 a, art. 24 c podstawę decyzji uznaniowej.
W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie postawionych zarzutów. Podniósł m.in., że organ nie sprostał wykonaniu wskazań Sądu zawartych w wyroku w zakresie oceny szczególnie uzasadnionego przypadku. Wskazał też, że stan faktyczny uzasadnia wyłączenie stosowania art. 15 c, art. 22a i art. 24 a w stosunku do skarżącego z uwagi na łączne spełnienie dwóch przesłanek, o których mowa w art. 8 a oraz braku przesłanek uznania, że pełnił służbę o której mowa w art. 13 b ustawy. Pełnomocnik wskazał m.in., że skarżący przystąpił do WUSW w dniu [...] listopada 1987. Przyjęty został do Wydział [...] z zadaniami zwalczania niegospodarności. Wydział [...] to był wydział zajmujący się przestępstwami gospodarczymi. IPN nie wykazał dowodów na to, że odwołujący wykonywał czynności operacyjne przeciwko osobom. Wniosek personalny o przyjęcie do służby z dnia [...] października 1987 jedynie stwierdza, że została wyrażona zgoda na podjęcie służby w Wydziale [...].
Organ błędnie natomiast stwierdza, że taka zgoda świadczy o angażowaniu osobistym w działania SB. Takie twierdzenie organu nie może się ostać wobec faktu udowodnionego w aktach osobowych, że skarżący nie godził się na wykonywanie czynności i działalności przez innych funkcjonariuszy, które zaobserwował w czasie swojej służby i po zaznajomieniu się ze specyfiką i charakterem realizowanych zadań podjął działania o przejściu z etatu SB do innej służby w Komendzie Milicji w Wydziale Dochodzeniowo-Śledczym. Minister w sposób rażący naruszył prawo przekraczając granice swobodnej oceny dowodów a także granice uznania administracyjnego odmawiając uznania "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 8a błędnie uznając, że przesłanka szczególnego przypadku wyklucza okres pobierania nauki w Studium Oficerskim WSO w [...] jako okres świadczący o szczególnym zaangażowaniu w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.
Zarzucił, że organ wydał nieprawidłową decyzję albowiem z zebranego materiału dowodowego wynika, że w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek skarżącego. Wskazał na brak służby totalitarnej, bark działań charakterystycznych dla funkcjonariuszy SB, spełnienie przesłanek krótkotrwałości i rzetelności, osiągnięcie w służbie uznanej za szczególnie wyróżniające.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem w sprawie tej naruszony został art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (v. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku.
Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W sprawie niniejszej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2155/19. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r. Minister uwzględnił ocenę Sądu i wskazanie, co do konieczności przyjęcia, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Minister nie kwestionował w zaskarżonej decyzji oceny dokonanej przez Sąd, co do spełnienia w sprawie skarżącego warunku krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.
Minister nie uwzględnił jednakże w pełni oceny i wskazań Sądu w zakresie konieczności ustalenia, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Sąd w wyroku z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2155/19 wskazał m.in., "mając na względzie wyrażone przez projektodawcę cele wprowadzenia ustawy nowelizującej oraz rolę w tym kontekście regulacji przewidzianej w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy - że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski, gdy - w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza, gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo."
Sąd wskazał, że "na tę ostatnią kwestię w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku" zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, podnosząc w uzasadnieniach wyroków z dnia 13 grudnia 2019 r., wydanych w sprawach sygn. akt I OSK 1464/19 i sygn. akt I OSK 1690/19, że w przypadku ustalenia przez organ, że działalność określonego funkcjonariusza w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do tego funkcjonariusza jest w istocie wykluczone, a teoretyczna możliwość wydania - nawet w przypadkach absolutnie wyjątkowych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu - decyzji odmownej, byłaby zanegowaniem konstytucyjnego publicznego prawa podmiotowego funkcjonariusza do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady określone w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
W tej sytuacji, zdaniem Sądu, przyjąć należy zatem, iż nie jest wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy - co mogłaby sugerować bezrefleksyjna, wyłącznie językowa wykładnia art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej nieuwzględniająca pozostałych unormowań tej ustawy - poprzestanie wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa", lecz konieczne staje się również odkodowanie pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa", znajdującej oparcie w przepisach tej ustawy odczytywanych w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami wyznaczającymi standardy demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1935/19)."
Sąd w wyroku z dnia 27 lutego 2020 r. wskazał też, że "unormowania zawarte w art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6 oraz art. 24a ust. 4 i 6 cyt. ustawy w sposób wyraźny akcentują taką aktywność funkcjonariuszy "z okresu totalitarnego państwa", która pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego i stanowią podstawę - na warunkach wskazanych w tych unormowaniach - wyłączenia restrykcyjnych regulacji art. 15c ust. 1, art. 22a ust. 1 i art. 24a ust. 1 tej ustawy właśnie wobec osób, wymienionych w art. 13b w związku z art. 13c ustawy, których aktywność pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego."
Organ w zaskarżonej decyzji wskazał tymczasem m.in., że rozpoczęcie przez skarżącego realizacji zadań w SB było świadome i nie stanowiło efektu odgórnego przeniesienia służbowego, zwrócił uwagę na dążenie do podwyższenia kwalifikacji i rozwoju kariery zawodowej, ukończenie WSO w [...]. Organ odwołał się też do opinii służbowych i wskazał, że skarżący był kandydatem do PZPR.
Biorąc to pod uwagę organ stwierdził, że wnioskodawca, który – według informacji z IPN, służbę na rzecz państwa totalitarnego pełnił od [...] listopada 1987 r. do [...] stycznia 1990 r., identyfikował się z ówczesnym systemem, a postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach SB, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie dokonał w przedmiotowej sprawie pełnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Organ nie przywołał żadnych konkretnych działań, czy zadań skarżącego, godzących w wolności obywatelskie. Ograniczając się do wskazania opinii służbowych i powołania się na świadome uczestnictwo w strukturach SB, kandydowanie do PZPR odmówił uznania przypadku skarżącego za przypadek szczególnie uzasadniony. W związku z powyższym zaskarżoną decyzję uznać należało za dowolną, a zatem wydaną z naruszeniem art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę i wskazania WSA w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2155/19 dotyczące dokonania wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Zależnie od poczynionych ustaleń, organ podejmie stosowną decyzję, wyczerpująco uzasadniając rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącego (480 zł).