Uzasadnienie
Zarząd [...] uchwałą z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w sprawie skierowania T. G. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, skierował T. G. (dalej jako skarżąca) do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr [...] na okres do dnia 31 grudnia 2013 r. Jako podstawę prawną wydanej uchwały Zarząd wskazał art. 14 ust. 1 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 3 uchwały Rady [...] z [...] lipca 2009 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego [...]. W uzasadnieniu uchwały powołał się na konieczność realizacji wyroku eksmisyjnego z [...] czerwca 2010 r. sygn. akt [...].
Powyższa uchwała stała się przedmiotem skargi T. G. i L. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że przyznany lokal nie uwzględnia szczególnych potrzeb wynikających ze złego stanu zdrowia skarżącej oraz struktury rodziny składającej się ze skarżącej oraz jej pełnoletniego syna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi z powodu braku kognicji sądu administracyjnego, ewentualnie o jej oddalenie. Organ wskazał, że oświadczenia woli dotyczące najmu lokali mieszkalnych (w tym socjalnych) mają charakter cywilnoprawny. Roszczenia związane z kwalifikacją i zawieraniem tych umów nie podlegają więc rozstrzygnięciu przez sądy administracyjne lecz wyłącznie w drodze powództw cywilnoprawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uchwała Zarządu [...] z [...] sierpnia 2011 r. kierująca skarżącą do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu [...], położonego w [...].
Odwołując się do utrwalonego orzecznictwa NSA (postanowienie z 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 415/09, z 28 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 799/09, z 22 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 679/07; z 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 362/10, wszystkie publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wyjaśnić należy, że zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy zostały uregulowane w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego i nie przewiduje ona załatwiania spraw przyznania lokali socjalnych w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego. Kwestia zapewnienia lokali socjalnych oraz lokali zamiennych należy, zgodnie z tą ustawą, do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1 i 2) i gmina realizuje w tym zakresie zadania z zakresu administracji publicznej, jednak kwestie te są załatwiane w formie cywilnoprawnej.
W niniejszej sprawie, organy prowadziły postępowanie w oparciu o uregulowania zawarte w ustawie o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Przepisy te określają m.in. tryb udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 tej ustawy, gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 ustawy). Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (publ. ONSAiWSA 2008/6/90) postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę ma dwa etapy. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy bądź osobę upoważnioną oraz zaopiniowaniu przez komisję lokalową.
Następnie wniosek ten jest rozpoznawany, skutkiem czego następuje zakwalifikowanie i umieszczenie na liście oczekujących na najem lokalu, bądź odmowa zakwalifikowania i umieszczenia na liście. Zatem w pierwszym etapie działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy i poprzedza drugi etap postępowania w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej, związany z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu. Czynności te mają zatem charakter cywilnoprawny.
Skoro przedmiotem niniejszej sprawy nie jest uchwała rady gminy w sprawie zakwalifikowania skarżącej na listę osób oczekujących na przydział lokalu socjalnego, lecz uchwała kierująca skarżącą do zawarcia umowy najmu konkretnego lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu [...], to należy uznać, w myśl przywoływanej wyżej uchwały NSA z 21 lipca 2008 r., że czynności polegające na skierowaniu do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nie są związane z wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy, nie mogą zatem stanowić rozstrzygnięcia o charakterze administracyjnoprawnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2140/06, publ. LEX nr 339411). Czynności te mają charakter cywilnoprawny, zmierzają bowiem do nawiązania stosunku cywilnoprawnego najmu lokalu. Skoro bowiem zawarcie umowy najmu lokalu przez gminę jest czynnością cywilnoprawną i nie należy do kognicji sądów administracyjnych, to wybór osoby, do której kieruje się oświadczenie woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii woli stron stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych (por. postanowienie NSA z 20 października 2009 r. sygn. akt I OZ 971/09).
Oznacza to, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie nie mieszczące się w zakresie właściwości tego sądu, który wyznaczony jest treścią art. 3 p.p.s.a. W konsekwencji, skarga podlega odrzuceniu bez badania jej merytorycznych zarzutów.
Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w postanowieniu.