Uzasadnienie
Zarząd [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2012 r. w sprawie zakwalifikowania T. D. do wynajęcia lokalu mieszkalnego znajdującego się w zasobach [...] Dzielnicy [...], na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2008 r. Nr 220, poz. 9485 ze zm.) w związku z § 4 pkt 1, § 22 ust. 2 pkt 3, oraz § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.), odmówił zakwalifikowania wyżej wymienionej skarżącej do wynajęcia lokalu mieszkalnego i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem, a wykonanie uchwały powierzył M. J. – Zastępcy Burmistrza [...].
Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. T. D. wezwała do usunięcia naruszenia prawa.
Następnie Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie rozpatrzenia wezwania T. D. do usunięcia naruszenia prawa przez Zarząd Dzielnicy [...], na podstawie § 6 pkt 8 uchwały Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2008 r. Nr 220, poz. 9485 ze zm.) w związku z § 4 pkt 1, § 22 ust. 2 pkt 3, oraz § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), podtrzymał negatywną kwalifikację T. D. do przyznania lokalu mieszkalnego z zasobu [...] wyrażoną w uchwale nr [...] z dnia [...] października 2012 r. i wykonanie uchwały powierzono M. J. – Zastępcy Burmistrza [...].
Powyższa uchwała stała się przedmiotem skargi T. D. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uchwale Zarządu Dzielnicy [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 204/13, oddalił skargę.
W wyniku wniesionej skargi kasacyjnej przez skarżącą, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1819/13, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 204/13 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podał, że Sąd I instancji, oddalając skargę T. D. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...], niewłaściwie zinterpretował treść § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a) i b) uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), która stanowi, że postanowień § 4 pkt 1 nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej:
- a) niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania,
- b) ciężką przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania.
Dalej wskazał, że przepis § 4 pkt 1 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., w dniu podejmowania zaskarżonej uchwały stanowił, że lokale mieszkalne zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie za zgodą właściciela w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu prawa budowlanego. W dalszej części stwierdzono, że z zestawienia tych dwóch przepisów wynika, iż jeśli określona osoba znajduje się w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej (przez co rozumie się między innymi niepełnosprawność i ciężką chorobę, przewlekłą chorobę) to jej warunki mieszkaniowe, które w normalnych okolicznościach nie byłyby uznane za trudne (powyżej 6 m2 powierzchni mieszkalnej na osobę), mogą być za takie uznane ("postanowień § 4 pkt 1 nie stosuje się"), jeżeli właśnie ze względu na stan jej zdrowia (niepełnosprawność lub ciężką i przewlekłą chorobę) inne warunki zamieszkiwania stawiają ją w wyjątkowo trudnej sytuacji.
Dokonując wykładni powyższych przepisów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wprost, iż nawet jeśli osoba niepełnosprawna lub ciężko i przewlekle chora zamieszkuje w lokalu, którego powierzchnia mieszkalna przekracza 6 m2 na osobę, to nie stanowi to przeszkody do przyznania jej lokalu z zasobów miasta, jeśli zamieszkiwanie w dotychczasowym lokalu, z uwagi na jej sytuację zdrowotną, jest wyjątkowo trudne. Mimo bowiem większej niż minimalna powierzchni, inne warunki mieszkaniowe mogą być niedostosowane do sytuacji zdrowotnej lokatora, który spełnia przy tym kryteria dochodowe, o jakich mowa w § 4 pkt 2 uchwały z 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji nie zweryfikował ustaleń organu, pod kątem sytuacji mieszkaniowej skarżącej (innej niż sama powierzchnia zajmowanego lokalu) w tym tego, czy ze względu na jej stan zdrowia zajmowany lokal nie stawia skarżącej "w wyjątkowo trudnej sytuacji".
Już bowiem w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa skarżąca wskazywała na pogorszenie się jej stanu zdrowia, co udokumentowała kartą informacyjną ze szpitala. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kierując się treścią art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a) i b) uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. należało ustalić, czy choroba skarżącej, a także konieczność okresowego poruszania się na wózku inwalidzkim oraz wady lokalu odnośnie przystosowania do poruszania się na wózku, nawiewu w łazience, zamontowania wanny, pęknięć ścian, nie stwarzają dla skarżącej "wyjątkowo trudnych" warunków do zamieszkiwania.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 13/14 stwierdził, że zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny i ustalenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z powołanego wyżej wyroku – wskazano m.in., że "Ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona oceny sytuacji mieszkaniowej skarżącej pod kątem innej niż sama powierzchnia zajmowanego lokalu, w tym oceni, czy ze względu na stan zdrowia skarżącej, zajmowany lokal nie stawia jej w "wyjątkowo trudnej sytuacji". Rozważając sprawę ponownie, organ ustali, czy choroba skarżącej, a także konieczność okresowego poruszania się na wózku inwalidzkim oraz wady lokalu wskazywane organowi, dotyczące przystosowania lokalu do poruszania się na wózku, nawiewu w łazience, zamontowania wanny, pęknięć ścian itd., nie stwarzają dla skarżącej "wyjątkowo trudnych" warunków do zamieszkiwania".
Następnie w związku z powyższym wyrokiem, Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w sprawie negatywnego rozpatrzenia wniosku T. D. o wynajęcie lokalu mieszkalnego znajdującego się w zasobie [...], działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2008 r. Nr 220, poz. 9485 z późn. zm.) w związku z § 4 pkt 1, § 22 ust. 2 pkt 1-2 oraz § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.), odmówił zakwalifikowania skarżącej T. D. do wynajęcia lokalu mieszkalnego i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem, a wykonanie tej uchwały, wchodzącej w życie z dniem podjęcia, powierzono M. J. – Zastępcy Burmistrza [...].
W uzasadnieniu podano, że Komisja Mieszkaniowa na posiedzeniu w dniu [...] września 2014 r. jednogłośnie negatywnie zaopiniowała sprawę przyznania lokalu mieszkalnego na rzecz skarżącej i wynika to z § 4 pkt 1 powyższej uchwały, tj. z zapewnionych warunków mieszkaniowych w lokalu nr [...] przy ul. [...] – faktyczne zagęszczenie wynosi [...] m2/os. oraz z § 22 ust. 2 pkt 1 – 2 powyższej uchwały, tj. niewywiązywanie się z obowiązków najemcy powyższego lokalu, co skutkowało wypowiedzeniem umowy najmu, a tym samym brakiem zgody właściciela lokalu na przebywanie w nim.
Następnie podano, że lokal nr [...] przy ul. [...] zajmowany jest przez T. i B. D. bez tytułu prawnego – umowa najmu została rozwiązana z dniem [...] sierpnia 2012 r. z powodu zaległości czynszowych. Towarzystwo Budownictwa Społecznego [...] Sp. z o.o. prowadzi postępowanie sądowe m.in. w przedmiocie opróżnienia powyższego lokalu oraz odzyskania wierzytelności. Następnie przedstawiono uzasadnienie skarżącej do wniosku o najem lokalu i opisano stan faktyczny sprawy wskazując, że "W ostatnim wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny nakazał ustalenie przez organ, czy choroba skarżącej, w tym okresowa konieczność poruszania się na wózku inwalidzkim oraz wady lokalu nie stwarzają "wyjątkowo trudnych" warunków zamieszkiwania". Z uzyskanych informacji wynika, że TBS nie uchylało się od obowiązku usunięcia wad i usterek, deklarując przeprowadzenia prac bez konieczności opuszczania lokalu przez jego użytkowników, jednak skarżąca nie wyraziła na powyższe zgody i nie przedstawiła żadnych opinii i ekspertyz, z których wynikałaby konieczność wskazania innego lokalu na stałe lub na czas remontu, z powodu stanu technicznego lokalu aktualnie zajmowanego.
Odnośnie powierzchni lokalu nr [...] przy ul. [...] wskazano, posiłkując się ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, że za "normatywną powierzchnię lokalu" zajmowanego przez dwie osoby, w tym – poruszającą się na wózku inwalidzkim uważa się powierzchnię 40,00 m2 (art. 5 ust. 1 pkt 2) powiększoną o 15 m2 (art. 5 ust. 3), a zatem lokal o pow. użytkowej [...] m2 zabezpiecza potrzeby rodziny Państwa D. Pismem z dnia [...] października 2014 r. skarżąca T. D. wezwała do usunięcia naruszenia prawa.
Następnie Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie rozpatrzenie wezwania T. D. do usunięcia naruszenia prawa przez Zarząd Dzielnicy [...], mając za podstawę § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2008 r. Nr 220, poz. 9485 z późn. zm.) w związku z § 4 pkt 1, § 22 ust. 2 pkt 1-2 oraz § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.), podtrzymał negatywną kwalifikację T. D. do przyznania lokalu mieszkalnego z zasobu [...] wyrażoną uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2014 r. i wykonanie tej uchwały, wchodzącej w życie z dniem podjęcia, powierzono M. J. – Zastępcy Burmistrza [...]. W uzasadnieniu natomiast powołano się na argumentację zawartą w uchwale z dnia [...] października 2014 r. nr [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca wniosła o uznanie uchwały z dnia [...] października 2014 r. nr [...] za wydaną z naruszeniem prawa oraz o "wydanie orzeczenia, które definitywnie zakończy proces nieuzasadnionego przedłużania postępowania sądowego". W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podała, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2014 r., zobowiązał organ do ponownego rozpatrzenia sprawy, poprzez ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku, Zgodnie z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz stosownie do treści art. 170 wymienionej ustawy, powyższe jest wiążące dla organu, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W kwestii zatem wykonania lub niewykonania wyroku sądu administracyjnego istotny jest nie tylko sam fakt wydania nowej uchwały organu, mającej być dowodem wykonania wyroku sądu, lecz (zwłaszcza w sytuacji, gdy nowa uchwała brzmi niemal słowo w słowo jak uchwała uchylona prawomocnym wyrokiem sądu), również zastosowanie się organu do wiążącej oceny prawnej i wytycznych co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu i jego uzasadnieniu.
Tymczasem organ uznał się za zwolnionego z obowiązku podporządkowania się ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania zawartym w wyroku sądu i tym samym nie wykonał wskazanego już wyżej wyroku, tj.: podejmując obecnie zaskarżoną uchwałę odrzucił wiążącą go, wyrażoną zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ocenę prawną i ponownie oparł się na błędnej interpretacji treści § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a) i b) uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132, poz. 3937 ze zm.) oraz nie dokonał wskazanej przez Sąd oceny jej sytuacji mieszkaniowej pod innym kątem niż poprzednio (tj. pod kątem jej stanu zdrowia oraz pod kątem warunków do zamieszkiwania), o czym jasno i wyraźnie świadczy fakt ponownego oparcia decyzji organu na kryterium § 4 pkt 1 oraz § 22 ust. 2 pkt 3 uchwały nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. Rady Miasta Stołecznego Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st.
Warszawy. Ponadto organ nie zebrał ani nie zażądał od niej jakichkolwiek nowych oświadczeń, wyjaśnień, zaświadczeń czy innych konkretnych dokumentów oraz nie dokonał żadnych czynności o charakterze inspekcyjnym lub kontrolnym umożliwiających zebranie informacji pozwalających na ocenę zasadności wniosku skarżącej zgodnie ze wskazaniami NSA i WSA. Fakt, iż do akt nie dołączono jakiegoś – zdaniem organu – niezbędnego dokumentu (np. opinie z zakresu stanu technicznego lokalu), w żadnym wypadku nie może stanowić okoliczności uzasadniającej wyprowadzanie przez organ ocen niekorzystnych dla skarżącej się czy bezpodstawnie obarczających ją odpowiedzialnością za brak takowych dokumentów. Brak takich dokumentów jest efektem naruszenia przez organ administracji podstawowych zasad postępowania administracyjnego (ustanowionych w art. 7, art. 9 i art. 77 k.p.a.), świadectwem niesolidności i niekompetencji, dowodem jego celowego działania na niekorzyść obywatela.
Zarząd Dzielnicy [...] usiłuje uniknąć odpowiedzialności posługując się bardzo prostym zabiegiem formalnym, tzn. wydaniem w terminie "nowej" decyzji (uchwały), która w rzeczywistości (w warstwie merytorycznej) jest prostym powtórzeniem decyzji (uchwały) uznanej poprzednio przez Sąd za wydaną z naruszeniem prawa. Jednakże w tym "nowym" rozstrzygnięciu organu brak jest stosownego uzasadnienia wskazującego na sposób wykonania przez organ wiążących go wytycznych, zaś niniejsza sprawa wymaga przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego stosownie do wytycznych, które zawarł sąd w uzasadnieniu wyroku. To organ administracji ma obowiązek określenia z urzędu, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne. Nie może ograniczać się do biernego oceniania, czy ona sama udowodniła fakty stanowiące podstawę żądania czy nie, oraz przerzucać obowiązek wyjaśnienia sprawy na skarżącą.
Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności (usterki i wady zajmowanego lokalu oraz ich wpływ na stworzenie wyjątkowo trudnych dla skarżącej się warunków do zamieszkiwania), jest istotnym i poważnym uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość wydanej uchwały. W dalszej części stwierdziła, że organ administracji ewidentnie narusza jej prawo do wnikliwego, ale przy tym bezstronnego i szybkiego załatwienia sprawy. Postępowanie z jej powództwa przeciwko Towarzystwu Budownictwa Społecznego [...] Sp. z o.o. toczy się przed sądem cywilnym i nie ma nic wspólnego ze sprawą jej wystąpienia odnośnie lokalu komunalnego, która podlega rozstrzygnięciom administracyjnym lub sądowoadministracyjnym. Zarząd Dzielnicy [...], czyli organ, którego działanie jest przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego, nie jest ani jako strona, ani w żaden inny sposób zainteresowany toczącym się postępowaniem cywilnym.
Nie jest również stroną umowy najmu pomiędzy nią a TBS [...] Sp. z o.o., ani nie ma w tej umowie żadnego interesu prawnego czy finansowego. Zatem bezpodstawnie i bezprawnie posługuje się faktami oraz informacjami dotyczącymi sporu pomiędzy nią a TBS-em, próbując wykorzystać je niezgodnie z prawdą na jej niekorzyść. Posuwa się nawet do bezkrytycznego przyjęcia bez jakiejkolwiek weryfikacji nieprawdziwych i stronniczych stwierdzeń spółki TBS (w dokumentach potwierdzanych przez spółkę jako administratora lokalu TBS). Zatem uważa również za bezpodstawną i bezprawną odmowę Zarządu Dzielnicy przyznania jej lokalu komunalnego, opartą na § 4 pkt 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. Rady Miasta Stołecznego Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy. W tym miejscu powołała się na § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a i lit. b (ustanawiający wyjątki od postanowień § 4 pkt 1) oraz na § 7 ust.1 pkt 8 lit. a i lit. b (przyznający prawo pierwszeństwa zawarcia umowy najmu) uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st.
Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Jej sytuacja zdrowotna i zgłoszonego do wspólnego zamieszkiwania brata w zestawieniu z negatywnym wpływem na warunki ich zamieszkiwania wad i usterek zajmowanego lokalu TBS w świetle powołanego wyżej przepisu (§ 5 ust. 2 pkt 3 lit. a) i lit. b) uchwały zwalniają ich z obowiązku spełnienia kryterium metrażowego. Organ nie zażądał od niej przedstawienia jakichkolwiek innych dowodów poza dotychczas przedstawionymi w kwestii stanu zdrowia i warunków zamieszkiwania i tym samym nie wykonał wiążących go wskazań z wyroku WSA w Warszawie.
Ponadto jako osoby prowadzące odrębne jednoosobowe gospodarstwo domowe przy posiadanych dochodach ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytura plus zasiłek pielęgnacyjny oraz renta ZUS jej brata), spełniają kryteria dochodowe wyznaczone w § 4 pkt 2 uchwały. Dalej stwierdziła, że uważa za bezpodstawną i bezprawną odmowę Zarządu Dzielnicy przyznania lokalu komunalnego, opartą na § 22 ust. 2 pkt 1-2 uchwały nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. Rady Miasta Stołecznego Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. Zgodnie z duchem i literą prawa Rada Miasta Stołecznego Warszawy mogła przyznać sobie i podległym jednostkom organizacyjnym Miasta uprawnienie do oceny sposobu realizacji umów najmu jedynie lokali należących do komunalnego zasobu mieszkaniowego oraz takich umów, w których Miasto lub jego jednostka organizacyjna jest stroną umowy.
Nadużyciem i naruszeniem tego prawa jest jego interpretacja przez Zarząd Dzielnicy [...], w myśl której rzeczony organ uzurpuje sobie prawo do oceny umowy najmu zawartej pomiędzy osobą fizyczną (najemcą) a spółką prawa handlowego, czyli TBS (wynajmującym), dotyczącej lokalu nie wchodzącego w skład komunalnego zasobu mieszkaniowego. Ponadto organowi nie jest znana treść umowy, co do której uzurpuje sobie prawo oceny jej realizacji, ani też okoliczności jej realizacji. Zatem wszelkie wnioski i opinie formułowane w tych sprawach przez organ są co najmniej nieuprawnione, jeśli nie całkowicie bezprawne.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, a wskazując na ustalony powyżej stan faktyczny raz jeszcze wskazał, że "W ostatnim wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny nakazał ustalenie przez organ, czy choroba skarżącej, w tym okresowa konieczność poruszania się na wózku inwalidzkim oraz wady lokalu nie stwarzają "wyjątkowo trudnych" warunków zamieszkiwania. Z uzyskanych informacji wynika, że TBS nie uchylało się od obowiązku usunięcia wad i usterek, deklarując przeprowadzenia prac bez konieczności opuszczania lokalu przez jego użytkowników. T. D. nie wyraziła na powyższe zgody, jednak nie przedstawiła żadnych dokumentów, z których wynikałaby konieczność wskazania innego lokalu na stałe lub na czas remontu z powodu złego stanu technicznego lokalu aktualnie zajmowanego".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga analizowana pod tym kątem, zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 13/14 stwierdził, że uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, natomiast w uzasadnieniu wyraźnie określił wskazania dla Zarządu Dzielnicy [...] przy ponownym rozpoznaniu sprawy i wydaniu uchwały, a mianowicie stwierdził, że: "(...) dokona oceny sytuacji mieszkaniowej skarżącej pod kątem innej niż sama powierzchnia zajmowanego lokalu, w tym oceni, czy ze względu na stan zdrowia skarżącej, zajmowany lokal nie stawia jej w "wyjątkowo trudnej sytuacji". Rozważając sprawę ponownie, organ ustali, czy choroba skarżącej, a także konieczność okresowego poruszania się na wózku inwalidzkim oraz wady lokalu wskazywane organowi, dotyczące przystosowania lokalu do poruszania się na wózku, nawiewu w łazience, zamontowania wanny, pęknięć ścian itd., nie stwarzają dla skarżącej "wyjątkowo trudnych" warunków do zamieszkiwania".
Natomiast Zarząd Dzielnicy [...] w zaskarżonej uchwale z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w sprawie negatywnego rozpatrzenia wniosku T. D. o wynajęcie lokalu mieszkalnego znajdującego się w zasobie [...], w najmniejszym nawet stopniu – chociaż zacytował fragment uzasadnienia Sądu w tym względzie – nie odniósł się do powyższych zaleceń i w jej uzasadnieniu nie ocenił sytuacji mieszkaniowej skarżącej pod innym kątem, aniżeli sama powierzchnia zajmowanego lokalu. Nie ocenił też, czy ze względu na stan zdrowia skarżącej zajmowany lokal nie stawia jej w wyjątkowo trudnej sytuacji.
Ponadto nie ustalił, czy choroba skarżącej oraz konieczność okresowego poruszania się na wózku inwalidzkim oraz wady lokalu dotyczące przystosowania lokalu do poruszania się na wózku inwalidzkim, nawiewu w łazience, zamontowania wanny, pęknięć ścian itd., nie stwarzają dla wymienionej wyjątkowo trudnych warunków do zamieszkiwania.
Stąd też zaszły podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały w oparciu o przepis art. 147 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże przepis szczególny, tj. art. 94 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), wyłącza stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały z uwagi na upływ jednego roku od jej podjęcia w dniu [...] października 2014 r. Przepis ten stanowi bowiem, że nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo są one aktem prawa miejscowego (ust. 1). Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio.
Mając zatem powyższe na względzie Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa, natomiast rozpoznając sprawę na nowo, organ jest zobowiązany do wykonania opisanych już wyżej wskazań Sądu, a mianowicie – co raz jeszcze należy podkreślić – dokona oceny sytuacji mieszkaniowej skarżącej pod kątem innej niż sama powierzchnia zajmowanego lokalu, w tym oceni, czy ze względu na stan zdrowia skarżącej, zajmowany lokal nie stawia jej w "wyjątkowo trudnej sytuacji". Rozważając sprawę ponownie, organ ustali, czy choroba skarżącej, a także konieczność okresowego poruszania się na wózku inwalidzkim oraz wady lokalu wskazywane organowi, dotyczące przystosowania lokalu do poruszania się na wózku, nawiewu w łazience, zamontowania wanny, pęknięć ścian itd., nie stwarzają dla skarżącej "wyjątkowo trudnych" warunków do zamieszkiwania.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 147 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w zw. z art. 94 ustawy o samorządzie gminnym, należało orzec, jak w sentencji wyroku.