Uzasadnienie
Minister Obrony Narodowej postanowieniem z [...] marca 2022 r. nr [...], na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a. w związku z pkt 1 ppkt 2 upoważnienia nr 57/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 maja 2021 r., po rozpoznaniu wniosku J. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy od własnego postanowienia z [...] stycznia 2022 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...], odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że J. D. wnioskiem z [...] października 1999 r. wniósł żądanie o spowodowanie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego.
Dyrektor Departamentu [...] MON decyzją z [...] stycznia 2000 r. nr [...]odmówił uwzględnienia przedmiotowego wniosku.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją z [...] lutego 2000 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r. nr [...].
Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi wnioskodawcy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z 9 października 2000 r., sygn. akt II SA 841/00 odrzucił skargę, stwierdzając, że nie jest właściwy w sprawie należącej do właściwości sądu powszechnego.
Pismem z 3 maja 2018 r. J. D. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...]w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku z [...] października 1999 r. o spowodowanie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego oraz zarzucił Ministrowi Obrony Narodowej bezczynność przy rozpatrywaniu powyższych żądań.
W wyniku rozpoznania wniosku organ udzielił wnioskodawcy odpowiedzi pismem z 11 czerwca 2018 r.
W dniu 3 sierpnia 2018 r. J. D. złożył ponaglenie na niezałatwienie, w określonym przepisami prawa, terminie sprawy w odniesieniu do wniosku z 3 maja 2018 r.
W wyniku rozpoznania ponaglenia Minister pismem z 3 września 2018 r. udzielił wnioskodawcy odpowiedzi.
W dniu 13 sierpnia 2018 r. J. D. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 3 maja 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 19 marca 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 590/18 zobowiązał Ministra Obrony Narodowej do rozpatrzenia wniosku J. D. z 3 maja 2018 r. w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku.
W związku z powyższym Minister Obrony Narodowej postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. nr [...] wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r. nr [...].
W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister Obrony Narodowej decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r. nr [...] w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego.
W dniu 4 lipca 2019 r. J. D. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od powyższej decyzji.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Nn [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2136/19 (prawomocnym od 22 października 2021 r.) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] czerwca 2019 r. nr [...], wskazując, że sąd administracyjny badał już sprawę dotyczącą możliwości stwierdzenia nieważności decyzji określonych we wniosku strony z 3 maja 2018 r. inicjującego to postępowanie. Rozpoznając skargę od decyzji bliźniaczej wobec zaskarżonej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 lutego 2004 r., sygn. akt II SA 1421/03 stwierdził nieważność obydwu decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r. nr [...].
Podstawą takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez sąd administracyjny, że zaskarżona decyzja dotycząca materii nieważności rozstrzygnięcia o odmowie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego, została wydana w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczącą wysokości świadczenia emerytalnego. W związku z tym Sąd uznał, że przedmiotowa sprawa nie należy do kompetencji Ministra Obrony Narodowej.
Organ stwierdził, że wobec istnienia w obrocie prawnym prawomocnego wyroku sądowego rozstrzygającego materię objętą przedmiotową sprawą, organ nie mógł wydawać rozstrzygnięcia odmiennego od tego, jakie ukształtowało sytuację prawną strony.
Od czasu wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z 18 lutego 2002 r. w sprawie o sygn. akt II SA 1421/03 nie nastąpiła żadna zmiana stanu faktycznego ani prawnego. Kwestionowane przez J. D. we wniosku wszczynającym niniejsze postępowanie rozstrzygnięcia organów administracji, nadal należą do właściwości sądów powszechnych.
Minister Obrony Narodowej postanowieniem z [...] stycznia 2022 r. nr [...]będąc związany wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w wyroku z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2136/19, rozpatrując wniosek z 3 maja 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...], na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Obrony Narodowej postanowieniem z [...] marca 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, stwierdzając, że ocena prawna Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dokonana w prawomocnym wyroku z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2136/19 nadal wiąże w tej sprawie organ wojskowy, bowiem rozpatrywana sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych i nie podlega rozstrzygnięciu w drodze postępowania przez Ministra Obrony Narodowej, przez co niedopuszczalne jest wszczęcie ponownego postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. D. wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Obrony Narodowej z [...] marca 2022 r. nr [...] i zobowiązanie organu do:
- a) przekazania wniosku z [...] października 1999 r. o skorygowanie zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego do rozpoznania organowi właściwemu, tj. Dyrektorowi Wojskowemu Biura Emerytalnego w [...],
- b) załatwienia, na zasadach określonych w K.p.a., wniosków kierowanych od 9 lutego 1991 r. do Ministra i innych organów, a przekazanych do rozpatrzenia, znajdujących się w teczce akt personalnych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
- 1. art. 7 - 12 i art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji z [...] lutego 2000 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r.,
- 2. art. 61 § 1 K.p.a. poprzez niewszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wniosków kierowanych do Ministra Obrony Narodowej od 9 lutego 1991 r. znajdujących się w teczce akt personalnych oraz wniosków kierowanych do innych organów m.in. Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 18 sierpnia 2015 r. i z 22 października 2015 r., do Prezesa Partii Prawa i Sprawiedliwość z 17 sierpnia 2017 r.,
- 3. art. 51 pkt. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nie rozpatrzenie żądania sprostowania/usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą w dokumentach (rozkazach, pismach zwanymi odpowiedziami, aktach administracyjnych) oraz żądania z 9 lutego 2019 r. zniszczenia wszystkich dokumentów sporządzonych przez organy wojskowe w jego sprawie, w szczególności teczki akt personalnych,
- 4. art. 236 § 1 K.k. poprzez zatajenie dowodu jego niewinności w sprawie oskarżenia o popełnienie przestępstwa usunięcia dokumentu z teczki akt personalnych przesłanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie,
- 5. art. 276 K.k. poprzez ukrywanie teczki akt personalnych w szczególności wniosków kierowanych do Ministra Obrony Narodowej oraz opinii specjalnej sporządzonej na okoliczność zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej,
- 6. art. 233 § 4 K.k. poprzez przedstawianie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i Prokuraturze Rejonowej w [...], fałszywych wyjaśnień w zainicjowanych przez niego postępowaniach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga nie jest zasadna.
Kontrolowanym w sprawie postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] stycznia 2022 r. nr [...] odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...] odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego.
Zgodnie z art. 61a §1 K.p.a. w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 K.p.a. (czyli żądanie wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 K.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918).
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednomyślnie prezentowane jest stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już w wyniku wstępnej analizy wniosku. Pogląd taki zaprezentował m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1771/12 (publ. LEX nr 1321646), stwierdził, że zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 K.p.a. powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Zaznaczyć również należy, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14, publ. LEX nr 1989306).
W niniejszym postępowaniu istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia o dopuszczalności wszczęcia przez Ministra Obrony Narodowej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...], odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego w sytuacji, gdy decyzja ta została uprzednio poddana kontroli sądu administracyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2136/19 (prawomocnym od 22 października 2021 r.), po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] czerwca 2019 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r. nr [...] odmawiającą skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że rozpoznając skargę od decyzji bliźniaczej wobec zaskarżonej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 lutego 2004 r., sygn. akt 1421/03 stwierdził nieważność obydwu decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2000 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z [...] stycznia 2000 r. nr [...] odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego.
Uznał bowiem, że zaskarżona decyzja dotycząca materii nieważności rozstrzygnięcia o odmowie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego, jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczącą wysokości świadczenia emerytalnego. W związku z tym Sąd stwierdził, że przedmiotowa sprawa nie należy do kompetencji Ministra Obrony Narodowej.
W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę treść art. 168 § 1, art. 170 i art. 171 P.p.s.a., zgodzić się należy ze stanowiskiem organu zawartym w zaskarżonym postanowieniu, że ocena prawna wyrażona we wskazanym powyżej prawomocnym wyroku Sądu wiąże organ, a zatem niedopuszczalne jest wszczęcie ponownego postępowania w niniejszej sprawie.
W związku z tym Minister Obrony Narodowej zasadnie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności przedmiotwoej decyzji z [...] lutego 2000 r. w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego, bowiem sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych i nie podlega rozstrzygnięciu w drodze postępowania administracyjnego.
Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji naruszeń norm prawa materialnego oraz procesowego, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.
Mając na uwadze powyższe, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), Sąd, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy, oddalił skargę.