Uzasadnienie
6 maja 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku W. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonego formularza wynika, że źródłem utrzymania skarżącego w gospodarstwie domowym, które prowadzi wspólnie żoną i pełnoletnim synem, jest dochód osiągany z działalności rolniczej w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Jako wyłączny składnik majątku skarżący wymienił dom, jak zaznaczył - "w budowie" oraz nieruchomość rolną o pow. 3,5 ha.
Oświadczył również, że rodzina nie posiada żadnych oszczędności.
Do wniosku skarżący nie dołączył żadnych dokumentów potwierdzających zamieszczone we wniosku informacje co do wysokości dochodów. Nie podał również kwoty wydatków miesięcznych w gospodarstwie ani nie wskazał przyczyn nieosiągania dochodu przez pełnoletniego syna.
Nadto z akt administracyjnych przy sprawie wynikało, że skarżący w toku postępowania administracyjnego ustanowił adwokata z wyboru (v. pełnomocnictwo na k.204 akt administracyjnych).
Postanowieniem z 2 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł w ustawowym terminie sprzeciw, w którym stwierdził, że należy mu się przyznanie prawa pomocy z uwagi na skomplikowany charakter sprawy. Ponadto nie przedstawił żadnych okoliczności dotyczących jego sytuacji osobistej i majątkowej.
Z uwagi na okoliczność, iż dane zawarte we wniosku oraz w sprzeciwie okazały się niewystarczające do ustalenia faktycznej sytuacji materialnej i tym samym do podjęcia decyzji w zakresie przyznania prawa pomocy, zarządzeniem z 26 września 2013 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych informacji w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy PPF, tj.: dokumentów źródłowych poświadczających majątek dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za ten okres, odpisów zeznań podatkowych za 2011 i 2012 r., oświadczenia wskazującego na przyczyny nieosiągania dochodu przez syna (względnie kopii dokumentów potwierdzających te przyczyny), a także dodatkowego oświadczenia o innych źródłach dochodu, o ile źródła takie skarżący posiada.
Ponadto skarżący został wezwany do wskazania źródła dochodu, z którego pokrył koszty zastępstwa prawnego przed organem administracji publicznej.
Wnioskodawca w odpowiedzi na ww. zarządzenie przesłał jedynie zaświadczenie z urzędu gminy o posiadanym gospodarstwie rolnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, postanowienie z 2 sierpnia 2012 r., zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "P.p.s.a."), traci moc, co oznacza, iż sprawa jest ponownie rozpoznawana od początku.
Następnie podkreślić trzeba, iż na podstawie art. 199 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z treścią wymienionego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy, uregulowane w art. 243 i przepisach następnych P.p.s.a., stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. To na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Należy również wskazać, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niewykonanie zarządzenia z 26 września 2013 r. Wnioskodawca nadesłał jedynie zaświadczenie z urzędu gminy o posiadanym gospodarstwie rolnym, natomiast nie podał pozostałych informacji, o które zwracał się Sąd. Tym samym strona uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej sytuacji finansowej. Brak właściwego wykonania wezwania sądu skutkować musiał odmową przyznania prawa pomocy, wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Należy również wskazać, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przedstawionej sprawie Sąd nie mógł dokonać takiej oceny, gdyż nie posiadał wystarczających dokumentów potwierdzających wyjątkowo trudną sytuację materialną skarżącego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 powołanej ustawy orzeczono, jak w sentencji postanowienia.