Uzasadnienie
Sąd Rejonowy dla [...] wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2010 r. sygn. akt [...] orzekł eksmisję: G. R., M. R., A. S., małoletnich: M. S. i A. K. z lokalu nr [...] przy ul. [...]. Sąd w wyroku ustalił, że prawo do lokalu socjalnego przysługuje wyłącznie: G. R., M. R., A. S. oraz M. S.. Jednocześnie wstrzymał wykonanie wyroku do czasu złożenia przez [...] oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego: G. R., M. R. oraz A. S. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] października 2015 r. nr [...] postanowił "...zrealizować wyrok Sądu nakazujący G. R., M. R., A. S. oraz M. S. opróżnienie lokalu mieszkalnego przy ulicy [...] nr [...] poprzez wskazanie oferty zawarcia umowy najmu trzech lokali socjalnych z mieszkaniowego zasobu [...] (tj. jeden dla G. R. i M. S., drugi dla M. R., trzeci dla A. S.)...".
Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2015 r. - realizując wyrok Sądu Rejonowego postanowił skierować G. R. oraz M. S. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr [...] przy ulicy [...] na czas oznaczony tj. na okres 12 miesięcy.
G. R. po otrzymaniu skierowania do zwarcia umowy najmu ww. lokalu wystąpiła z podaniem o wskazanie innego lokalu socjalnego. G. R. poinformowała o trudnej sytuacji zdrowotnej syna M. (chorego na schizofrenię), który wymaga szczególnych warunków mieszkaniowych.
Organ stwierdził, że wniosek G. R. o zmianę lokalizacji wskazanego lokalu wpisuje się w zasady racjonalnego gospodarowania mieszkaniowym zasobem [...].
Wobec powyższego Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] skierował G. R. i M. S. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] z mieszkaniowego zasobu [...] na czas oznaczony 12 miesięcy.
Wymieniony lokal składa się z jednego pokoju i widnej kuchni. Położony jest na II piętrze w budynku bez windy. Wyposażony jest w instalację elektryczną wodną i kanalizacyjną oraz łazienkę wspólną z wc.
Do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego skierowani zostali: G. R. i M. S. zaś A. K. (syn G. R.) został uprawniony do zamieszkiwania w lokalu socjalnym.
W dniu 19 lutego 2016 r. do organu wniesione zostało wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Następnie w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] organ stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany stanowiska w przedmiotowej uchwale.
G. R. i M. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...]. W skardze zaznaczone zostało, że wskazany w uchwale lokal nie spełnia warunków lokalu socjalnego. Jest zagrzybiony, brak w nim oddzielnego pokoju dla syna oraz nie jest położony na parterze.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Stwierdził, że niniejsza sprawa skierowania do zawarcia umowy najmu jest sprawą z zakresu prawa cywilnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania skarżących do zawarcia umowy najmu konkretnego lokalu socjalnego.
Odwołując się do utrwalonego orzecznictwa NSA (postanowienie z 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 415/09, z 28 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 799/09, z 22 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 679/07; z 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 362/10, wyrok 3 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 855/10 wszystkie publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wyjaśnić należy, że zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, zostały uregulowane w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.). Ustawa ta nie daje podstaw prawnych do załatwienia spraw przyznania lokali - zawarcia umowy najmu lokalu w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego. Kwestia zapewnienia lokali mieszkalnych z mieszkaniowego zasobu gminy należy, zgodnie z tą ustawą, do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1 i 2) i gmina realizuje w tym zakresie zadania z zakresu administracji publicznej, jednak kwestie te, czyli zawarcie umowy najmu lokalu, są załatwiane w formie cywilnoprawnej. Zarówno oferta zawarcia umowy, którą organ złożył skarżącym, jak i sama czynność zawarcia umowy najmu, stanowi czynność cywilnoprawną.
W sprawie zasługuje na przypomnienie uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (publ. ONSAiWSA 2008/6/90), w której NSA wyjaśnił, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy, bądź osobę upoważnioną, oraz zaopiniowaniu przez komisję lokalową. Następnie wniosek, jest rozpoznawany przez zarząd, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. W tym pierwszym etapie działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy.
Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej, związany jest z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu.
W przedmiotowej sprawie uprawnienie skarżących do lokalu socjalnego nie znajduje uzasadnienia w akcie administracyjnym, wydanym na podstawie przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, lecz wynika z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. sygn. akt [...].
O charakterze prawnym czynności podejmowanych w wyniku realizacji wyroku w sposób wyraźny stanowi przepis art. 14 ust. 6 ustawy o ochronie praw lokatorów, z którego wynika, że orzekając o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, sąd nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego.
Skoro przedmiotem niniejszej sprawy, nie jest uchwała rady gminy w sprawie skierowania skarżących na listę osób oczekujących na przydział lokalu socjalnego, lecz uchwała kierująca skarżących do zawarcia umowy najmu konkretnego lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu [...], to należy uznać, w myśl przywoływanej wyżej uchwały NSA z 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08, że czynności polegające na skierowaniu do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nie są związane z wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy, nie mogą zatem stanowić rozstrzygnięcia o charakterze administracyjnoprawnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2140/06, publ. LEX nr 339411).
Czynności te mają charakter cywilnoprawny, zmierzają bowiem do nawiązania stosunku cywilnoprawnego najmu lokalu. Jeżeli zawarcie umowy najmu lokalu przez gminę jest czynnością cywilnoprawną i nie należy do kognicji sądów administracyjnych, to wybór osoby, do której kieruje się oświadczenie woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii woli stron stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych (por, postanowienie NSA z 20 października 2009 r. sygn. akt I OZ 971/09; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 919/14).
Uchwała zarządu dzielnicy stanowi ofertę skierowaną do skarżących, o zawarcie umowy najmu ściśle określonego lokalu, czyli do podjęcia czynności cywilnoprawnych. Uchwała, ta zawiera stanowisko gminy będące - oświadczeniem woli gminy.
Skarga G. R. i M. S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr [...] w budynku przy ul. [...], nie podlega kognicji sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiotem jest żądanie, które zgodnie z art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mieści się w zakresie właściwości sądu
W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.