Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] K. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...], nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...], nr [...], wymierzające skarżącemu karę w kwocie 75 000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego budynku bazy transportowej wraz z zapleczem socjalnym w G. przy ul. [...] na działce nr [...], której wieczystymi użytkownikami są M. M. i K. M., wybudowanego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...], nr [...]. W skardze zawarto jednocześnie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia wydanego przez organ I instancji, z uwagi na to, że realizacja wskazanego w nich obowiązku doprowadzi do znacznej i niepowetowanej straty w majątku skarżącego, w tym do konieczności likwidacji części stanowisk pracy, zwolnienia części pracowników, jak również rezygnacji z części kursów.
Skarżący wskazał również, że busy z których korzysta w ramach prowadzonej przez niego działalności transportowej, są w większości leasingowane, więc jako ich użytkownik nie będzie miał możliwości ich zbycia w celu zapłaty nałożonej na niego kary. W uzasadnieniu wskazano także, że w przypadku przystąpienia do egzekwowania nałożonej kary, skarżący zostanie pozbawiony możliwości zarobkowania, zaś majątek w postaci nieruchomości przy ul. [...] w G. zostanie zbyty w toku postępowania egzekucyjnego, za cenę znacznie poniżej jej wartości rynkowej. Skarżący zaznaczył również, że sytuacja finansowa przedsiębiorstwa nie jest dobra, a wstrzymanie wykonania postanowień pozwoli zebrać część pieniędzy, pozostałą zaś część pozyska w postaci kredytu. Na potwierdzenie wskazanych przez siebie okoliczności skarżący załączył zawarte z bankiem umowy leasingu oraz listę płac za miesiąc styczeń 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W razie wniesienia skargi organ który wydał decyzję lub postanowienie może wstrzymać z urzędu lub na wniosek wykonanie zaskarżonego aktu w całości lub części (§ 3), jednakże po przekazaniu skargi przez organ sądowi, właściwym do udzielenia ochrony tymczasowej jest sąd.
W myśl zaś art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności (w tym postanowienia), jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
"Trudne do odwrócenia skutki", to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego, może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob.: postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt II FZ 788/16, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaś "znaczna szkoda", o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (zob.: post. NSA z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 39/17, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym kontekście należy stwierdzić, że egzekucja należności pieniężnych, co do zasady, nie stanowi skutku trudnego do odwrócenia, bowiem wyegzekwowane świadczenie podlega zwrotowi w razie uchylenia zaskarżonego postanowienia. Dalej powiedzieć trzeba, że wykonanie aktu administracyjnego nakładającego na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w zaskarżonym postanowieniu należności ma charakter odwracalny. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia obowiązana była wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Jest tak, ponieważ egzekucja obowiązku pieniężnego nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie może zostać utożsamiona z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, które Sąd rozpoznający wniosek w pełni aprobuje, że w sytuacji, gdy wykonanie aktu może spowodować ustanie bytu prawnego przedsiębiorcy i zwolnienie zatrudnionych pracowników, to okoliczność ta wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt I GSK 80/15, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewątpliwie zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, będącej źródłem dochodów nie tylko dla samego skarżącego, ale także dla zatrudnionych przez niego osób, może powodować stan, w którym wystąpi szkoda niemożliwa do zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie dająca możliwości przywrócenia rzeczy do pierwotnego stanu.
Niemniej jednak ocena tego, czy wykonanie aktu może spowodować skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga dokładnej oceny okoliczności przedstawionych we wniosku. Powołanie się przez wnioskodawcę na ryzyko zaprzestania prowadzonej działalności nie oznacza jeszcze, że sytuacja taka, w określonych okolicznościach sprawy, może zaistnieć.
Zauważyć należy, że wstrzymanie wykonalności aktu następuje zawsze na wniosek strony, a zatem wykazanie, że istnieją pozytywne przesłanki, od których ustawa uzależnia wstrzymanie zaskarżonego aktu przez sąd, spoczywa na stronie składającej taki wniosek. Nie jest zatem zasadny wniosek o wstrzymanie wykonalności aktu, w którym strona nie wskazuje, jakie szkody wystąpią w razie wykonania tego aktu, czy też jakie nieodwracalne skutki wykonanie aktu spowoduje, oraz nie uzasadnia swojego stanowiska uprawdopodabniając te okoliczności (zob. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy (zob. B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Jego twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej i majątkowej (zob. postanowienie NSA z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1837/10, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Oznacza to, że ocena możliwości wystąpienia tego niebezpieczeństwa nie może być przez Sąd dokonywana bez odwołania się do konkretnych okoliczności, odpowiednio potwierdzonych przez wnioskodawcę dowodami. Jeżeli bowiem skarżący twierdzi, że wykonanie postanowienia polegającego na wykonaniu obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej skutkować będzie powstaniem szkody, to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie tego, że środki pieniężne niezbędne do zapłaty należności publicznoprawnej przekraczają możliwości płatnicze skarżącego i doprowadzą np. do zaprzestania prowadzonej przez niego działalności. Bez wskazania konkretnych danych obrazujących aktualną na dzień złożenia wniosku sytuację strony skarżącej nie jest możliwe dokonanie przez Sąd oceny, czy zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania spornych postanowień.
Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania postanowień. Uzasadniając swój wniosek, skarżący powołał się na jedynie na fakt, że sytuacja przedsiębiorstwa "nie jest dobra" wskazując jednocześnie na konieczność dokonania w związku z tym – w przypadku wykonania zaskarżonego postanowienia – redukcji etatów, likwidacji kursów oraz konieczności sprzedaży środków trwałych w drodze egzekucji, załączając przy tym zawarte umowy leasingu oraz listę płac za miesiąc styczeń 2017 r. W ocenie Sądu, tak sformułowana argumentacja wraz z przedstawioną dokumentacją nie pozwala na udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej. W szczególności na obecnym etapie – wobec nie przedstawienia żadnej dokumentacji finansowej dotyczącej prowadzonego przedsiębiorstwa – nie sposób ocenić, czy skarżący nie dysponuje innymi składnikami majątkowymi, czy też środami pieniężnymi, które umożliwiłyby mu uiszczenie nałożonej kary, a przez to ewentualne kontunuowanie działalności.
Zauważyć przy tym należy, że możliwość zajęcia środka trwałego będącego przedmiotem umowy leasingu nie musi w konkretnych okolicznościach sprawy przesądzać o zaistnieniu skutku jakim jest zaprzestanie prowadzonej działalności gospodarczej. Jakkolwiek ewentualne dokonanie zajęcia pojazdów, z uwagi na profil prowadzonej działalności, stanowi niewątpliwie dolegliwość dla skarżącego, to nie można jednak, na podstawie załączonej dokumentacji w postaci umów leasingu i listy płac, wykluczyć, że pomimo dokonanego zajęcia działalność taka może być nadal prowadzona bez ryzyka jej zaprzestania.
Do oceny zasadności wniosku konieczne jest tymczasem dysponowanie aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym strony. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie aktu odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej (posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym), wysokości przychodów i wydatków, posiadanych środkach pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Takich danych strona nie przedłożyła.
Sąd stwierdził jednocześnie, że brak jest w aktach sprawy danych odnoszących się do sytuacji majątkowej skarżącego, co tym samym uniemożliwiło Sądowi ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku z urzędu.
Oczywiście uzasadnienie wniosku nie stanowi wymogu formalnego, lecz jego materialno-prawną argumentację. Z tego też względu jego treść nie podlega badaniu pod względem formalnym i ewentualnemu wezwaniu do jego uzupełnienia. Podlega natomiast ocenie z punktu widzenia zasadności wniosku. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku.
Reasumując Sąd doszedł do przekonania, że w uzasadnieniu wniosku oraz z przedłożonych przez skarżącego dokumentach nie wykazano, że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody poprzez zapłatę przez skarżącego kary w wysokości 75 000 zł, ani też, że istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci likwidacji przedsiębiorstwa.
Podkreślić należy również, że na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sąd nie bada zasadności samej skargi. W konsekwencji też ustawodawca, nie wiąże – choćby w najmniejszym stopniu – występowania podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględniania skargi na dany akt. Co więcej, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu nie może choćby wstępnie badać, czy zaskarżony akt dotknięty jest wadami uzasadniającymi jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności (tak NSA w uchwale z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007, Nr 4, poz. 77).
Zatem oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania wskazanych we wniosku postanowień nie przesądza o merytorycznym stanowisku sądu co do ich legalności (zob. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 19/15, publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rezultacie Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej i dlatego też wniosek w tym zakresie nie został uwzględniony. Stąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.