Uzasadnienie
W. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia (...)lutego 2019 r. nr (...). W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. G. z dnia (...) listopada 2018 r. nr (...) nakazującej W. O. rozbiórkę wykonanej odbudowy dwóch werand w budynku S. przy ul. D. (...).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w część aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu.
Z treści powołanego przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, iż przesłanką uzasadniającą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest skonkretyzowane niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Obie te przesłanki (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków) są pojęciami nieostrymi, co wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich ogólnej normy i nadania im treści z uwzględnieniem okoliczności faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Użycie spójnika "lub" oznacza, iż przesłanki te mogą zachodzić alternatywnie.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006r., sygn. akt II SA/Bk 352/06, LEX nr 192964).
W analizowanej sprawie nakaz rozbiórki dotyczy części obiektu budowlanego (odbudowanych dwóch werand). Na gruncie niniejszej sprawy, nie chodzi więc o ocenę, czy dokonanie rozbiórki części obiektu budowlanego jest słuszne, czy też nie, ale o ocenę, czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane wykonaniem tej rozbiórki, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi rozbiórka nie powinna być przeprowadzona.
Rozbiórka części obiektu budowlanego przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed przeprowadzeniem rozbiórki części obiektu budowlanego. Wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków dotyka przede wszystkim inwestora.
Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, z samej istoty tej czynności powoduje trudne do odwrócenia skutki (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 276/05, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też Sąd, przy ocenie przesłanek uzasadniających wstrzymanie zaskarżonej decyzji z urzędu wziął pod uwagę charakter obowiązku nią nałożonego. Zatem uznać należy, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które przemawiają za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji. Dokonanie nakazu rozbiórki wykonanej odbudowy dwóch werand w budynku przy ul. D. (...) w S. doprowadzi z pewnością do zniszczenia części użytych do jego budowy materiałów budowlanych oraz będzie wiązało się z poniesieniem nakładów finansowych. Nadto ewentualny powrót do stanu poprzedniego po wykonaniu takiego obowiązku również będzie wymagał poniesienia dodatkowych kosztów oraz nakładu pracy.
W sprawach budowlanych, w których zazwyczaj chodzi o budowę lub rozbiórkę obiektu, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w istocie nieuniknione (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 29/13; z 5 października 2012 r., sygn. akt II OZ 863/12; z 24 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 385/12 oraz z 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 1382/11; dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy podkreślić, że celem instytucji wstrzymania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom. Sąd, rozpoznając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia, nie ocena legalności decyzji, nie dokonuje kontroli zawartości skargi. Nie może budzić wątpliwości, że rozbiórka obiektu budowlanego lub chociażby jego części przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna.
W tym stanie rzeczy, okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają stwierdzenie, że należy wstrzymać wykonanie decyzji (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego orzekającej rozbiórkę.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a, Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym, jak w postanowieniu.