Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane – zwanej dalej Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.) nałożył na D. i T. C. obowiązek doprowadzenia budynku w części dokonanej zabudowy do stanu poprzedniego, tj. odtworzenia studzienki doświetlającej i umożliwienie korzystania z zamurowanego okna piwnicznego przynależnego do pomieszczeń stanowiących własność C. A. a położonych w O., przy ul. [...]. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ - po interwencji C. A. i dokonaniu kontroli - ustalił, iż T. C., działając bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia przeprowadził na działce nr A, będącej własnością małżonków D. i T. C., roboty budowlane polegające na zaszalowaniu deskami piwnicznego okienka doświetlającego pomieszczenia C. A., zasypania gruzem studzienki i zalania jej betonem gr. 15 cm do poziomu betonowej nawierzchni terenu.
Od powyższej decyzji odwołanie w imieniu D. i T. C. wniósł pełnomocnik - adwokat R. S., wnosząc o jej uchylenie. Wyjaśnił, iż stwierdzona przez organ pierwszej instancji nieprawidłowość nie ma miejsca, gdyż skarżący jedynie "wyrównali nawierzchnię, co było konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa przy korzystaniu z nieruchomości".
W wyniku rozpatrzenia odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – zwanej dalej k.p.a. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie I instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia podniósł, iż roboty budowlane jakie wykonał T. C. nie mieszczą się w katalogu robót objętych przepisami Prawa budowlanego, a to w art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 29 ust. 2 pkt 1-7 i 10. Studzienka nie stanowi obiektu budowlanego, "lecz jest elementem – służącym doświetleniu okna piwnicznego – związanym z budynkiem". Skoro tak, nie dotyczą jej przepisy Prawa budowlanego, które regulują sprawy związane z projektowaniem, budową, utrzymaniem i rozbiórką obiektów budowlanych (art. 1 Prawa budowlanego).
Nadto organ podkreślił, iż zamurowany otwór studzienki znajduje się w granicach działki nr A, której właścicielami są D. i T. C., tak więc "jedynym organem powołanym do orzekania w sprawie ewentualnych roszczeń odszkodowawczych przysługujących właścicielom sąsiadujących ze sobą nieruchomości" jest sąd powszechny.
Na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. skargę złożył C. A. wyjaśniając, iż w 1995 r. kupił nieruchomość, w której piwnica była doświetlona przy pomocy studzienki. Znajduje się ona na terenie sąsiada, gdyż granica pomiędzy działką nr B, której jest właścicielem a działką nr A, której właścicielami są D. i T. C., przebiega wzdłuż budynku. Pozbawienie piwnicy światła dziennego oraz wentylacji spowoduje zawilgocenie ścian a nadto ograniczy funkcje użytkowe obiektu. Skarżący dodał, iż piwnicę przewiduje wykorzystać jako pomieszczenia przeznaczone na czasowy pobyt ludzi. Według skarżącego sporne roboty budowlane naruszają uzasadnione interesy osób trzecich – art. 5 Prawa budowlanego, zostały wykonane na utwardzonym placu betonowym, który zgodnie z treścią art. 3 Prawa budowlanego jest obiektem budowlanym a konkretnie - budowlą. Studzienka była zlokalizowana oraz zbudowana w sposób bezpieczny (przykryta kratą stalową) i nie utrudniający komunikacji. Obecnie T. C. wykonał identyczną studzienkę, wykorzystując kratę skarżącego, uprzednio zdemontowaną. Na potwierdzenie swych twierdzeń strona dołączyła do skargi zdjęcia.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało uwzględnić, jednakże z innych powodów niż podniesione przez skarżącego.
Badając zgodność zaskarżonych decyzji z prawem Sąd, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala na wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). I tak, w przedmiotowej sprawie, Sąd wziął pod uwagę okoliczność, która determinuje rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie naruszenie przepisów procedury administracyjnej, tj. art.7, 8 i 107 k.p.a., co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasadniczym problemem, jaki miał rozstrzygnąć [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., było określenie rodzaju robót wykonanych przez T. C. Od odpowiedzi na to pytanie zależy bowiem rozstrzygnięcie, czy w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z pewnymi pracami budowlanymi, których prawidłowość wykonania nie może być badana w oparciu o przepisy ustawy – Prawo budowlane, czy też w rzeczywistości doszło do wykonania robót budowlanych, objętych zakresem oddziaływania tej ustawy. T. C. nie zgodził się z kwalifikacją robót, dokonaną przez organ pierwszej instancji, podnosząc w odwołaniu, iż wykonane prace wyrównały jedynie nawierzchnię otaczającego studzienkę betonowego placu. W tej sytuacji rzeczą organu odwoławczego było dokładne wyjaśnienie stronom, poparte przepisami, dlaczego dokonano odmiennej od organu pierwszej instancji oceny charakteru spornych prac. Tymczasem w decyzji organu odwoławczego ograniczono się jedynie do autorytatywnego stwierdzenia, że sporne roboty budowlane nie mieszczą się w katalogu robót objętych przepisami prawa administracyjnego.
Przywołano przepis art. 1 Prawa budowlanego, bez przeprowadzenia jego analizy i "przełożenia" na stan faktyczny sprawy. Nie wytłumaczono stronom postępowania powodów uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzenia postępowania administracyjnego, na czym konkretnie polegała jego bezprzedmiotowość. Z całą pewnością niczego nie tłumaczy samo przywołanie treści art. 30 ust. 1 pkt 1 i art. 29 ust. 2 pkt 1-7 i 10 Prawa budowlanego, które dotyczą zwolnień od uzyskania pozwolenia na budowę oraz obowiązku zgłoszenia niektórych robót budowlanych uprawnionemu organowi. Niezrozumiały dla Sądu jest również argument organu, mający potwierdzić brak kompetencji organów do rozstrzygnięcia badanej sprawy, a mianowicie taki, iż studzienka nie stanowi obiektu budowlanego. Wszak nie o studzienkę (np. jej wybudowanie) chodzi w przedmiotowej sprawie, lecz o prace budowlane, które doprowadziły do zalania jej betonem, co związane było najprawdopodobniej z powiększeniem placu budowlanego.
Prace te zatem mogły hipotetycznie dotyczyć obiektu budowlanego, jednakże oceny, czy tak istotnie było dokonać winien organ. Podobnej oceny należało dokonać, rozstrzygając sprawę zamurowanego okienka piwnicznego, znajdującego się w budynku C. A. Przeprowadzone prace w tym zakresie bezpośrednio "dotykają" budynku, czyli obiektu budowlanego, tak więc przesądzając o ich kwalifikacji należy mieć na uwadze nie tylko przepisy ustawowe, ale i wykonawcze np. w zakresie wentylacji, doświetlenia. Dla prawidłowego dokonania wskazanych wyżej ocen koniecznym będzie skorzystanie z definicji legalnych, wprowadzonych do przepisów Prawa budowlanego a szczególnie tych, które zostały zawarte w treści punktów 1, 6 i 9 art. 3 ustawy. Dopiero wówczas, w zależności od dokonanych ustaleń, organ będzie mógł podjąć właściwe rozstrzygnięcie, merytorycznie lub formalnie kończące sprawę.
Działając w opisany sposób organ spełni wymogi art. 107 k.p.a., zwłaszcza w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej, pozostanie w zgodzie z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego a to z zasadą prawdy obiektywnej, kontroli nad przestrzeganiem prawa oraz uwzględniania słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), przez co zostanie pogłębione zaufanie do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
Rozstrzygnięć w punkcie drugim i trzecim wyroku dokonano na podstawie art. 152 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na podstawie art. 55 ust 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).