Uzasadnienie
KGHM P. M. S.A. z siedzibą w L. (dalej: strona skarżąca, skarżąca spółka) pismem z 22 maja 2023 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: organ) z [...] r. (nr [...]) w przedmiocie opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków przemysłowych do rzeki Odry. Odrębnym pismem z 1 września 2023 r. strona skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że na mocy zaskarżonej decyzji organ nie uznał reklamacji skarżącej spółki i określił wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód za okres IV kwartału 2022 r. w wysokości 20 196 515 zł, która jest 23-krotnie wyższa od opłaty oszacowanej na podstawie dotychczas stosowanej przez organ metodologii. Wskazano również, że utrzymanie jej wykonalności, ze względu na skutek finansowy, może doprowadzić do wyrządzenia skarżącej spółce znacznej szkody finansowej, poprzez obciążenie jej tak rażąco i nagle podwyższonymi zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym.
Jak podkreślono, choć skarżąca spółka jest podmiotem o znacznym majątku i generowanych obrotach, to nawet dla niej niespodziewane powstanie zobowiązań finansowych utrudnia racjonalne planowanie działalności i zarządzanie budżetem. W ocenie strony skarżącej przyjęta w zaskarżonej decyzji wykładnia przepisów przyczyni się do znaczącego pogorszenia jej sytuacji finansowej. Wobec przyjętej przez organ metodologii konieczne będzie wniesienie opłaty zmiennej za rok 2023 w przewidywanej wysokości ok. 80 mln zł, co stanowi wzrost o ok. 77 mln zł w stosunku do zatwierdzonego budżetu skarżącej spółki. Strona skarżąca wskazała, że różnica pomiędzy zaplanowaną rezerwą środków, a kwotą opłaty zmiennej za IV kwartał wynosi ok. 95 mln zł, co wiąże się z koniecznością uruchomienia rezerwy celowej, która pokryje deficyt budżetowy.
Nadto zauważono, że skarżąca spółka wpisana jest do wykazu spółek o znaczeniu strategicznym dla gospodarki państwa, a realizowane przez nią inwestycje mają niejednokrotnie znaczenie dla bezpieczeństwa surowcowego i energetycznego Polski, w szczególności spółka produkuje miedź, która została zakwalifikowana jako surowiec krytyczny. Wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić skarżącej spółce szkodę i spowodować opóźnienie lub zaniechanie realizacji kluczowych inwestycji prowadzonych i planowanych przez skarżącą w zakresie gospodarki wodno-ściekowej. Końcowo strona skarżąca wskazała, że nawet późniejsze uwzględnienie skargi i zwrot wpłaconych nadmiarowych świadczeń nie zrekompensuje nigdy w pełni opóźnień powstałych wskutek konieczności ich naliczenia na etapie wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej: p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Rozpatrując wniosek strony w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd związany jest przesłankami ustawowymi, którymi są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te mogą zaistnieć łącznie lub oddzielnie. Omawiany przepis nie nakłada przy tym na stronę obowiązku udowodnienia wyżej wskazanych przesłanek. Wnioskodawca musi jednakże uprawdopodobnić ich zaistnienie. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom.
Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przyjmuje się, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06; postanowienie NSA z 8 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OZ 752/14, publ. CBOSA).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził brak podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, strona skarżąca nie wykazała bowiem istnienia okoliczności świadczących o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków.
Nie można bowiem przyjąć, że okolicznością uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji jest sama konieczność zapłaty znacznej kwoty zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji (w okolicznościach sprawy 20 196 515 zł) bez jednoczesnego odwołania się do materiałów źródłowych oraz skonkretyzowanych wystarczająco okoliczności obrazujących sytuację faktyczną wnioskodawcy. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała stosownymi dokumentami, jak przedstawia się jej aktualna sytuacja majątkowa. Tymczasem o uprawdopodobnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. można byłoby mówić dopiero wówczas, gdyby było możliwe porównanie podnoszonych przez skarżącą argumentów z jej aktualną sytuacją majątkową.
Wobec tego nie jest możliwa ocena, czy ewentualna szkoda spowodowana wykonaniem decyzji byłaby znaczna oraz czy istnieje zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków. Twierdzenia zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione stosownymi dokumentami odnoszącymi się do sytuacji majątkowej skarżącej, jak np. bilans, rachunek zysków i strat, które obrazowałyby aktualną, rzeczywistą kondycję finansową skarżącej. Nie jest wystarczające jedynie samo stwierdzenie, że okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występują w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 998/14 publ. CBOSA).
Wskazać należy, że nie może odnieść zamierzonego skutku argument strony skarżącej odnoszący do hipotetycznej tylko możliwości opóźnienia inwestycji realizowanych, czy też zaniechania planowanych inwestycji. Jakkolwiek wskazane zdarzenie posiada element prawdopodobieństwa, to w rzeczywistości nie miało ono jeszcze miejsca. Strona skarżąca jedynie zakłada, możliwość jego wystąpienia w przyszłości, a tymczasem okoliczność ta nie ma obecnie miejsca w rzeczywistości. Tym samym nie może stanowić skutecznej przesłanki uwzględnienia przedmiotowego wniosku.
Za zastosowaniem ochrony tymczasowej nie przemawiają także pozostałe twierdzenia zawarte we wniosku skarżącej. Skarżąca spółka nie przedstawiła dostatecznych argumentów, które wskazywałyby, że ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji zagroziłoby strategicznemu znaczeniu przedsiębiorstwa skarżącej dla państwa, w tym w szczególności produkcji miedzi jako surowca krytycznego.
Zaznaczyć jednak należy, że odmowa wstrzymania wykonania aktu nie oznacza oceny zasadności skargi. Ewentualna niezgodność decyzji z prawem, która co do zasady będzie przedmiotem oceny Sądu w dalszym toku postępowania, jest kwestią niezależną od ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.