Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] IX 2020 r. (nr [...]) D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "DWINB"), po rozpatrzeniu zażalenia Z. W. (dalej "skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej "PINB") z [...] VI 2020 r. (znak: [...]) odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją PINB z [...] VIII 2013 r. (znak: [...]) stwierdzającą wykonanie obowiązku doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem nałożonego decyzją PINB z [...] XII 2012 r. (znak: [...]).
Jak wynika z uzasadnienia postanowienia, DWINB podzielił stanowisko PINB wskazujące na niedopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego w okolicznościach sprawy. Skarżąca bowiem pismami z [...] i [...] I 2020 r. zażądała wznowienia postępowania zakończonego ostatecznie w 2013 r. powołując się na podstawy z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa. W ocenie skarżącej decyzja PINB z [...] VIII 2013 r. (znak: [...]) stwierdzająca wykonanie obowiązku doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem wydana została na podstawie fałszywych dowodów i w wyniku przestępstwa. DWINB zaznaczył jednak, że okoliczności, na które powołuje się skarżąca, tj. brak zgody wspólnoty na przebudowę ogólnodostępnego strychu, oparcie ustaleń na ocenie technicznej nie sporządzonej na zlecenie wspólnoty, były znane skarżącej już w 2012 r., co wynika ze składanych wówczas pism. Skarżąca nie dochowała więc określonego w art. 148 § 1 kpa miesięcznego terminu na wniesienie żądania wznowienia postępowania, liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Nadto DWINB zaznaczył, że skarżąca nie była stroną postępowania zakończonego decyzją PINB z [...] VIII 2013 r. (znak: [...]), bowiem postępowanie to dotyczyło robót budowlanych wykonanych przez niektórych członków wspólnoty w obrębie ogólnodostępnego strychu. Stroną w takim postępowaniu oprócz inwestorów była wspólnota a nie jej poszczególni członkowie, co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokami: z 9 VIII 2012 r. (II SA/Wr 437/12) i z 14 III 2019 r. (II SA/Wr 768/18). W konsekwencji należało odmówić wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa. DWINB zasygnalizował również, że w istniejącym stanie faktycznym równocześnie z postanowieniem odmawiającym wznowienia postępowania wydana została przez PINB decyzja z [...] VI 2020 r. (znak: [...]) umarzająca postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją PINB z dnia [...] VIII 2013 r. (znak: [...]).
W skardze na powyższe postanowienie skarżąca podniosła naruszenie prawa, tj. art. 149 § 1 i 3, art. 58, art. 59 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa. W skardze i uzupełniających ją pismach procesowych z dnia [...] XI 2020 r. i z dnia [...] I 2021 r., skarżąca podkreśliła, że swój interes prawny w sprawie wywodzi z prawa współwłasności części wspólnych budynku, w tym strychu, który stanowił przedmiot samowolnych robót budowlanych. Zwróciła uwagę, że w zakończonym w 2013 r. postępowaniu nie ujawniono funkcjonującego w obrocie prawnym dokumentu w postaci uchwały wspólnoty mieszkaniowej wskazującej na uprawnienie jakiegokolwiek inwestora do wykonania robót budowlanych w obrębie strychu, co przemawia za przyjęciem oczywistości fałszu dowodu. Tymczasem posiadanie tytułu do dysponowania budynkiem na cele budowlane stanowiło przesłankę konieczną do legalizacji robót budowlanych. Skarżąca podniosła także, że wraz z podaniem o wznowienie postępowania złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, co obligowało PINB do uprzedniego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia PINB, przyznanie kosztów oraz rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącą. Należy podkreślić, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc zasadniczo związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Kontrolując zaskarżone postanowienie nie można było pominąć faktu, że PINB decyzją z [...] VI 2020 r. (znak: [...]) umorzył postępowanie w sprawie wznowienia na wniosek skarżącej postępowania zakończonego ostateczną decyzją PINB z dnia [...] VIII 2013 r. (znak: [...]). Co więcej, decyzja ta jest ostateczna. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że decyzja umarzająca wznowione postępowanie została utrzymana w mocy przez DWINB decyzją odwoławczą z [...] IX 2020 r. (nr [...]) – akta PINB, tom VII, k. [...]. Sądowi z urzędu wiadomo także, że skarga na decyzję DWINB w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania została odrzucona postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 29 I 2021 r. (II SA/Wr 529/20).
W powyższych okolicznościach niezrozumiałe i bezpodstawne było dodatkowe orzekanie o odmowie wznowienia postępowania. W rezultacie bowiem organy wydawały dwa orzeczenia w przedmiocie tego samego wniosku, tj. wniosku skarżącej o wznowienie postepowania zawartego w pismach z [...] i [...] I 2020 r. (akta PINB, tom VI, k. [...]). Trzeba podkreślić, że postanowienie z art. 149 § 3 kpa, odmawiające wznowienia postępowania, może być wydane wyłącznie w ramach czynności wstępnych poprzedzających wznowienie postępowania. Jeśli zaś organ wznowi postępowanie, to późniejsze ustalenie, że zachodzi niedopuszczalność wznowienia, stanowi podstawę do umorzenia wznowionego postępowania jako bezprzedmiotowego. Umorzenie takie następuje w formie decyzji wydawanej na podstawie art. 105 § 1 kpa. Wykluczyć zaś należy możliwość powstania sytuacji, w której ten sam wniosek o wznowienie rozstrzygany będzie zarówno w trybie art. 149 § 3 kpa jak i art. 105 § 1 kpa.
Lektura akt administracyjnych wskazuje jednoznacznie, że PINB uwzględnił wniosek skarżącej i pismem z [...] III 2020 r. zawiadomił strony o wznowieniu na wniosek skarżącej postępowania zakończonego ostateczną decyzją PINB z dnia [...] VIII 2013 r. (znak: [...]) – akta PINB, tom VI, k. [...]. Pismo to, jakkolwiek określone jako "zawiadomienie", zawiera wszystkie konieczne elementy formalne pozwalające je uznać za postanowienie wznawiające postępowanie, o którym stanowi art. 149 § 1 w zw. z art. 124 § 1 kpa. Wskazuje bowiem organ, datę, strony postępowania, rozstrzygnięcie i zawiera podpis osoby upoważnionej. Dla oceny charakteru tego pisma nie ma natomiast przesądzającego znaczenia jego tytuł. Nie ma też przesądzającego znaczenia, że w podstawie prawnej pisma powołano art. 61 § 4 zamiast art. 149 § 1 kpa. Celem tej czynności organu było niewątpliwie wywołanie skutku w postaci wznowienia postępowania i taki też cel PINB osiągnął.
W świetle powyższego za niedopuszczalne uznać należało wydanie przez organy obu instancji postanowień w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Skoro postępowanie zostało wcześniej wznowione, to jedyną możliwą formą rozstrzygnięcia o jego ewentualnej niedopuszczalności jest wydanie decyzji administracyjnej.
W konsekwencji zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie PINB należało uznać za wydane z istotnym naruszeniem art. 149 § 3 kpa, co obligowało do ich uchylenia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 ppsa.
Nawiązując do zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, że są one bezprzedmiotowe w świetle stwierdzonego przez Sąd naruszenia prawa. W okolicznościach sprawy organy nie miały bowiem w ogóle podstaw do orzekania na podstawie art. 149 § 3 kpa.
O przyznaniu wynagrodzenia Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 ppsa w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 X 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz. 18).