Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) PINB w powiecie w. nakazał K. M. i G. M. rozbiórkę pozostałości obiektu położonego przy ul. W. w W. i uporządkowanie terenu.
Następnie z dniu [...] r. organ egzekucyjny wysłał upomnienie nr [...], w którym wezwał zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku wynikającego z powyższej decyzji.
W dalszej kolejności, wobec niewykonania obowiązku, w dniu [...] r. PINB wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie w. nałożył na K. M. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 3 000 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym nr [...]. W pkt 2 orzeczenia ustalono obowiązek wniesienia opłaty egzekucyjnej za wydanie postanowienia w wysokości 68 zł.
Zażalenie na wymienione postanowienie złożył zobowiązany. W treści zażalenia podnosi, że nie wykonał rozbiórki obiektu z przyczyn ekonomicznych a nie z braku chęci. Koszty przewyższyły zamierzenia inwestycyjne, a wykonana ekspertyza oszacowana została na 20 tyś. zł. Skarżący jest osobą bezrobotną, żona ma niewielką emeryturę a ponadto na utrzymaniu posiadają syna 15 letniego. W związku trudną sytuacją ekonomiczną uważa, że grzywna jest za wysoka, niewspółmierna do "zaniechania". W związku z powyższym wnosi o uchylenie nałożonego obowiązku.
Poddając ocenie wniesione zażalenie, D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że warunkiem skuteczności czynności procesowej jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie terminu powoduje bezskuteczność zażalenia. Organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż tytuł wykonawczy nr [...] wraz z postanowieniem nr [...] r. z dnia [...] r., doręczony został K. M. w dniu 30 maja 2014 r. Zatem ustawowy siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 6 czerwca 2014 r.(piątek). Zażalenie sporządzone w dniu 5 czerwca 2014 r. zostało nadane w placówce pocztowej dopiero w dniu 9 czerwca 2014 r.(poniedziałek). W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że zażalenie zostało złożone z uchybieniem terminu ustawowego.
Na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł K. M.. W skardze podnosi, że nie zgadza się z wydana decyzją i wnioskuje o wstrzymanie tytułu wykonawczego nr [...]. Wskazuje na skromne środki finansowe swojej rodziny. Jednocześnie informuje Sąd o wykonaniu rozbiórki obiektu w W. przy ul. W.i poniesionych na rozbiórkę kosztach.
W odpowiedzi na skargę DWINB we W. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. Nr 2012, poz. 270), kognicji sądowoadmnistracyjnej została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie legalności.
Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r., nr [...], którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez K. M. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie w. z dnia [...] r.(nr [...]).
Procesową podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiło unormowanie art. 134 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie w tym przedmiocie jest ostateczne.
Powołany przepis art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. obliguje organ drugiej instancji do przeprowadzenia postępowania wstępnego, polegającego na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny oraz, czy został wniesiony z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność środka zaskarżenia, czy też stwierdzenie jego wniesienia po terminie, zobowiązuje organ do zachowania przewidzianego w powołanym przepisie, bowiem w takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia nie jest możliwe, prowadziłoby bowiem do wydania orzeczenia dotkniętego wadą nieważności.
Powołane przepisy obligują zatem organ drugiej instancji do badania w pierwszej kolejności, dopuszczalności zażalenia, a następnie terminu, czy został zachowany.
Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania.
Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zatem dopiero wniesienie zażalenia w terminie umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Konsekwencją wniesienia zażalenia po terminie jest obowiązek stwierdzenia takiego faktu przez organ odwoławczy. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., wyrok NSA z 7 stycznia 2010 r., II OSK 9/09- dostępne na stronie internetowej centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl//).
Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004). Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., sygn. akt. SA/Ka 2111/94, LEX nr 27060). Z przedstawionych rozważań wynika zatem, że wydanie przez organ orzeczenia w trybie art. 134 k.p.a. winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie kwestionowanego w drodze odwołania rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji oraz w zakresie daty wniesienia odwołania od tego orzeczenia.
W badanej przez sąd sprawie, organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń zarówno co do daty doręczenia postanowienia PINB nr [...], jak i co do daty wniesienia zażalenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że skarżący osobiście pokwitował w dniu 30 maja 2014 r. odbiór postanowienia PINB nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Także na kopercie, w której złożone zostało zażalenie na to postanowienie widnieje w otoczce stempla operatora pocztowego data 9 czerwca 2014 r. Tak więc organ odwoławczy prawidłowo ustalił a następnie uznał brak zachowania terminu do wniesienia zażalenia. Dodać jeszcze wypada, że w złożonym zażaleniu skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i nie podał przyczyn z powodu których uchybił terminowi.
W tych okolicznościach, skarga okazała się bezzasadna, albowiem granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, wyznaczone są przez granice sprawy administracyjnej, której zakres w tym wypadku ogranicza się jedynie do przedmiotu zakreślonego postanowieniem DWINB z dnia [...] r. (nr [...]). Zatem podnoszone w skardze zarzuty kwestionujące zasadność decyzji nakładającej obowiązek na skarżącego, czy też inne okoliczności zawiązane z ograniczonymi środkami finansowymi nie mogą być brane pod uwagę w niniejszym postępowaniu.
Informacyjnie jedynie wypada dodać, o czym pouczył skarżącego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w swoim postanowieniu, że "w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego."(art.125 u.p.e.a.) Ponadto, zgodnie z art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2014, poz.1619 – j.t.) - "Na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75 % lub w całości."
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego dla pełnomocnika przyznanego z urzędu w ramach pomocy prawnej, wynika z przepisu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j. t. Dz.U.2013.461).