Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 13 października 2005 r., sygn. akt II SA/Wr 720/03

Uzasadnienie

Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy we W. nakazem z dnia [...]r. nakazał Prezesowi Zarządu A Spółka z o.o. w Ś.:

1. 1. Wypłacić należne wynagrodzenie w godzinach nadliczbowych oraz przysługujące dodatkowe wynagrodzenie za pracę w godzinach nocnych poniżej wymienionym pracownikom:

1/ R. K., za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej wykonywana w okresie od [...]r. do [...]r., łączną kwotę [...]zł brutto, 2/A. L., za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej wykonywaną w okresie od [...]r. do [...]r., łączną kwotę [...]zł brutto, 3/ M. S., za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej wykonywaną w okresie od [...]r. do [...]r., łączną kwotę [...]zł brutto, 4/ Z. O., za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej wykonywaną w okresie od [...] r. do [...]r., łączna kwotę [...] zł brutto, 5/ Z. R., za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej wykonywaną w okresie od [...]r. do [...]r, łączną kwotę [...]zł brutto, 6/ T. W., za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej wykonywaną w okresie od [...] r. do [...]r., łączną kwotę [...]zł brutto, 7/ J. B., za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej wykonywaną w okresie od [...]r. do [...]r., łączną kwotę [...]zł brutto, 8/ J. K., za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej wykonywaną w okresie od [...]r. do [...]r., łączną kwotę [...]zł brutto, 9/ W. K., za prace w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej wykonywaną w okresie od [...]r. do [...]r., łącznie [...]zł brutto.

1. 2. Wypłacić R. K. przysługującą kwotę [...]zł, z tytułu należnych diet, w związku odbywaniem podróży służbowych na terenie kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
2. 3. Wypłacić A. L. przysługującą kwotę [...]zł, z tytułu należnych diet, w związku odbywaniem podróży służbowych na terenie kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
3. 4. Wypłacić pracownikowi M. S. przysługującą kwotę [...]zł, z tytułu należnych diet, w związku odbywaniem podróży służbowych na terenie kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
4. 5. Wypłacić pracownikowi Z. O. przysługującą kwotę [...]zł z tytułu należnych diet, w związku odbywaniem podróży służbowych na terenie kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
5. 6. Wypłacić pracownikowi Z. R. przysługującą kwotę [...]zł z tytułu należnych diet, w związku odbywaniem podróży służbowych na terenie kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
6. 7. Wypłacić pracownikowi T. W. przysługującą kwotę [...]zł z tytułu należnych diet, w związku odbywaniem podróży służbowych na terenie kraju w okresie od [...]r. do [...] r.,
7. 8. Wypłacić pracownikowi J. B. przysługującą kwotę [...]zł z tytułu należnych diet, w związku odbywaniem podróży służbowych na terenie kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
8. 9. Wypłacić pracownikowi W. K. przysługującą kwotę [...]zł z tytułu należnych diet, w związku z odbywaniem podróży służbowych na terenie kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
9. 10. Wypłacić pracownikowi J. K. przysługującą kwotę [...]zł z tytułu należnych diet, w związku odbywaniem podróży służbowych na terenie kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
10. 11. Wypłacić R. K. kwotę [...]DM (przeliczając na EURO) należną za diety przysługujące z tytułu odbywania podróży służbowej poza granicami kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
11. 12. Wypłacić A. L. kwotę [...]DM (przeliczając na EURO) należną za diety przysługujące z tytułu odbywania podróży służbowej poza granicami kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
12. 13. Wypłacić J. B. kwotę [...]DM (przeliczając na EURO) należną za diety przysługujące z tytułu odbywania podróży służbowej poza granicami kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
13. 14. Wypłacić R. K. kwotę [...]. EURO należną za przysługujące diety z tytułu odbywania podróży służbowej poza granicami kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
14. 15. Wypłacić A. L. kwotę [...]EURO należną za przysługujące diety z tytułu odbywania podróży służbowej poza granicami kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
15. 16. Wypłacić M. S. kwotę [...] EURO należną za przysługujące diety z tytułu odbywania podróży służbowej poza granicami kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
16. 17. Wypłacić Z. O. kwotę [...]EURO, należną za przysługujące diety z tytułu odbywania podróży służbowej poza granicami kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
17. 18. Wypłacić Z. R. kwotę [...] EURO, należną za przysługujące diety z tytułu odbywania podróży służbowej poza granicami kraju w okresie od [...]r. do [...]r.
18. 19. Wypłacić T. W. kwotę [...]EURO, należną za przysługujące diety z tytułu odbywania podróży służbowej poza granicami kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
19. 20. Wypłacić J. B. kwotę [...]EURO należną za przysługujące diety z tytułu odbywania podróży służbowej poza granicami kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
20. 21. Wypłacić W. K. kwotę [...]EURO należną za przysługujące diety z tytułu odbywania podróży służbowej poza granicami kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,
21. 22. Wypłacić J. K. kwotę [...]EURO należną za przysługujące diety z tytułu odbywania podróży służbowej poza granicami kraju w okresie od [...]r. do [...]r.,

Spółka wniosła odwołanie od powyższego nakazu zaskarżając go w zakresie punktów od 2 do 22 i wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części oraz umorzenie postępowania w I instancji. Podstawą niniejszego odwołania jest zarzut wydania przedmiotowego nakazu bez podstawy prawnej tj. w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 08.05.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania oraz wysokości należności przysługujących pracownikowi z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. z 2001. Nr 5 poz. 525 ze zmianami), które w tej sprawie nie mają zastosowania gdyż osoby zatrudnione u skarżącego jako kierowcy w międzynarodowym transporcie samochodowym nie wykonują podróży służbowej. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem, podróżą służbową nie jest stałe pokonywanie przestrzeni przez pracowników, którym powierzone zostały zadanie robocze prowadzenia (lub konwojowania) takich środków lokomocji jak pojazd mechaniczny.

Okręgowy Inspektor Pracy we W.:

1. 1. Uchylił decyzje od nr [...] do nr [...] zawarte w nakazie z dnia [...]r. nr [...]w części powołanej podstawy prawnej i w tym zakresie orzekł w decyzjach od nr [...]do nr[...] podając podstawę prawną w brzmieniu:
2. - art 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zmianami oraz Nr 154, poz. 1800),
3. - art 775 § 1 i2 oraz art 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268; Dz. U. z 2002 r. Nr 135, poz. 1146),
4. - § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2001r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania oraz wysokości należności przysługujących pracownikowi z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (D. U. Nr 151, poz. 1720)
5. 2. Uchylił decyzje od nr [...] do nr [...] zawarte w nakazie z dnia [...]r. nr [...]w części powołanej podstawy prawnej i w tym zakresie orzekł w decyzjach od nr [...] do nr [...] powołując podstawę prawną w brzmieniu:
6. - art. 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz.1362 ze zmianami oraz Nr 154, poz.1800),
7. - art 775 § l i 2 oraz art 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268; Dz. U. z 2002 r. Nr 135, poz. 1146),
8. - § 2 pkt l i § 4 ust 3i4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 maja 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania oraz wysokości należności przysługujących pracownikowi z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 50, poz. 525 ze zm. Nr 151, poz. 1721),

Treść decyzji oraz terminy wykonania pozostawiono bez zmian.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z ustaleń kontrolnych inspektorów pracy wynika, iż przyjęty sposób naliczania przysługujących należności związanych z wykonywaniem zadań służbowych, spowodował zaniżenie należnych kwot określonych w obowiązującym w okresie objętym kontrolą rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 maja 2001r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania oraz wysokości należności przysługujących pracownikowi z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U nr 50, poz. 525 ze zm. Dz. U. nr 1541, poz. 1721). Z protokołu kontroli [...]wynika również, że pracodawca przy wyliczaniu należnych diet z tytułu wykonywania zadań służbowych poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy (na terenie kraju) przyjmował kwoty delegacji wynikające z rozporządzeń Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania oraz wysokości należności przysługujących pracownikowi z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju, z tym jednak, że nie naliczano i nie wypłacano wszystkich należnych diet wynikających z okresu wykonywania przez pracowników wyżej wymienionych zadań.

W skardze do Naczelnego Sądu Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności wskazanych wyżej decyzji w w/w zakresie, ewentualnie o ich uchylenie w tym zakresie, o ile zostanie przyjęte, że powyższe naruszenie nie stanowi uchybienia o randze wskazanej w art. 156 §1 punkt 2 k.p.a., ale uchybienie polegające na niewłaściwym zastosowaniu w przedmiotowym wypadku w/w przepisów prawa materialnego, powtarzając te same argumenty co podniosła w odwołaniu.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis uzasadnia rozpatrywanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Skarga jest zasadna. Kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy w okolicznościach faktycznych sprawy inspektor pracy był uprawniony do nakazania pracodawcy na podstawie art. 9 pkt 2 a ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy /Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1326 ze zm./ wypłaty wynagrodzenia oraz należnych diet z tytułu podróży służbowej zatrudnionym pracownikom.

Przywołać na wstępie należy treść art. 9 pkt 2 a wyżej powołanej ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy: "W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi."

Oceniając charakter tego przepisu zdaniem sądu nie można go uznać za szczególny, o którym mowa w art. 2 kodeksu postępowania cywilnego wyłączający rozstrzyganie sporów pomiędzy pracodawcą a pracownikiem z uprawnieniami sądu powszechnego i przekazującym to uprawnienie do kompetencji organu administracji publicznej – Państwowej Inspekcji Pracy. Sądy powszechne pozostają w dalszym ciągu organem państwa uprawnionym do rozstrzygania możliwych roszczeń wynikających ze stosunku pracy, w tym sporów między pracownikiem a pracodawcą o wypłatę wynagrodzenia, a także innych świadczeń przysługujących pracownikowi, gdyż spory tego rodzaju są sprawami cywilnymi, a te podlegają kognicji sądu powszechnego. Nakaz wystawiony przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy na podstawie powołanego przepisu prawa spełnia inną funkcję. Jego celem jest wymuszenie na pracodawcy spełnienia obowiązku wynikającego z zawartej umowy z pracownikiem w zakresie wypłaty wynagrodzenia i tych elementów umowy, które związane są z wynagrodzeniem.

Brzmienie art. 9 pkt 2a cyt. ustawy świadczy, że inspektor pracy uprawniony jest do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia, a także innego przysługującego pracownikowi świadczenia. Przytoczenie przez ustawodawcę w powyższym przepisie prawa pojęcia "należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi" wskazuje, że świadczenie ma być wymagalne a obowiązek jego wypłaty bezsporny.

Wynika z tego, że inspektor pracy nie posiada uprawnień do rozstrzygania w przypadku wystąpienia sytuacji spornej, ponieważ kompetencja w tym zakresie należy do właściwości sądu powszechnego.

Wobec tego istotą nakazu o jakim mowa w art. 9 pkt 2a cyt. ustawy jest skłonienie pracodawcy do wypełnienia ciążącej na nim powinności względem pracownika wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego przysługującego pracownikowi świadczenia, gdy obowiązek ten jest wymagalny i bezsporny.

Tym samym w przypadku istnienia sytuacji spornej inspektor pracy nie może nałożyć na pracodawcę obowiązku wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia i innych składników z nim związanych.

W świetle powyższego wydane w niniejszej sprawie decyzje jako podjęte z naruszeniem art. 9 pkt 2 a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy podlegają uchyleniu.

W tym stanie sąd uchylił wydane w sprawie decyzje na podstawie art. 145 § l pkt l a, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 97 § l wyżej powołanej ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie orzekając w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji /art. 152 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 205 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy we W. na rzecz A Sp. z o.o. w Ś. kwotę 1.116,10 /słownie jeden tysiąc sto szesnaście 10/100/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.