Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 10 września 2021 r. F. L. (wówczas jeszcze jako F. L.), dalej jako "skarżąca", wystąpiła do Prezydenta Miasta Wałbrzycha o przyznanie pomocy finansowej ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie poniesionych, udokumentowanych przez repatrianta kosztów związanych z remontem, adaptacją lub wyposażeniem lokalu mieszkalnego w miejscu osiedlenia się w Rzeczypospolitej Polskiej. Do wniosku dołączyła dowody zakupu materiałów budowlanych takich jak cementy, podkłady, glazura etc oraz akt notarialny – umowę sprzedaży udziału w działce gruntu, na której rozpoczęto budowę domu jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, na podstawie której wnioskodawczyni nabyła wraz z mężem udział w opisanej nieruchomości.
Decyzją z dnia 27 października 2021 r. Prezydent Wałbrzycha odmówił przyznania wnioskowanych środków, wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że wnioskodawczyni istotnie ma status repatrianta, posiada obywatelstwo polskie oraz wniosek o przyznanie pomocy złożyła w ustawowo zakreślonym terminie, jednakże wniosek nie spełnia wymagań z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 2000 r. o repatriacji (tj. Dz.U. 2019 r., poz. 1472). Prezydent wskazał, że stosownie do treści tego przepisu, Starosta właściwy ze względu na miejsce osiedlenia się repatrianta udziela repatriantowi, który poniósł koszty związane z remontem, adaptacją lub wyposażeniem lokalu mieszkalnego w miejscu osiedlenia się w Rzeczypospolitej Polskiej, na jego wniosek, w drodze decyzji, pomocy finansowej ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie poniesionych, udokumentowanych przez repatrianta kosztów, w wysokości do 6000 zł na repatrianta i każdego członka najbliższej rodziny repatrianta, prowadzącego wspólnie z nim gospodarstwo domowe.
Organ wskazał, że miejscem osiedlenia się wnioskodawczyni było mieszkanie położone w W. przy ulicy [...]. Takim adresem tez posługiwała się strona w toku postępowania administracyjnego. Okoliczność, że skarżąca nabyła udział w działce na której rozpoczęta jest budowa domu jednorodzinnego i wskazuje we wniosku tę nieruchomość do dofinansowania, nie zmienia tej okoliczności. Po pierwsze ponieważ w chwili składania wniosku lokal do którego wnioskowano o dofinansowanie nie istniał, albowiem nie zgłoszono końca jego budowy, po drugie, że nie było to pierwsze miejsce osiedlenia się strony, a w końce po trzecie, z uwagi na fakt, że budowa domu jednorodzinnego nie mieści w katalogu pojęć wymienionych w przytoczonym przepisie, tj remontu, adaptacji lub wyposażenia.
W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia strona podniosła, że przyjechali do Polski z D. w 2020 r. i zamieszkali z mężem tymczasowo u córki. Wiedząc, ze nie będą mogli przebywać tam zbyt długi z uwagi na dużą rodzinę córki oraz niewielki metraż mieszkania, nie wnioskowali o dofinasowanie remontu tego lokalu. Wskazała, że z tego względu wystąpili z mężem do Pełnomocnika Rządu ds. Repatriacji o pomoc w zaspokojeniu potrzeb finansowych i otrzymali decyzję pozytywną, w związku z czym zakupili ¼ domu w W., na działce nr [...], obręb [...]. Przyznała, że dom ten jest w budowie, jednak podniosła, że w chwili wnoszenia odwołania zostali już w budowanym lokalu zameldowani, na co przedłożyła wraz z odwołaniem stosowne decyzje o zameldowaniu.
Decyzją z dnia 24 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO podniosło, że strona złożyła wniosek w terminie i spełniała warunki formalne do starania się o przedmiotową pomoc. Kolegium zauważyło jednak, że w chwili składania wniosku o dofinansowanie strona zamieszkiwała w mieszkaniu przy ulicy [...] w W., tymczasem wniosek obejmował zwrot kosztów poniesionych na budynek w budowie, znajdujący się przy ulicy [...] w W. W tym kontekście Kolegium wskazało, że art. 17 ust. 2 ustawy o repatriacji formułuje dwie przesłanki udzielenia pomocy: po pierwsze poniesienie kosztów związanych z remontem, adaptacja lub wyposażeniem lokalu mieszkalnego, poniesienie tych wydatków w miejscu osiedlenia się repatrianta. W ocenie Kolegium żadna z tych przesłanek w sprawie nie została spełniona.
Jak wywodził organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo sądowoadmnistracyjne podniósł, iż pomoc wynikająca z art. 17 ust. 2 przyznawana jest na remont i adaptację pierwszego lokalu w miejscu osiedlenia się repatrianta po przyjeździe do Polski, to właśnie taka sytuacja była intencją ustawodawcy. Dodatkowo podniesiono, że skoro strona kupiła dom będący w budowie, to z pewnością wydatki poniesione na materiały budowlane nie służyły jego remontowi lub adaptacji. Natomiast ustawa nie przewiduje zwrotu kosztów budowy nowego domu.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem F. L. wniosła do tutejszego sądu skargę, domagając się jego uchylenia. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 77 i 75 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieustalenie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty odwołania wskazując, że po przyjeździe do Polski z D. strona zatrzymała się u osoby na której zaproszenie do Polski przybyła. Według prawa musiała się wówczas zameldować i mieszkanie córki było jedynym możliwym do wskazania adresem. Po uzyskaniu zameldowania w Polsce i potwierdzenia uzyskania obywatelstwa polskiego złożyli wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i po jej otrzymaniu zakupili ¼ domu w budowie. Wskazano, że co prawda dom ten jest jeszcze formalnie w budowie, albowiem nie było jego odbioru, jednak strona wraz z mężem już w nim mieszka i zostali pod adresem nowego domu zameldowani na stałe.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 9 marca 2023 r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej podtrzymał w całości wniesioną skargę wraz z całą jej argumentacją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu ustawy kontrola ta sprawowane jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2023 r., poz. 259.), dalej jako p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 17 ust. 2 ustawy o repatriacji stwierdzający, że repatriantowi, który przybył do Polski z terenów azjatyckich byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i poniósł koszty związane z remontem lub adaptacją lokalu mieszkalnego w miejscu osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, udziela się pomocy ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie poniesionych kosztów.
Osoba przybywająca do Polski na podstawie wizy wjazdowej w celu repatriacji nabywa obywatelstwo polskie z mocy prawa z dniem przekroczenia granicy polskiej. W konsekwencji nabywa ona wszystkie prawa przysługujące pozostałym obywatelom polskim. Ponadto jest uprawniona do otrzymania dodatkowej pomocy na podstawie przepisów ustawy o repatriantach.
Repatriantowi, który przybył do Polski z terenów azjatyckich byłego ZSRR i poniósł koszty związane z remontem lub adaptacją lokalu mieszkalnego w miejscu osiedlenia się na terytorium Polski, starosta udziela, w drodze decyzji, pomocy ze środków budżetu państwa na częściowe pokrycie poniesionych kosztów (tzw. zasiłek remontowy).
W obu przypadkach pomoc stanowi zwrot udokumentowanych i uzasadnionych kosztów poniesionych na remont lub adaptację lokalu mieszkalnego. Pomocy udziela się do wysokości 6000zł - na repatrianta i każdego członka jego najbliższej rodziny. Wniosek o udzielenie pomocy (wniosek o zwrot kosztów) należy złożyć w terminie do 24 miesięcy od dnia nabycia przez repatrianta obywatelstwa polskiego.
Pomoc powyższa ma na celu umożliwienie repatriantowi doprowadzenie zajmowanego lokalu do stanu używalności i stworzenia mu warunków do zamieszkania w miejscu osiedlenia się na terytorium RP.
Skarżąca przybyła na terytorium Polski z D. w 2020 r., wraz z mężem, na zaproszenie córki. Po przyjeździe do Polski zamieszkali z córką, w zajmowanym przez nią mieszkaniu przy ulicy [...] w W. W mieszkaniu tym skarżąca zameldowała się na pobyt czasowy, po czym otrzymała potwierdzenie nabycia obywatelstwa polskiego (z mocy prawa). Wówczas złożyła wniosek o przyznanie pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i otrzymała (mąż również) pozytywną decyzję w tym przedmiocie. Korzystając z uzyskanych środków, skarżąca wraz z małżonkiem zdecydowali się na zakup udziału w nieruchomości zabudowanej, położonej w W. przy ulicy [...], na której w chwili podpisania umowy kupna – sprzedaży znajdował się dom w budowie (zabudowa bliźniacza, stan surowy zamknięty w trakcie prac wykończeniowych). Na dzień 12 października 2021 r. według ewidencji budynków i gruntów oraz danych znajdujących w organach administracji architektoniczno – budowlanej, budynek ten nadal znajdował się w budowie, nie zgłoszono zakończenia tej budowy.
W dniu 19 października 2021 r. skarżąca wniosła do Prezydenta Miasta Wałbrzycha żądanie zameldowania jej na pobyt starły w budynku przy ulicy [...] w W. Organ meldunkowy, po przeprowadzeniu kontroli na miejscu wydał w dniu 23 listopada 2021 r. decyzję uwzględniająca wniosek. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że dom mieszkalny, wolnostojący, piętrowy, jest zamieszkały przez wnioskodawczynię. Wskazano, że dom nadal znajduje się w budowie i brak jest jego odbiorów technicznych, jednakże, organ meldunkowy zobowiązany jest jedynie zweryfikować fakt zamieszkiwania wnioskodawcy, nie jest natomiast kompetentny do oceny czy pomieszczenie w którym przebywa wnioskodawca spełnia warunki techniczne dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.
W takich okolicznościach w ocenie Sądu uznać należy, że koszty poniesione przez skarżącą, których dowody poniesienia dołączono do wniosku o przyznanie pomocy finansowej, nie mieszczą się w zakresie przepisu art. 17 ust. 2 ustawy o repatriacji. Jak przytaczano już we wcześniejszej części uzasadnienia, przepis ten pozwala na zwrot wydatków poniesionych na koszty związane z remontem, adaptacją lub wyposażeniem lokalu mieszkalnego. Skarżąca nie poniosła wydatków na lokal mieszkalny. Wyjaśnić przy tym należy, że o ile możliwe jest również w budynku jednorodzinnym wydzielenie samodzielnego lokalu mieszkalnego, szczególnie w zabudowie bliźniaczej, o tyle w niniejszej sprawie do wydzielenia takiego nie doszło, albowiem nie została na dzień wydawania decyzji zakończona budowa domu. Tylko zaś w budynku istniejącym (w stosunku do którego proces budowy się zakończył zgłoszeniem lub uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie), można dokonać wydzielenia samodzielnego lokalu mieszkalnego.
Podkreślić przy tym trzeba, że ustawa o repatriacji rozróżnia pojęcia lokal mieszkalny i budynek mieszkalny. O ile bowiem w art. 17 b przewiduje pomoc na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych w postaci środków na zakup lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, o tyle w art. 17 ust. 2 będącym podstawą orzekania w rozpatrywanej sprawie, pomoc może zostać przyznana wyłącznie na zwrot wydatków poniesionych w związku z lokalem mieszkalnym, nie budynkiem.
Nadto zauważyć należy, że prawidłowo organy zinterpretowały pojęcia remont, adaptacja, wyposażenie i podniosły, że budowa nowego jednorodzinnego domu, bez względu na stan zaawansowania tej budowy, nie mieści się w zakresie tych pojęć. Remont to wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym – art. 3 pkt 8 prawa budowlanego. Natomiast pod pojęciem adaptacji rozumieć należy roboty polegające na zachowaniu częściowej struktury lub kubatury obiektu, w celu przystosowania do innego użytku niż obecnie. Wyposażenie zaś, to zakupy służące urządzeniu mieszkania, pozwalające na prowadzenie w nim codziennego życia. Może to być np. zakup mebli czy artykułów gospodarstwa domowego. Wobec faktu, że skarżąca złożyła rachunki potwierdzające zakup materiałów budowlanych, także i z tego powodu nie mogły one zostać uwzględnione przy podejmowaniu decyzji.
Z tych względów należy uznać, ze zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 pkt 1 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18)