Uzasadnienie
W dniu 11 maja 2015 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, a następnie we wniosku z dnia 15 czerwca 2015 r. wskazał, że domaga się także zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosków podał, że nie może sam sporządzić skargi kasacyjnej, a wydany w sprawie wyrok jest niesprawiedliwy. Dodał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, nie ma żadnych oszczędności, a jedynym posiadanym przez niego składnikiem majątkowym jest "nieukończony pawilon handlowy" o powierzchni 88,80 m². Do wniosku skarżący dołączył wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 stycznia 2015 r. do 20 maja 2015 r.
Skarżący, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, nie przedłożył żadnych dokumentów.
Postanowieniem z dnia 13 lipca 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Pismem z dnia 13 lipca 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym wskazał, że w całości podtrzymuje wnioski w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie. Podkreślił dodatkowo, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi realizację jednej z podstawowych zasad gwarancji prawa do Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako sąd pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 243 p.p.s.a., stronie, na jej wniosek, może być przyznane prawo pomocy. W myśl art. 245 tej samej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Dodać także trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącego, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu.
Podkreślić także trzeba, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja materialna i rodzinna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący, pomimo wezwania, nie dostarczył wskazanych informacji i dokumentów, których treść uprawdopodobniłaby, iż jego aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. Nie wskazał w szczególności z jakiego dochodu się utrzymuje, nie przedstawił sytuacji majątkowej i finansowej swojej żony prowadzącej z nim gospodarstwo domowe, nie złożył deklaracji podatkowych za rok 2014, czy kserokopii ostatniej strony z księgi przychodów i rozchodów lub innego dokumentu z którego wynikałaby wysokość przychodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
W tym stanie rzeczy przyjąć należało, że strona skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a., podstaw do przyznania jej prawa pomocy. W konsekwencji, Sąd – na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.