Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] (Nr [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2019r. poz. 1186 ze zm.), art. 104 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zm.), nakazał J. A. i A. W. - współwłaścicielkom budynku przy ul. [...] we W. - usunięcie nieprawidłowości występujących w stanie technicznym ww. nieruchomości mogących stwarzać zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia - w terminie 15 miesięcy od dnia kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna - poprzez: wymianę zniszczonych i wzmocnienie uszkodzonych w wyniku pożaru drewnianych belek stropów nad parterem i piętrem (w zależności od stopnia zniszczenia) (pkt 1), odtworzenie spalonej więźby dachowej oraz pokrycia dachowego (pkt 2), odtworzenie spalonego i naprawę zniszczonego deskowania stropu oraz naprawę zniszczonych ścian zewnętrznych i konstrukcyjnych (pkt 3), naprawę zniszczonych elementów drewnianych schodów na piętro (pkt 4), wymianę zawilgoconej zasypki ze stropów (pkt 5), osuszenie zawilgoconych stropów wraz z podsufitkami i posadzkami oraz ścian (pkt 6), pokrycie powłoką chroniącą przed działaniem ognia oczyszczonych, osuszonych i wymienionych elementów drewnianych budynku, tj. belek stropowych, posadzek, ścian, schodów (pkt 7), wymianę całej instalacji gazowej, bez urządzeń odbiorczych (pkt 8), wykonanie wentylacji nawiewnej i wywiewnej podłączonej do przewodów wykonanych z materiałów niepalnych, ocieplonych, o powierzchni przekroju co najmniej 0,016 m2 oraz najmniejszym wymiarze przekroju co najmniej 0,1 m, wyprowadzonych ponad dach, z pomieszczeń "mokrych" (kuchni, łazienek, toalet) oraz kotłowni (pkt 9).
W osnowie decyzji organ orzekł również, iż wskazane powyżej roboty należy wykonać zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi, w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, a w zakresie robót instalacyjnych pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci wentylacyjnych, gazowych i energetycznych oraz przynależnej do Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, zapewniając bezpieczeństwo prowadzenia robót, a także osób trzecich.
Jednocześnie o wykonaniu powyższego obowiązku nakazał zawiadomić pisemnie organ nadzoru budowlanego, załączając oświadczenie osoby nadzorującej roboty o ich wykonaniu zgodnie z warunkami niniejszej decyzji i zasadami wiedzy technicznej, protokół potwierdzający szczelność instalacji gazowej oraz informację dotyczącą wyboru rozwiązania wymiany bądź wzmocnienia stropu - wraz z obliczeniami nośności tych elementów. Ponadto, do ww. zawiadomienia nakazał załączyć dokumenty potwierdzające posiadanie uprawnień oraz zaświadczenia o przynależności osób sporządzających ww. opracowanie do Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 22 listopada 2018r., na skutek powziętej informacji, przeprowadzone zostały czynności kontrolne w budynku mieszkalnym przy ul. [...] we W., w którym doszło do pożaru i miała miejsce akcja gaśnicza. W toku kontroli ustalono, że przy ul. [...] we W. znajduje się budynek mieszkalny, podpiwniczony, dwukondygnacyjny, z poddaszem częściowo użytkowym. Budynek wykonany jest w konstrukcji drewnianej (ściany od poziomu parteru, stropy nad parterem i nad 1. piętrem oraz więźba dachowa). Ściany piwnicy są murowane. W obrębie piwnicy widoczny tynk na trzcinie na stropie oraz deskowanie stropu - brak jest możliwości oceny konstrukcji stropu. W piwnicy występują zastoiny wody, strop nad piwnicą jest zalany wodą, tynki są wybrzuszone i spękane, z ubytkami. W obrębie całego budynku widoczne są ślady po pożarze i akcji gaśniczej. Największe zniszczenia widoczne są w pomieszczeniu kuchni i łazienki na parterze oraz pomieszczeniach znajdujących się ponad nimi, a także w korytarzu i dwóch pomieszczeniach na parterze.
Ściany pomieszczeń wykonane z desek są zwęglone i okopcone. W pomieszczeniu kuchni na parterze widoczne są nadpalone, o pomniejszonym przekroju drewniane belki stropowe. We wszystkich pomieszczeniach objętych pożarem uszkodzona jest drewniana podsufitka: częściowo spalona, ze złuszczoną powłoką malarską. W poziomie 1. piętra widoczna jest uszkodzona częściowo spalona podłoga drewniana. Na parterze, nad pomieszczeniem kuchni i klatki schodowej widoczne są odkryte, nadpalone, przepalone i połamane drewniane belki stropu nad parterem, a także uszkodzone deskowanie stropu. Widoczne są znaczne ugięcia stropu. Więźba dachowa nad całym budynkiem została objęta pożarem, wszystkie elementy konstrukcyjne uległy znacznemu spaleniu. Pokrycie dachowe w postaci dachówki w większości uległo zniszczeniu. Krokwie, płatwie i słupy o znacznie pomniejszonych przekrojach. Łaty uległy spaleniu. Stolarka okienna w części pomieszczeń, z wyjątkiem piwnicy, spalona.
Widoczne są ubytki w szkleniu. Drzwi wejściowe na elewacji frontowej zostały zdemontowane, natomiast drzwi wewnętrzne w części pomieszczeń zniszczone. Schody drewniane na 1. piętro i poddasze osmolone. Komin ceglany widoczny w części 1. piętra i poddasza bez widocznych odchyleń i spękań. W całości budynku zalegają elementy wyposażenia oraz uszkodzone elementy obudowy stropów i ścian, wypełnienie przestrzeni międzybelkowych ze stropów, a na poddaszu elementy więźby i dachówki. Budynek w całości zalany. Budynek wyposażony w instalacje: wodnokanalizacyjną, gazową, energetyczną, które w dniu pożaru zostały odcięte przez służby Straży Pożarnej. W toku kontroli stwierdzono, że budynek nie nadaje się do użytkowania. Stwierdzono, że z uwagi na znaczne uszkodzenia więźby dachowej i stropów istnieje zagrożenie zawaleniem. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół i dokumentację fotograficzną.
W związku z powyższymi ustaleniami, pismem z dnia 23 listopada 2018r. zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zagrożenia wynikającego z pogorszonego stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] we W., powstałego na skutek pożaru w ww. budynku, oraz włączeniu do akt sprawy protokołu z kontroli nr [...] z dnia 22 listopada 2018r.
Natomiast, decyzją z dnia [...] (nr [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyłączył z użytkowania budynek przy ul. [...] we W., a także zarządził umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz zakazie użytkowania ww. budynku, zabezpieczenie wejść do ww. budynku oraz wykonanie doraźnych zabezpieczeń budynku przed wpływem opadów atmosferycznych i usunięcie uszkodzonego szklenia stolarki okiennej.
Jednocześnie, z uwagi na zły stan techniczny budynku i zniszczenia spowodowane pożarem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. decyzją z dnia [...] (nr [...]) nakazał współwłaścicielkom nieruchomości przeprowadzenie kontroli bezpiecznego użytkowania przedmiotowego budynku (w trybie art. 62 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane) oraz sporządzenie ekspertyzy technicznej obejmującej stan techniczny elementów budynku.
Organ orzekający wskazał następnie w uzasadnieniu, że w dniu 07 stycznia 2019r. do organu wpłynął protokół z kontroli bezpiecznego użytkowania. Natomiast, w dniu 17 czerwca 2019r., po uzupełnieniu braków, dostarczona została ekspertyza techniczna budynku. W protkole opisano w sposób ogólny budynek. Zawarto informację o wykonaniu doraźnych zabezpieczęń budynku: na istniejącej, uszkodzonej przez pożar więźbie dachowej oraz w otworach okiennych umieszczono folię zabezpieczającą przed wpływem opadów atmosferycznych. Ponadto, z budynku usunięto zalegające na stropie dachówki ceramiczne oraz część sprzętów, jedną z uszkodzonych belek stropu nad 1. piętrem podstemplowano oraz umeiszczono na budynku tablice ostzregawcze o stanie zagrożenia i zakazie wstępu do budynku. Wskazano również na koniecznośc wykonania dalszych zabezpieczeń konstrukcji budynku, która będzie możliwa po wydaniu opinii konserwatorskiej.
W ostatnim punkcie opracowania, jak podał organ w uzasadnieniu, wskazano roboty zabezpieczające, jakie należałoby wykonać ze względów konstrukcyjnych, a są to: rozbiórka części więźby dachowej i zabezpieczenie ścian szczytowych drewnianych na poddaszu, podstemplowanie uszkodzonego stropu nad piętrem oraz usunięcie zasypek ze wszystkich stropów, które podczas akcji gaśniczej zostały zalane wodą.
Ponadto, organ podał w uzasadnieniu, iż w ekspertyzie technicznej opisano stan techniczny konstrukcji budynku po pożarze. W wyniku pożaru zniszczone zostały elementy budynku: tj więźba dachowa (z wyjątkiem podwaliny od strony wschodniej - istnieje możliwość zachowania i ponownego użycia) i pokrycie dachowe, strop nad parterem i drewniane posadzki (w obrębie pomieszczeń oznaczonych w ekspertyzie nr [...], [...], [...]), strop nad piętrem (w obrębie pomieszczeń oznaczonych w ekspertyzie nr [...], [...], [...], [...]) wraz z drewnianą posadzką na całej kondygnacji, a także drewniana posadzka na stropie nad piwnicą (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...], [...]), ściany zewnętrzne: parteru (w obrębie pomieszczenia nr [...]), piętra (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...]), ściany wewnętrzne: parteru (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...], [...], [...]), piętra (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...], [...], [...], [...]), stolarka okienna i drzwiowa na parterze (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...], [...], [...]), na piętrze (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...], [...], [...]), wszystkie elementy stolarki okiennej i drzwiowej w obrębie poddasza.
W wyniku działania wysokiej temperatury w trakcie pożaru doszło do zniszczenia, złuszczenia warstw ochronnych: drewnianych desek na stropie nad parterem (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...], [...]) oraz na ścianach parteru (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...], [...], [...]), ścianach piętra (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...]., [...]), schodów na piętro i schodów na poddasze, stolarki okiennej i drzwiowej na parterze (w obrębie pomieszczeń nr [...]), [...]) i na piętrze (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...], [...]). W wyniku akcji gaśniczej doszło do zawilgocenia posadzek i stropu nad piwnicą (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...], [...], [...]), posadzek i stropu nad parterem (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...], [...], [...], [...]), całego stropu nad piętrem, ścian parteru (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...], [...], [...]) ścian piętra we wszystkich pomieszczeniach, stolarki okiennej i drzwiowej na parterze (w obrębie pomieszczeń nr [...], [...], [...], [...]) i na piętrze (pomieszczenia nr [...],[...], [...], [...],[...]).
W dalszej części uzasadnienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. zaznaczył, iż w treści ekspertyzy wskazano roboty budowlane, jakie należy wykonać, aby doprowadzić przedmiotowy obiekt budowlany do odpowiedniego stanu technicznego. Jednakże, przed przystąpieniem do jakichkolwiek robót organ pierwszej instancji zaznaczył, iż należy wykonać roboty przygotowawcze, m.in. usunąć pozostałym zalegający gruz, elementy wyposażenia budynku, rozebrać spalone elementy więźby dachowej, usunąć zawilgoconą zasypkę ze stropów.
Zdaniem organu pierwszej instancji, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowy budynek mieszkalny niewątpliwie jest w złym stanie technicznym i nie nadaje się do bezpiecznego użytkowania, co spowodowane zostało działaniem ognia - niemalże całkowicie spalona więźba dachowa, zniszczone zostało pokrycie dachowe, nadpalone zostały belki stropowe, zniszczeniu uległy drewniane posadzki, ściany, schody na piętro, stolarka okienna i drzwiowa. Zniszczone zostały i niesprawne są instalacje wewnętrzne budynku: instalacja wodociągową, kanalizacji sanitarnej, centralnego ogrzewania oraz elektryczna. Brak jest zapewnienia wymiany powietrza w pomieszczeniach budynku. Drewniane elementy budynku uległy zawilgoceniu w wyniku akcji gaśniczej. W wyniku pożaru spalone i nadpalone zostały elementy konstrukcyjne budynku - co stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Znaczne zawilgocenie budynku również stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa zdrowia ludzi. Elementy budynku wraz z instalacjami wewnętrznymi są w złym stanie technicznym, uniemożliwiającym jego dalszą eksploatację bez wykonania niezbędnych napraw.
Następnie organ odwołał się do regulacji zawartej w art. 61 oraz art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane.
Ponadto, organ pierwszej instancji wskazał, iż w toku postępowania administracyjnego ustalono, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność J. A. oraz A. W. Wobec czego, obowiązki wynikające z konieczności utrzymania ww. nieruchomości w należytym stanie technicznym skierowano do współwłaścicieli budynku.
Jednocześnie, organ wskazał, iż budynek przy ul. [...] we W. ujęty jest jednostkowo w rejestrze zabytków W. (numer rejestru: [...] z dnia 30 lipca 1991r). Wobec czego, przed wykonaniem wskazanych w sentencji decyzji robót, zobowiązani powinni uzyskać pozwolenie konserwatorskie - pod rygorem zastosowania przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. za technicznie uzasadniony termin na wykonanie obowiązku wynikającego z niniejszej decyzji uznał okres 15 miesięcy od dnia, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna, dla robót opisanych w sentencji decyzji, biorąc przy tym pod uwagę złożoność i zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania, a także stopień zagrożenia wynikający z istniejącego złego stanu technicznego przedmiotowego budynku.
Pismami z dnia 2, 3 oraz 4 września 2019r. odwołanie od powyższej decyzji wywiodły J. A. oraz A. W. W odwołaniu J. A. zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a, art. 10 § 1 k.p.a., art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. Natomiast, A. W. wnosiła o zawieszenie terminu na wykonanie nałożonych na nią robót budowlanych do momentu uzyskania pozwolenia miejskiego konserwatora zabytków.
Po rozpatrzeniu odwołań D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] (nr [...]) podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy Prawo budowlane, wcześniej powoływanych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu tego orzeczenia organ odwoławczy opisał szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie a następnie odwołał się do regulacji zawartej w art. 61 oraz art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane i podkreślił, iż przesłanka z art 66 ust. 1 pkt 1 przedmiotowej ustawy dotyczy sytuacji, w których w konkretnym stanie faktycznym zachodzą takie okoliczności związane z danym obiektem budowlanym, które wskazują, że może on zagrozić dobrom chronionym, takim jak życie i zdrowie. W tym zakresie D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w całości podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji. Przedmiotowy budynek mieszkalny jest w złym stanie technicznym i nie nadaje się do bezpiecznego użytkowania.
W ocenie organu odwoławczego, rozmiar i charakter nieprawidłowości występujących przy ul. [...] we W., w zakresie części wspólnych budynku, może powodować zagrożenie istotnych dóbr chronionych prawem, takich jak zdrowie i życie ludzi, bezpieczeństwo mienia. Przedmiotowy obiekt budowlany jak wskazał D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego jest w nieodpowiednim stanie technicznym. W konsekwencji- wobec zaktualizowania się przesłanek z art. 66 ust 1 pkt 1 oraz pkt 3 Prawa budowlanego organ pierwszej instancji zobowiązany był do wydania zaskarżonej decyzji.
Ponadto, odnosząc się do zarzutów odwołania, organ drugiej instancji zaznaczył, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., umożliwił stronom czynny udział w sprawie. Jednocześnie D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art 7 k.p.a. wskazując, iż kwestią priorytetową jest dla organu nadzoru doprowadzenie budynku do odpowiedniego stanu technicznego oraz usunięcie występującego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. W ocenie organu drugiej instancji, ustanowiony termin 15 miesięcy na wykonanie nałożonych obowiązków jest odpowiedni i adekwatny do okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie, bowiem uwzględnia stopień zagrożenia wynikający z istniejącego złego stanu technicznego przedmiotowego budynku oraz zakres i złożoność robót budowlanych. Wskazany okres zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. jest wystarczająco długi, ponieważ uwzględnia konieczność uzyskania przez współwłaścicielkę pozwolenia od konserwatora zabytków na przeprowadzenie robót budowlanych (art. 96 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami).
Ponadto, organ drugiej instancji zaznaczył, iż oczekiwanie na wyrażenie zgody przez konserwatora zabytków wydłużyłoby działania organów nadzoru budowlanego. Natomiast, żaden przepis Prawa budowlanego nie wyklucza możliwości podjęcia przez organy nadzoru budowlanego decyzji nakazującej na podstawie art 66 ust. 1 Prawa budowlanego usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego, który podlega jako zabytek ochronie konserwatorskiej. Odnośnie zaś zarzutu naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. organ odwoławczy podniósł, iż organ pierwszej instancji przy ustalaniu terminu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości wziął pod uwagę m.in. zakres robót budowlanych koniecznych do wykonania, ich złożoność, a także zagrożenie jakie stwarza aktualny stan techniczny budynku.
W konsekwencji, organ odwoławczy podkreślił, iż organ nadzoru był zobligowany do podjęcia działań służących możliwie szybkiej eliminacji nieprawidłowości w stanie technicznym ww. nieruchomości. Odpowiadając zaś na zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 k.p.a. organ odwoławczy zaznaczył, iż organ pierwszej instancji trafnie ocenił, iż budynek stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Jednocześnie, wystarczające jest ustalenie potencjalnego zagrożenia, oczywiście prawdopodobnego i poważnego, co niewątpliwie w niniejszej sprawie wystąpiło.
Prawidłowość decyzji odwoławczej, opisanej powyżej, zakwestionowały J. A. i A. W. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. W petitum skargi skarżące w pierwszej kolejności zarzuciły zaskarżonej decyzji błędną wykładnię art. 66 ustawy - Prawo budowlane poprzez uznanie, że budynek mieszkalny przy ul. [...] we W. może powodować zagrożenie istotnych dóbr chronionych prawem, podczas gdy budynek pozostaje niezamieszkany oraz jest odpowiednio zabezpieczony, a także, iż termin wyznaczony przez organ pierwszej instancji obejmujący 15 miesięcy jest terminem realnym na doprowadzenie do stanu poprzedniego budynku wpisanego do Rejestru Zabytków W.; niezastosowanie art. 36 oraz art. 36a ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami co w konsekwencji doprowadziło do wyznaczenia terminu, który jest nierealny do spełnienia, szczególnie w świetle obowiązków, które nakłada na stronę wyżej wskazana ustawa.
Ponadto, skarżące zarzuciły naruszenie przepisów prawa proceduralnego tj. art. 7a § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 11 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony co wyraziło się w nałożeniu na stronę obowiązku naruszającego ich słuszny interes, przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania oraz naruszając zasadę proporcjonalności, co wyraziło się w zastosowaniu przez organ środków o dolegliwym charakterze, niepoinformowanie stron, jakimi przesłankami kierował się organ administracji publicznej wyznaczając termin 15 miesięcy na renowację budynku mieszkalnego przy ul. [...] we W. Powołując się na tak sformułowane zarzuty skarżące wniosły o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, umorzenie postępowania, wstrzymanie wykonania decyzji nr [...] w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku jaki zapadnie w wyniku wniesienia niniejszej skargi i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiona została argumentacja, stanowiąca rozwinięcie zarzutów zawartych w jej petitum.
Odnośnie zarzutów naruszenia prawa materialnego skarżące wskazały, iż budynek jest obecnie niezamieszkany oraz odpowiednio zabezpieczony przed dostępem dla osób trzecich. Skarżące podkreśliły, iż wykonały wszelkie zalecenia organu w zakresie doraźnych zabezpieczeń budynku. Natomiast, w ten sposób zabezpieczony budynek nie stanowi żadnego zagrożenia dla istotnych dóbr chronionych prawem. Ponadto, skarżące zaznaczyły, iż przedmiotowy budynek mieszkalny znajduje się w Rejestrze Zabytków W. Wobec czego, ustawa o ochronie zabytków i opiece nakłada na stronę dodatkowe zobowiązania, wynikające m.in. z art 36 i art 36a przedmiotowej ustawy. W tych okolicznościach, skarżące zaznaczyły, iż termin nałożony przez organ pierwszej instancji, a utrzymany w mocy przez organ odwoławczy jest nierealny do spełnienia.
Natomiast, w zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego, w ocenie skarżących doszło do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności, skarżące zaznaczyły, iż zupełnie pominięto słuszny interes strony, naruszono zasadę zaufania oraz proporcjonalności. W tym zakresie, J. A. i A. W. wskazały, iż na stronę nie tylko nałożono obowiązek nierealny do spełnienia w określonym przez organ terminie, ale także przeoczono aspekt finansowy nałożonego obowiązku. Mianowicie, skarżące zaznaczyły, iż w wyniku pożaru straciły cały swój dorobek życia i nie posiadają oszczędności wystarczających na pokrycie wszystkich renowacji w tak krótkim czasie.
Dodatkowo skarżące wskazały, iż rozpoczęcie robót budowlanych wiąże się nie tylko z uzyskaniem odpowiedniego pozwolenia, ale przede wszystkim z zatrudnieniem osób posiadających odpowiednie kwalifikacje. Natomiast, środki użyte przez organ winny mieć jak najmniej dolegliwy charakter. Ponadto, odnosząc się do pozostałych zarzutów, skarżące wskazały, iż organ w niniejszym postępowaniu wszelkie wątpliwości interpretacyjne winien był rozstrzygnąć na korzyść strony. Jednocześnie, skarżąca strona wskazała, iż do dnia wniesienia skargi nie uzyskała informacji zarówno od organu pierwszej jak i drugiej instancji na jakim materiale dowodowym oraz przesłankach oparł się podczas ustalania terminu przeznaczonego na wykonanie obowiązku. W zakończeniu uzasadnienia skarżące zaznaczyły, iż ekspertyza techniczna nie zawierała wskazania, ile czasu zajmie doprowadzenie budynku do poprzedniego stanu.
W doręczonej Sądowi w dniu 11 grudnia 2019r. odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i odwołał się do merytorycznego wyjaśnienia powodów wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia zawartego w jego uzasadnieniu.
Na rozprawie wyznaczonej na dzień 18 sierpnia 2020r. Sąd dopuścił warunkowo M. P. - córkę J. A. do udziału w charakterze pełnomocnika zobowiązując do przedłożenia pełnomocnictwa w terminie 3 dni pod rygorem pominięcia czynności podjętych w postępowaniu. Pełnomocnik skarżącej oświadczyła, że podtrzymuje skargę i wnioski w niej zawarte.
W dniu 20 sierpnia 2020 r. Sądowi doręczone zostało pełnomocnictwo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne, określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2176) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Ustawodawca sformułował w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji.
Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami procedury administracyjnej, które regulują tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności, będącej przedmiotem zaskarżenia, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził naruszenie prawa obligujące do uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie w sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wcześniej powołanej, wskazującego na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 135 wskazywanego aktu, z którego wynika, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Materialnoprawną podstawę działania organów nadzoru budowlanego właściwych w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane, a postępowanie administracyjne, w którym wydano orzeczenie objęte kontrolą Sądu dotyczyło budynku mieszkalnego usytuowanego przy ul. [...] we W., stanowiącego współwłasność J. A. oraz A. W., ujętego jednostkowo w rejestrze zabytków W. od dnia 30 lipca 1991 r. pod numerem rejestru [...], którego stan techniczny uległ pogorszeniu na skutek pożaru w dniu 21 listopada 2018 r. i prowadzonej akcji gaśniczej.
Decyzję zaskarżoną, wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy – Prawo budowlane nakazującą współwłaścicielkom obiektu usunięcie – poprzez wykonanie opisanych w decyzji czynności – nieprawidłowości występujących w jego stanie technicznym, poprzedziła wydana w trybie art. 68 powoływanej ustawy i wykonana przez współwłaścicielki nieruchomości decyzja z dnia [...] nakazująca wyłączenie przedmiotowego budynku z użytkowania oraz zarządzająca umieszczenie na nim informacji o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz zakazie użytkowania i wykonanie w terminie 3 dni niezbędnych zabezpieczeń.
Zgodnie z treścią powołanego w podstawie prawnej zaskarżonego orzeczenia art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy – Prawo budowlane, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia, bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym – organ nadzoru budowlanego nakazuje w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Przepis ten ma charakter restytucyjny i służy doprowadzeniu istniejącej substancji budowlanej do stanu zgodnego z prawem. Traktowany jest też w praktyce orzeczniczej jako instrument egzekwowania od właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego obowiązku utrzymywania obiektu w należytym stanie, który ustawodawca przyjął w art. 61 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Zgodnie z nakazem ustawowym podmioty powyżej określone powinny utrzymywać obiekt budowlany w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1-7 powoływanej wcześniej ustawy.
Z zastosowanego przez legislatora sposobu zredagowania przepisu art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane należy wnosić, że decyzja nakazująca usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym powinna zawierać rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego zobowiązujące odpowiednio wskazany podmiot do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym oraz rozstrzygnięcie wyznaczające zobowiązanemu podmiotowi określony w sposób konkretny termin wykonania orzeczonego obowiązku.
Podstawę dla wydania pierwszego rozstrzygnięcia stanowi ustalenie co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1-4 ustawy – Prawo budowlane, natomiast w odniesieniu do drugiego rozstrzygnięcia ustawodawca nie określił normatywnych przesłanek, którymi powinien kierować się organ przy wyznaczaniu terminu wykonania obowiązku.
Powyższe uprawnia zatem do stwierdzenia, że decyzje wydawane na podstawie art. 66 ust. 1 powoływanej ustawy mają charakter związany jedynie w zakresie nałożenia na określony podmiot obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w budynku. Stwierdzenie bowiem zaistnienia którejkolwiek z sytuacji (okoliczności) uwzględnionych w art. 66 ust. 1 pkt 1-4 ustawy – Prawo budowlane obliguje właściwy organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazowej w trybie powołanego przepisu.
Natomiast przy wyznaczaniu terminu, przed upływem którego należy wykonać orzeczone obowiązki organ nadzoru budowlanego pozostaje w sferze uznania, bowiem nie dysponuje żadnymi wskazaniami ustawodawcy w tym zakresie ani kryteriami przez niego ustanowionymi.
W judykaturze administracyjnej zwraca się uwagę, że w istniejących warunkach prawnych organ nadzoru budowlanego ma zapewnioną przez ustawodawcę swobodę w przedmiocie określenia terminu wykonania nakazanych w decyzji robót budowlanych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3287/17). Oznacza to zatem, że rozstrzygnięcie o terminie wykonania nakazów może być podejmowane przy zastosowaniu kryteriów zawartych w art. 7 (in fine) k.p.a. tj. interesu społecznego i słusznego interesu strony, które stanowią uniwersalne – co do zasady – kryteria właściwe dla uznania administracyjnego, wymagającego od organu każdorazowo uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy i wykazania zasadności rozstrzygnięcia. Takimi kryteriami posługuje się też art. 155 k.p.a., w trybie którego omawiany termin może być zmieniony.
W rozpoznawanej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne dotyczące nieprawidłowości występujących w stanie technicznym przedmiotowego budynku. Ustaleń tych nie kwestionują również skarżące, których zarzuty odnoszą się do niezasadnie – ich zdaniem – wykorzystanej przesłanki powodowania przez stwierdzone nieprawidłowości zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia oraz wyznaczenia terminu nieodpowiedniego dla zakresu i charakteru nałożonych obowiązków i orzeczonych nakazów.
Zdaniem Sądu wskazane powyżej zarzuty zasługują na akceptację. Organy nadzoru budowlanego orzekające w sprawie w postępowaniu instancyjnym kilkakrotnie powołują się w motywach swoich rozstrzygnięć na konieczność ochrony dóbr chronionych i ustawową przesłankę zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia nie przedstawiając jednocześnie żadnej argumentacji dotyczącej tej kwestii. Organy nie wyjaśniły podstaw przyjęcia takiego stanowiska w sprawie mimo zastosowania uprzednio w odniesieniu do przedmiotowego budynku przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. środka wskazanego w art. 68 ustawy – Prawo budowlane i wyłączenie – decyzją z dnia [...] Nr [...], opatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności i wykonaną przez adresatów – przedmiotowego budynku z użytkowania oraz nakazania wykonania niezbędnych zabezpieczeń.
Stanu zagrożenia powoływanego przez organy orzekające nie stwierdza również wprost autor ekspertyzy technicznej, zalecając jedynie w swoim opracowaniu sprawdzanie stabilności doraźnych zabezpieczeń.
W ocenie Sądu w okolicznościach istniejących w rozpoznawanej sprawie i wobec treści zasad procesowych i zawartych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 11 k.p.a. powinnością organu przynajmniej odwoławczego, jako organu ponownie rozpatrującego sprawę w jej całokształcie, było dokonanie w tym zakresie odpowiednich ustaleń i przedstawienie argumentacji wyjaśniającej zasadność twierdzenia, że w sprawie zaistniała ustawowa przesłanka powodowania zagrożenia dla określonych dóbr, mimo wyłączenia przedmiotowego obiektu z użytkowania, stosownie do wymagań wynikających z art. 107 § 3 k.p.a.
Należy też zwrócić uwagę, że w postępowaniach prowadzonych w warunkach art. 66 ustawy – Prawo budowlane, kwestia zagrożenia dla chronionych dóbr, akcentowana również w tej sprawie przez organy nadzoru budowlanego, pozostaje w istotnej relacji do terminu wyznaczonego przez właściwy organ dla wykonania orzeczonych nakazów.
W rozpoznawanej sprawie organy właściwe instancyjnie wyznaczając jako technicznie uzasadniony, termin 15 miesięcy od dnia uzyskania cechy ostateczności decyzji, powołały się na złożoność i zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania, a także stopień zagrożenia wynikający z istniejącego złego stanu technicznego przedmiotowego budynku.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił ponadto, że obowiązkiem powiatowego organu nadzoru budowlanego "jest dążenie do możliwie szybkiego usunięcia zagrożenia i wyeliminowania nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu poprzez wyznaczenie krótkiego lecz racjonalnego terminu wykonania nakazanych robót."
Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd prezentowany w judykaturze administracyjnej, zgodnie z którym za błędne uznać należy stanowisko organów nadzoru budowlanego, koncentrujących się na przesłankach z art. 66 ust. 1 pkt 1-4 ustawy – Prawo budowlane i twierdzących, że wyznaczając termin wykonania nakazów nie mogą uwzględnić innych okoliczności. W ocenie Sądu zasadnie również wskazuje się w orzecznictwie administracyjnym, że gdyby intencją ustawodawcy było każdorazowo niezwłoczne uzyskanie wykonania decyzji wydawanej w trybie art. 66 ustawy – Prawo budowlane, to wówczas nie upoważniono by organu do orzekania o terminie wykonania decyzji nakazanej w warunkach uznania. (np. wyrok WSA we W. z dnia 8 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 635/19).
Skoro organ nadzoru budowlanego dysponuje upoważnieniem do wyznaczenia terminu wykonania orzeczonych (nakazanych) w decyzji robót, to po to – zdaniem Sądu – aby można było przy rozstrzygnięciu podejmowanym w tym przedmiocie uwzględniać również okoliczności pozanormatywne. Nie można zatem uznać, że termin wykonania decyzji wydanej w trybie art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane determinowany jest wyłącznie zakresem nałożonych obowiązków, ich złożonością i stopniem zagrożenia wynikającym z istniejącego nieodpowiedniego stanu technicznego.
Nie można też odmówić racji zarzutom skarżących, które wskazują, że określając termin wykonania nakazów, właściwy organ powinien również rozważyć kwestie związane z niezbędną organizacją formalną i materialną orzeczonych robót. Termin ten powinien być istotnie realny, w tym znaczeniu, że przy jego określaniu nie można pominąć czynności, wymaganych obowiązującymi przepisami, czy wynikających z zasad doświadczenia życiowego, które należy podjąć przed rozpoczęciem faktycznej realizacji prac.
W rozpoznawanej sprawie powyższe kwestie odnosić należy do zabytkowego charakteru przedmiotowego budynku oraz konsekwencji materialnoprawnych takiego statusu obiektu budowlanego i dyspozycji ustawodawcy zawartej w art. 7b k.p.a.
Istotne bowiem jest, że budynek przy ul. [...] we W., którego dotyczyły czynności postępowania jest jednostkowo wpisany do Rejestru Zabytków W. i podlega – odpowiednio – regulacji ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj. Dz.U. 2020 r. poz. 282), której norma kolizyjna zawarta w art. 2 ust. 1 stanowi, że ustawa nie narusza w szczególności przepisów Prawa budowlanego, ale jednocześnie z treści jej art. 4 pkt 1, definiującego pojęcie ochrona zabytków, wynika, że ochrona ta polega w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie.
Ponadto – w myśl art. 36 ust. 1 pkt 1 i ust. 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga m.in. prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, a uzyskanie pozwolenia na podjęcie robót budowlanych przy zabytku objętym takim wpisem nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia w przypadkach określonych przepisami Prawa budowlanego. Dodatkowo przepis art. 36a ust. 2 powołanej powyżej ustawy stanowi, że osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna występująca z wnioskiem o pozwolenie na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku nieruchomym wpisanym do rejestru jest obowiązane zapewnić kierowanie tymi robotami oraz wykonywanie nadzoru inwestorskiego przez osoby spełniające wymagania, o których mowa w art. 37c.
Te uwarunkowania prawne pozostały całkowicie poza oceną organów nadzoru budowlanego właściwych w sprawie, przy orzekaniu o wyznaczeniu terminu wykonania nakazów, mimo wskazywania ich w toku postępowania instancyjnego, w tym w argumentacji zamieszczonej w odwołaniu.
Należy też zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art. 36 ust. 3 omawianej ustawy, pozwolenia, o których mowa w ust. 1 i 1a mogą określać warunki, które zapobiegną uszkodzeniu lub zniszczeniu zabytku.
Istotne jest również, że postępowanie o udzielenie pozwolenia konserwatorskiego prowadzone jest tylko w aspekcie ochrony zabytków, a zadaniem organów ochrony zabytków jest wyłącznie ocena realizowanych robót z punktu widzenia ich wpływu na wartości historyczne, artystyczne czy naukowe danego zabytku (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1346/14).
Sąd w toku dokonywanej w sprawie oceny uwzględnił to, że przystąpienie przez adresata decyzji wydanej w trybie art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane do wykonywania orzeczonych nakazów nie wymaga już uzyskania pozwolenia na budowę, ale nie zwalnia go z obowiązku zastosowania się do warunków określonych w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w przypadku, gdy orzeczone nakazy odnoszą się do obiektu, będącego zabytkiem.
W uznaniu Sądu szczególny charakter przedmiotowego budynku, wynikający z takiego właśnie statusu wymagał przed wydaniem orzeczenia w sprawie, a przede wszystkim dla prawidłowego – w szerokim znaczeniu tego pojęcia, wyznaczenia terminu wykonania obowiązków, zastosowania się powiatowego organu nadzoru budowlanego do dyspozycji ustawodawcy zawartej w art. 7b k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy.
Rozważając ustawowy obowiązek współdziałania organów, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2018 r. stwierdził, że prawna doniosłość art. 7b k.p.a. polega na tym, że podnosi on do rangi zasady ogólnej nakaz współdziałania organów administracji w związku z potrzebą wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, nie formalizując przy tym sposobów tego współdziałania. Można zatem przyjąć, że organy administracji są zobligowane do współdziałania ze sobą w każdym przypadku, gdy przyczyni się to do szybszego załatwienia sprawy (sygn. akt II OSK 3116/17).
Z materiału sprawy wynika, że na potrzebę uzyskania opinii konserwatorskiej zwracał też uwagę autor ekspertyzy technicznej, sporządzonej na potrzeby prowadzonego postępowania.
Ponadto – zdaniem Sądu orzekającego w sprawie – szybsze załatwienie sprawy, na które wskazał Naczelny Sąd Administracji w powołanym powyżej wyroku – oznacza w przypadku orzekania o obowiązkach nie tylko wydanie finalnego orzeczenia, ale uzyskanie rezultatu faktycznego oczekiwanego przez ustawodawcę przy konstruowaniu regulacji dotyczącej określonego przedmiotu. Wykonanie przez organ prowadzący postępowanie obowiązku współdziałania pozwala również uniknąć prezentowania przez organy różnych stanowisk i odmiennych ocen w odniesieniu do tych samych kwestii.
Zdaniem Sądu w okolicznościach przedstawionych powyżej organy orzekające w sprawie wyznaczając skarżącym termin wykonania nakazów objętych zaskarżoną decyzją bez umożliwienia organowi konserwatorskiemu wypowiedzenia się w sprawie w ramach współdziałania, regulowanego art. 7b k.p.a. naruszyły również wynikający z art. 80 k.p.a. obowiązek wszechstronnej oceny wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Nie rozważyły też wnioskowanego w toku postępowania jurysdykcyjnego wyznaczenia dłuższego terminu wykonania orzeczonych nakazów z jednoczesnym wyważeniem interesu społecznego oraz uzasadnionego interesu stron postępowania, stosownie do art. 7 (in fine) k.p.a., a to wyklucza możliwość uznania wyznaczonego w zaskarżonej decyzji terminu za prawidłowy i w konsekwencji obliguje do uznania tego naruszenia przepisów procesowych na takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uznaniu Sądu należy też wskazać, że prawidłowe wyznaczenie terminu wykonania decyzji uzyskanej w trybie art. 66 ust. 1 pozwala w efekcie uniknąć inicjowania trybu jego zmiany na podstawie art. 155 k.p.a., sugerowanego przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do zasady – właściwego.
Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w sposób wymagający ich wyeliminowania z obrotu prawnego i stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej we wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 powołanej powyżej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Za tak określone koszty Sąd uznał kwotę wpisu uiszczonego od skargi.
Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ powinien uwzględnić uwagi Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku.