Uzasadnienie
1. Wnioskiem z dnia [...] września 2022r., skierowanym za pośrednictwem poczty elektronicznej A. S. (dalej: skarżący, strona) zwrócił się do Urzędu Miasta W. o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści: Proszę o informację publiczną odnośnie ilości kont obecnie zablokowanych na profilu Facebook "M. W. Prezydent W." w taki sposób, że użytkownicy tych kont nie mogą zamieszczać komentarzy na profilu urzędującego prezydenta.
W odpowiedzi na powyższy wniosek organ pismem z dnia [...] września 2022 r. poinformował skarżącego, że adresatem pytania winien być administrator strony M. W. Prezydent W. na Facebooku, gdyż Urząd Miasta W. nie administruje tym kontem.
2. W wiadomości przesłanej w dniu [...] września 2022 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej skarżący ponownie zwrócił się o przesłanie żądanej informacji wskazując, iż wniosek odnosił się do jawności działania Prezydenta Miasta będącego organem wykonawczym miasta.
W odpowiedzi przesłanej w dniu [...] września 2022 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej organ wyjaśnił, że konto "M. W. Prezydent W." nie jest oficjalnym kontem Urzędu. W. ratusz posiada swoje konta na platformie Facebook pod nazwą "Urząd Miasta W." (obecnie "W. [...]") oraz na portalu Instagram pod nazwą: "w. _oficjalnie". Tym samym w ocenie organu wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej.
3. W skardze z dnia [...] października 2022r. skierowanej do tut. Sądu na bezczynność Urzędu Miasta W. w udostępnieniu informacji publicznej skarżący zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U z 2022 r., poz. 902 – dalej "u.d.i.p.") wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia [...] września 2022 r. oraz zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę strona przytoczyła obszerne cytaty wyroku WSA w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2021 r. sygn. akt II SAB/Bd 91/20. Dalej skarżący podniósł, że informacje, o których udostępnienie się zwrócił, stanowią przedmiot konstytucyjnego uprawnienia, bowiem stanowią informacje o działalności organu władzy publicznej. Prezydent Miasta, jako organ jednostki samorządu terytorialnego, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest organem władzy publicznej wykonującym zadania publiczne zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, która znajduje się w jego posiadaniu. Urząd Miasta W. nie tylko, że nie kwestionuje autentyczności powyższego profilu, ale dodatkowo bardzo często odsyła mieszkańców do oficjalnych wiadomości przekazywanych z tego konta. Robi to za pośrednictwem swojej oficjalnej strony na Facebook. Zgodnie natomiast z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych.
Informacją publiczną są nie tylko dokumenty i informacje wytworzone przez podmiot publiczny (czyli wykonujący zadania publiczne lub wykorzystujący mienie publiczne), ale także dokumenty do takiego podmiotu odnoszone.
4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania. Organ wyjaśnił, że z powszechnie dostępnych informacji na temat konta "M. W. Prezydent W." (możliwych do ustalenia przez każdego użytkownika portalu Facebook) można wywieźć, iż strona funkcjonuje nieprzerwanie od ponad 11 lat. [...] lipca 2011 roku na przywołanym wyżej portalu społecznościowym utworzona została strona: "Poseł M. W.", [...] grudnia 2014 roku nazwa strony została zmieniona na: "M. Prezydent W.". Od początku funkcjonowania strony do chwili obecnej, wybraną i przypisaną do jej charakteru, jest kategoria "Polityk" (nie osoba publiczna, instytucja, czy organizacja). Z możliwych do prześledzenia, przez każdego użytkownika portalu Facebook, informacji wynika, że strona początkowo była swoistym "sprawozdaniem" z działalności poselskiej M. W., od 2014 r. na stronie zamieszczane są informacje dotyczące pracy M. W. jako Prezydenta W., ale również M. W. - kandydata konkretnego ugrupowania/bloku politycznego. Na stronie nierzadko pojawiają się treści o charakterze prywatnym oraz komentarze do bieżącej sytuacji politycznej w [...]. Strona "M. W. Prezydent W." nie jest oficjalną stroną Miasta W., żaden z dokumentów kompetencyjnych regulujących pracę samorządu Miasta W. nie nakłada na pracowników Urzędu Miasta W. jak i na pracowników miejskich jednostek organizacyjnych obowiązków w zakresie administrowania przedmiotową stroną. Urząd Miasta W. z przyczyn obiektywnych nie może zatem uczynić zadość żądaniom skarżącego. W konsekwencji w sprawie nie doszło do bezczynności organu, gdyż wnioskodawca był dwukrotnie niezwłocznie informowany o tym, że Urząd Miasta W. nie administruje stroną "M. W. Prezydent W." a przygotowanie raportu w żądanym przez stronę zakresie, z przyczyn obiektywnych (brak informacji) nie jest możliwe.
5. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2022 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał ponadto, że jeśli M. W. zamieszcza w nazwie swojego profilu tytuł piastowanej przez siebie funkcji Prezydenta W. i jako Prezydent W. publikuje treści na zarządzanej przez siebie stronie, to domniemywać należy, że jego wypowiedzi są autoryzowane zajmowanym stanowiskiem w Urzędzie Miasta. Zdaniem skarżącego nie można również zgodzić się z twierdzeniem jakoby "Urząd nie zlecał umieszczania informacji na tej stronie.". Prezydent jako organ wykonawczy Urzędu bierze czynny udział w publikowaniu informacji na swojej stronie. Zamieszczane wpisy są formułowane w pierwszej osobie, a czas ich publikacji bardzo często ma miejsce podczas godzin urzędowania Prezydenta. Nierzadko też dochodzi do sytuacji, kiedy w trakcie godzin swojej pracy Prezydent przeprowadza transmisje video w czasie rzeczywistym. Ponadto Urząd Miasta W. systematycznie zamieszcza na swojej stronie facebookowej informacje, gdzie poprzez tak zwane hiperłącze odwołuje się wprost do strony facebookowej "M. W.. Prezydent W.". A zatem w powszechnym odbiorze oba te konta podlegają włocławskiemu ratuszowi. Reasumując skarżący wskazał, że przedmiotowa strona na portalu Facebook zawiera w nazwie funkcję Prezydenta Miasta, kierowana jest przez urzędującego włodarza miasta W., potwierdzona jest przez portal, jako oficjalne konto osoby publicznej, posiada rekomendacje na oficjalnym profilu Urzędu Miasta W., realizuje zadania własne gminy
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 6. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023r., poz. 259 - dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
- 7. Bezspornym w sprawie Prezydent Miasta należy do podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej na zasadach określonych w u.d.i.p.
Przechodząc do istoty sporu, tj. oceny charakteru żądanych przez skarżącego informacji, wyjaśnić trzeba, że prawo do informacji publicznej jest publicznym prawem podmiotowym, którego normatywnym źródłem jest powołany w skardze art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przytoczony przepis znajduje się w Rozdziale II Konstytucji zatytułowanym "Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela" w części dotyczącej wolności i praw politycznych. Jest to istotna systemowa wskazówka interpretacyjna art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, uzasadniająca wykładnię literalnego brzmienia tego przepisu w kierunku jak najpełniejszego realizowania powyższych wartości.
U podstaw prawa dostępu do informacji publicznej jako prawa politycznego leżą wartości leżące również u podstaw sprawowania władzy w ustroju demokratycznego państwa prawnego, wśród których istotną pozycję zajmuje jawność ukierunkowana na to, aby działanie instytucji publicznych cechowało się rzetelnością i sprawnością (preambuła Konstytucji), było podejmowane na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji), z poszanowaniem i ochroną przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka (art. 30), przy równym traktowaniu przez władze publiczne (art. 32 ust. 1), które nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym (art. 51 ust. 2), ani zobowiązywać nikogo do ujawnienia swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania (art. 53 ust. 7). Na takie wartości leżące u podstaw prawa dostępu do informacji publicznej wskazuje również Naczelny Sąd Administracyjny przyjmując, że celem wprowadzenia prawa do informacji publicznej była m.in. realizacja idei jawności życia publicznego oraz jego demokratyzacja (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 799/12, dostępny w CBOSA).
Celem prawa do informacji publicznej jest zatem zapewnienie obywatelom prawa do faktycznej kontroli sposobu funkcjonowania instytucji wykonujących zadania Państwa oraz gospodarowania środkami publicznymi.
Dla określenia wyznaczonego w art. 61 ust. 1 Konstytucji zakresu prawa do informacji istotne jest ustalenie rozumienia użytego w tym przepisie pojęcia "działalności" organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Tego rodzaju aktywność jest zaś niewątpliwie powiązana z organizacją pracy określonych podmiotów, a także organizacją pracy wewnątrz struktur danego podmiotu, planowaniem i przyjmowaniem strategii wypełniania zadań i realizacji celów publicznych (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1416/15, LEX nr 2282006).
Tak określony na poziomie konstytucyjnym zakres prawa do informacji publicznej koresponduje z ustawową definicją "informacji publicznej" określoną przez ustawodawcę w przepisach art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., wskazując, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności w sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej oznacza w praktyce niepodjęcie stosownych czynności w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. Bezczynność polega zatem zasadniczo na nieudostępnieniu informacji (zaniechaniu rozpatrzenia wniosku), względnie na niewydaniu decyzji o odmowie jej udostępnienia lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), na niepoinformowaniu wnioskodawcy, że organ nie dysponuje żądaną informacją lub też, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (por. np. wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z 20 stycznia 2022 r., II SAB/Go 204/21 czy WSA w Olsztynie z 10 lutego 2022 r., II SAB/Ol 5/22).
Zatem w świetle u.d.i.p. za bezczynność należy uznać stan, gdy podmiot, do którego zwrócono się o udzielenie informacji publicznej, nie reaguje na wniosek i pozostawia go bez rozpoznania. Niezależnie zatem od tego, czy w ocenie tego podmiotu, wnioskowane dane nie stanowią informacji publicznej lub że podmiot nie jest zobowiązany do jej udzielenia, albo że nie dysponuje daną informacją, bądź że w sprawie zastosowanie ma odmienny tryb dostępu do informacji, podmiot ten zobowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy o zajętym stanowisku, choćby w formie zwykłego pisma. Nie do zaakceptowania jest zaś sytuacja, gdy podmiot taki, po otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, nie reaguje na niego w żaden sposób uzewnętrzniony wnioskodawcy. Dopiero bowiem reakcja organu uwalnia go od zarzutu bezczynności. Zarówno udostępnienie informacji publicznej jak i powiadomienie, że podmiot nie jest w jej posiadaniu odbywa się w drodze czynności materialno-technicznej, nie wymagając decyzji administracyjnej.
Należy również w tym miejscu podkreślić, że w świetle art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązek udostępniania informacji publicznych dotyczy wyłącznie takich informacji, które są w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Dla realizacji obowiązku udostępnienia informacji publicznej istotne jest zatem to, czy podmiot będący adresatem wniosku dysponuje danymi informacjami. Brak posiadania żądanych informacji wypełnia przesłankę negatywną do rozpatrzenia żądania. W razie więc, gdy podmiot, do którego zaadresowano wniosek o informację publiczną nie posiada wnioskowanych danych, wówczas winien skierować do wnioskodawcy pismo, w którym o powyższym poinformuje. W ten sposób zwalnia się z zarzutu bezczynności. Przy czym winno to nastąpić w terminie, o którym mowa w art. 13 u.d.i.p., a ponadto adresat wniosku powinien uprawdopodobnić poprzez wskazać powody dlaczego nie znajduje się w posiadaniu określonej informacji.
Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3249/21 przepis art. 4 ust. 3 u.d.i.p. stanowi wprost, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Nie można zarzucić podmiotowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej bezczynności w rozpoznaniu wniosku wówczas, gdy wyraźnie powiadomił wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji oraz wyjaśnił dlaczego. Przy czym nie jest rzeczą sądu administracyjnego weryfikacja prawdziwości twierdzenia zobowiązanego w tym zakresie (...). Brak jest w tym przedmiocie właściwych instrumentów prawnych. Jeżeli zatem podmiot do którego się zwrócono podaje, że nie posiada żądanej informacji, to nie można od niego wymagać i zobowiązywać do uwzględnienia żądania ich udostępnienia. W razie natomiast złożenia nieprawdziwego oświadczenia w tym zakresie istnieją środki, w tym karne, czy inne pozwalające na weryfikację tego stanowiska.
9. W rozpatrywanej sprawie skarżący uczynił przedmiotem swojej skargi kwestię udostępnienia mu informacji w zakresie ilości kont obecnie zablokowanych na profilu Facebook "M. W. Prezydent W." w taki sposób, że użytkownicy tych kont nie mogą zamieszczać komentarzy na profilu urzędującego prezydenta. Organ w dniu [...] września 2022 r., tj. z zachowaniem ustawowego 14-dniowego terminu, udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia [...] września 2022 r. podając, że adresatem pytania winien być administrator strony M. W. Prezydent W. na Facebooku, gdyż Urząd Miasta W. nie administruje tym kontem. W dniu [...] września 2022 r. skarżący ponownie zwrócił się o przesłanie żądanej informacji wskazując, iż wniosek odnosił się do jawności działania Prezydenta Miasta będącego organem wykonawczym miasta. W odpowiedzi przesłanej w dniu [...] września 2022 r. organ ponownie wskazał, że konto "M. W. Prezydent W." nie jest oficjalnym kontem Urzędu. Ponadto wyjaśnił, że W. ratusz posiada swoje konta na platformie Facebook pod nazwą "Urząd Miasta W." (obecnie "W. [...]") oraz na portalu Instagram pod nazwą: "w. _oficjalnie". Tym samym w ocenie organu wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej.
Z powyższego wynika, że organ nie odmówił udostępnienia informacji publicznej, a zatem nie miał podstaw do wydawania w tym przedmiocie decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Nie sposób bowiem utożsamiać nieudzielenia informacji z powodu braku jej posiadania z odmową jej udostępnienia. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej przewidziana jest wyłącznie dla sytuacji, gdy informacja publiczna jest w dyspozycji podmiotu zobowiązanego, ale nie może być udzielona na skutek ograniczeń prawa do informacji publicznej określonych w art. 5 u.d.i.p. (tj. ze względu na prywatność osoby fizycznej, tajemnicę przedsiębiorcy, ochronę informacji niejawnych czy innych tajemnic ustawowo chronionych), bądź ze względu na niespełnienie przez wnioskodawcę warunku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (niewykazanie szczególnie uzasadnionego interesu publicznego). Tymczasem organ wnioskowanych danych nie udostępnił, gdyż jak wskazał w pismach skierowanych do skarżącego i odpowiedzi na skargę ich nie posiadał, bowiem konto na Facebooku "M. W. Prezydent W." nie jest oficjalnym kontem Urzędu.
Organ wyjaśnił również skarżącemu, że posiada konta na platformie Facebook pod nazwą "Urząd Miasta W." (obecnie "W. [...]") oraz na portalu Instagram pod nazwą: "w. _oficjalnie". W konsekwencji nie sposób w przedmiotowej sprawie zarzucić organowi bezczynność w zakresie załatwienia wniosku z dnia [...] września 2022 r. Skoro bowiem organ nie jest administratorem konta o którym mowa we wniosku z dnia [...] września 2022 r., to nie sposób oczekiwać, że będzie posiadał informacje w zakresie ilości kont obecnie zablokowanych na tym profilu uniemożliwiających zamieszczania na nim komentarzy. Wyjaśnić należy skarżącemu, że organy administracji publicznej korzystają z mediów społecznościowych, czy to w celach informacyjnych, promocyjnych, komunikując się w ten sposób z członkami wspólnoty samorządowej i nie tylko. Praktykę taką trzeba uznać za działanie w ramach wykonywania władzy publicznej o ile oczywiście taki sposób komunikacji odbywa się za pośrednictwem oficjalnych kont organu obsługiwanych przez jego pracowników.
Tymczasem konto na profilu Facebook "M. W. Prezydent W." nie jest prowadzony przy wykorzystaniu zasobów pracowniczych Urzędu w ramach obowiązków służbowych wyznaczonych pracowników, co wynika z wyjaśnień organu oraz znajdujących się w aktach sprawy załącznika do zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2019 r. nr 31/2019 oraz załącznika do zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], co prowadzi do konstatacji, że jest to prywatne konto M. W., który obecnie piastuje urząd Prezydenta Miasta, a treści na nim umieszczone oraz informacje w zakresie obsługi tego profilu nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.