Uzasadnienie
M. i Gmina wniosło skargę na bezczynność SKO w rozpatrzeniu wniosku z [...] lutego 2020 r. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2019 r. nr [...].
Wniosek skarżącej Gminy z [...] lutego 2020 r. został złożony w następującym stanie sprawy:
Starosta M. pismem z [...] grudnia 2019 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Powiatem M. a Powiatem I. w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie A. i M. Z. umieszczonych w rodzinie zastępczej.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że na mocy postanowień Sądu Rejonowego w M. A. Z. i M. Z. zostali umieszczeni w pieczy zastępczej - zawodowej rodzinie zastępczej. Ponadto wskazał, że w związku z zachowaniem matki dzieci (zmieniającej miejsce pobytu w okresie przed ww. postanowieniami Sądu) brak jest czynnika wewnętrznego definiującego miejsce zamieszkania zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego. Tymczasem zgodnie z art. 191 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111 z późn. zm.) wydatki na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej ponosi powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (zwane dalej "SKO") postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. nr [...], na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") rozstrzygnęło spór kompetencyjny pomiędzy Starostą M. a Starostą I. w ten sposób, iż właściwym do poniesienia wydatków za opiekę i wychowanie dzieci A. Z. i Mai Zbarasz w rodzinie zastępczej jest Starosta I..
Pismem z [...] lutego 2020 r. gmina M. i Gmina wniosła do SKO o wznowienie postępowania zakończonego ww. postanowieniem SKO z [...] stycznia 2019 r. Gmina wskazała, że ma interes prawny w rozstrzygnięciu, gdyż zgodnie z art. 191 ust. 9 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi część wydatków określonych w art. 191 ust. 1 pkt 1 ustawy. Gmina wskazała jednocześnie na okoliczności, z których jej zdaniem wynika, że miejscem zamieszkania ww. dzieci przed ich umieszczeniem w pieczy zastępczej był teren Powiatu mogileńskiego, a nie S. w Gmina (Powiat inowrocławski).
Pismem z [...] lipca 2020 r. M. i Gmina wniosło skargę na bezczynność SKO w rozpatrzeniu wniosku z [...] lutego 2020 r. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem SKO z [...] stycznia 2019 r.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej.
SKO wskazało, że organ odwoławczy przy rozstrzyganiu sporu kompetencyjnego nie prowadzi żadnego postępowania, dokonując wskazania organu właściwego na podstawie materiału dowodowego przekazanego przy wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów, niż wskazuje skarżąca.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem rozstrzyganej przez Sąd sprawy jest bezczynność organu. Zadaniem Sądu w takiej sprawie nie jest dokonanie oceny zgodności z prawem jakiegoś rozstrzygnięcia organu administracji, ale dokonanie oceny, czy organ administracji winien podjąć jakieś rozstrzygnięcie.
W przedmiotowej sprawie istotne dla Sądu jest zatem nie tyle to, jaki charakter ma podjęte przez SKO postanowienie z [...] stycznia 2019 r., kto i w jakim trybie może je kwestionować - ale przede wszystkim istotne jest to, że organowi (SKO) został przedłożony wniosek o wznowienie postępowania. W konsekwencji istotnym pytaniem jest: jak powinien postępować organ po złożeniu mu wniosku o wznowienie postępowania?
Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Zarówno wznowienie postępowania, jak też odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 i § 3 k.p.a.). Na postanowienie odmawiające wznowienia postępowania przysługuje zażalenie (art. 149 § 4 k.p.a.). Kwestia zatem, czy organ pozostaje w bezczynności poprzez brak wydania postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania jest objęta właściwością sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w skrócie "p.p.s.a.").
Zarówno wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego jak też postanowienia o odmowie wznowienia postępowania mają charakter formalny – ich wydanie wymaga rozważenia, czy zaistniały ściśle formalne przesłanki wznowienia postępowania. (por. K. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany", komentarz do art. 149 pkt II ppkt 4 i pkt III pkt 2).
Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania następuje, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych będzie miała miejsce, gdy z żądaniem takim wystąpi osoba, która nie jest stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych a działająca bez przedstawiciela ustawowego. Przyczyny przedmiotowe zaś to złożenie żądania po ustaniu terminu, gdy termin nie został przywrócony (dotyczy to w istocie jedynie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145a), gdy sprawa nie była rozstrzygnięta w formie decyzji lub postanowienia zaskarżalnego, gdy decyzja nie była ostateczna (odpowiednio postanowienie), gdy podnoszono inne zarzuty niż w art. 145 i 145a.
Organ w razie wniesienia podania o wznowienie postępowania obowiązany jest załatwić podanie w formie przewidzianej przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, także w przypadku, gdy ocenia żądanie strony jako bezzasadne z przyczyn formalnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2010 r., sygn. II OSK 1290/10).
Ustawodawca nie przewidział, aby w reakcji na wniosek o wznowienie postępowania organ, uznając że nie są spełnione wymogi formalne wszczęcia postępowania wznowieniowego, mógł pozostawić wniosek bez rozpoznania. Organ, do którego wpłynął taki wniosek jest zatem zobowiązany także do rozważenia, w ramach badania przesłanek formalnych, czy wznowienie postępowania jest dopuszczalne ze względu na charakter rozstrzygnięcia wskazanego we wniosku i ewentualnego wydania postanowienia w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. I OSK 2806/15). W przedmiotowej sprawie, skoro wniosek o wznowienie postępowania wskazywał na postępowanie zakończone postanowieniem wydanym na podstawie art. 22 § 1 k.p.a. tj. postanowieniem rozstrzygającym spór o właściwość organów – Kolegium winno rozważyć, czy możliwe jest wznowienia postępowania ze względu na charakter tego postanowienia. W szczególności konieczna jest ocena, czy jest ono postanowieniem o którym mowa w art. 126 k.p.a., do którego stosuje się art. 145 – 152 k.p.a.
W takim stanie rzeczy Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącej Gminy.