Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstokuz 30 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 164/17

Uzasadnienie

W piśmie z dnia [...] października 2017 r. zatytułowanym "Skarga" J. G. zakwestionował bezczynność Lekarza Regionalnego Inspektora Orzecznictwa Lekarskiego KRUS Placówki Terenowej w Z. polegającą na "celowym przesunięciu terminu" do wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika, co ma ten skutek, w ocenie skarżącego, że bezprawnie i bezpodstawnie organ zamierza odmówić mu odszkodowania za wypadek przy pracy rolniczej. Skarżący opisał procedurę, jakiej był uczestnikiem od zgłoszenia wypadku do uzyskania zaświadczenia o stanie zdrowia. W jego ocenie, obecnie powinien uzyskać badanie przez lekarza rzecznika lub komisję lekarską – w terminie 7 dni. Przedłużanie się wypłaty odszkodowania lub skierowania na rehabilitację powoduje zwiększanie się uszczerbku na zdrowiu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 7 Zarządzenia Prezesa KRUS z dnia 6 lipca 2017 r. skarżący otrzymał informację o podjęciu postępowania orzeczniczego po upływie sześciu miesięcy od daty wypadku z uwagi na perspektywę uzyskania poprawy stanu zdrowia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Przedmiot skargi do sądu administracyjnego jest ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje: legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a. Sąd administracyjny jest również właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym dla załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.).

W sprawie niniejszej kwestionowana jest bezczynność Lekarza Regionalnego działającego w strukturach KRUS w sprawie dotyczącej jednorazowego odszkodowania na skutek doznania wypadku przy pracy rolniczej. Zarzucona bezczynność dotyczy zatem ubezpieczenia społecznego rolników, a to oznacza, że sprawa ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Kontrola sądowoadministracyjna w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych została uregulowana w sposób szczególny w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.), dalej: u.s.u.s. oraz w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2016 r., poz. 277), dalej: u.u.s.r.

Co do zasady sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników zostały poddane kognicji sądu powszechnego, co wynika wprost z art. 36 ust. 1 pkt 1 – 9 w związku z ust. 3 u.u.s.r. Regulacje te stanowią bowiem, że od decyzji Prezesa KRUS wydanych w sprawach:

1. 1) podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie;

1a) zmiany warunków ubezpieczenia, a także stwierdzenia obowiązku opłacania składki, o której mowa w art. 17 ust. 2; 1b) stwierdzenia obowiązku opłacania dodatkowej składki miesięcznej, o której mowa w art. 17 ust. 4;

1. 2) (uchylony) 2a) przedłużenia prawa do renty rolniczej szkoleniowej;
2. 3) ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia i ich indywidualnego wymiaru;
3. 4) zawieszenia prawa do świadczeń;
4. 5) zawieszenia lub wstrzymania wypłaty świadczeń oraz wznowienia zawieszonej lub wstrzymanej wypłaty;
5. 6) zwrotu nienależnie pobranych świadczeń;
6. 7) przyznania odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń;
7. 8) potrącenia składek na ubezpieczenie lub innych należności ze świadczeń z ubezpieczenia;
8. 9) wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, z zastrzeżeniem ust. 1a;

a także w przypadku niewydania decyzji w tych sprawach przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Przypadek uregulowany w art. 36 ust. 1 pkt 10 u.u.s.r. tj. decyzje wydane w sprawach o których mowa w art. 41a i 55 tej ustawy (odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, rozłożenie ich na raty lub umorzenie w całości lub w części, a także umorzenie należności KRUS z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części) nie został poddany regulacjom Kodeksu postępowania cywilnego (art. 36 ust. 3 u.u.s.r.). Dlatego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że art. 36 ust. 3 u.u.s.r. stanowi lex specialis w stosunku do art. 3 § 2 p.p.s.a. i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych rolników. Wyjątek w tym zakresie stanowią wyłącznie sprawy wymienione w art. 36 ust. 1 pkt 10, czyli te o których mowa w art. 41a i art. 55 u.u.s.r. wyżej wskazane. Tylko zatem ten zakres przedmiotowych spraw został poddany kognicji sądownictwa administracyjnego (postanowienie NSA z 9 września 2010 r., I OSK 1425/10, z dnia 9 marca 2012 r., I OSK 431/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym bezczynność czy ewentualne (zarzucone) niedziałanie Lekarza Regionalnego placówki KRUS, jako występujące w sprawie o ustalenie jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej, a więc w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia z ubezpieczenia czyli de facto innej niż wymienione w art. 36 ust. 3 w związku z ust. 1 pkt 10 oraz w związku z art. 41a i 55 u.u.s.r. – nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

Sąd nie znajduje zatem podstaw do zakwalifikowania pisma J. G. inaczej jak skargi niedopuszczalnej z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.