Uzasadnienie
O. w O. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Dyrektora Szpitala Wojewódzkiego im. [...] w Ł. w przedmiocie informacji publicznej.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II sądu z dnia 13 marca 2020 r. wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł pod rygorem jej odrzucenia. W wezwaniu zakreślono termin 7 dni od daty doręczenia odpisu ww. zarządzenia oraz zawarto stosowne pouczenie (k. 11-12). W wyznaczonym terminie strona skarżąca nie uiściła jednak wpisu sądowego, w związku z czym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 czerwca 2020 r. skarga została odrzucona na mocy art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Odpis postanowienia został doręczony stronie skarżącej dnia 18 czerwca 2020 r. (k. 33).
W dniu 22 czerwca 2020 r. strona skarżąca uiściła wpis od skargi oraz wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi wskazując, że zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, a także analogiczne zarządzenia wystosowane w czterech innych sprawach zainicjowanych przed sądem przez stronę skarżącą, zostały odebrane dnia 19 marca 2020 r. przez pracownika P.O. w O. Pracownik ten poinformował o korespondencji przewodniczącego O. w O. (dalej: "Związek") przebywającego w owym czasie poza siedzibą Związku, wskazując, że wszystkie wezwania są takie same i nie dostrzegając przy tym, że dotyczą one różnych spraw bowiem różnią się sygnaturami. Z uwagi na błędne przekazanie ww. informacji Związek uiścił wpis od skargi jedynie w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 26/20, zaś o fakcie braku uiszczenia opłaty w niniejszej sprawie, a tym samym i o wystosowaniu przez sąd wezwania w tym względzie, dowiedział się dopiero w chwili doręczenia mu odpisu postanowienia sądu z dnia 9 czerwca 2020 r. o odrzuceniu skargi.
W konsekwencji Związek wskazał, że nieterminowe uiszczenie wpisu od skargi nie nastąpiło z jego winy, bowiem spowodowane było omyłkowym działaniem pracownika P.O., który przekazał przewodniczącemu Związku błędne informacje. Te zaś nie zostały zweryfikowane przez przewodniczącego Związku po jego powrocie do O., ze względu na zaufanie, jakim darzył pracownika P.O.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. wynika natomiast, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest łączne spełnienie następujących przesłanek: wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła jej dochowania terminu (§ 1), równoczesne dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano (§ 4) oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (§ 2). Z przepisów powyższych wynika, że rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu sąd w pierwszej kolejności bada, czy został on złożony z zachowaniem ww. 7-dniowego terminu od ustania przeszkody, która uniemożliwiła stronie dochowanie terminu.
Dopiero stwierdzenie, że wniosek został złożony w terminie oraz, że spełnia on pozostałe ww. wymogi, pozwala przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania. Zasadniczą zaś w tym względzie kwestią podlegającą ocenie sądu, jest co najmniej uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, zaś w przypadku działania strony przez pełnomocnika – bez winy pełnomocnika (por. m.in. postanowienia NSA z dnia 9 stycznia 2013 r., I OZ 958/13; czy z dnia 19 grudnia 2012 r., I FZ 566/12, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: www.cbois.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA").
Uchybienie terminu w uiszczeniu wpisu od skargi jest w niniejszej sprawie oczywiste, bowiem pomimo doręczenia w tym przedmiocie stronie skarżącej stosownego wezwania w dniu 19 marca 2020 r. oraz w związku z tym upływającego dnia 26 marca 2020 r. terminu, wpis ten został uiszczony dopiero wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tj. w dniu 22 czerwca 2020 r. W sprawie został zatem spełniony warunek równoczesnego dokonania czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano. Zgodnie zaś z twierdzeniem strony skarżącej o konieczności uiszczenia wpisu dowiedziała się ona z chwilą doręczenia jej postanowienia sądu odrzucającego skargę - tj., jak wynika z akt sprawy w dniu 18 czerwca 2020 r. W konsekwencji wniosek o przywrócenie terminu nadany na adres sądu dnia 22 czerwca 2020 r. wniesiony został w 7-dniowym terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a.
Pomimo jednak spełnienia ww. formalnych warunków przywrócenia terminu, wniosek nie mógł zostać uwzględniony, bowiem w ocenie sądu strona skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W tym względzie podkreślić należy, że brak winy powinien być oceniany w sposób uwzględniający wszystkie okoliczności sprawy oraz obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, co oznacza, że jedynie stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Skoro bowiem art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to uznać należy, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia.
Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne, o których wystąpieniu można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku - tj. nie miała możliwości przezwyciężenia niezależnych od niej okoliczności powodujących niemożność dotrzymania terminu do dokonania określonej czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2014 r. I GZ 517/14, Lex nr 1546013). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15, Lex nr 1643289).
Za brakiem winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie może przemawiać zatem niewłaściwa organizacja działań administracyjnych w Związku, przejawiająca się w niniejszej sprawie wadliwym przepływem informacji pomiędzy osobą uprawnioną do odbioru korespondencji kierowanej do Związku, a jego władzami. Wskazując w skardze adres do doręczeń, stosownie do wymogu z art. 46 § 2 pkt 1 lit. a. w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., strona skarżąca winna była liczyć się z tym, że na ten adres kierowana będzie korespondencja sądowa, a przy tym tak zorganizować swoją działalność, aby korespondencja ta trafiała bezzwłocznie do osób decyzyjnych w niniejszej sprawie. Odpowiedzialność za nieprecyzyjne lub wadliwe poinformowanie przewodniczącego Związku przez osobę odbierającą w dniu 19 marca 2020 r. korespondencję zawierającą przesyłki sądowe, ciąży na Związku, który w tym względzie nie dochował należytej staranności organizacyjnej.
Zauważyć przy tym należy, że skoro Związek reprezentowany przez jego przewodniczącego skierował do sądu pięć skarg na bezczynność Dyrektora Szpitala Wojewódzkiego im. [...] w Ł. w przedmiocie informacji publicznej, a tym samym zainicjował pięć postępowań sądowych, przewodniczący Związku nie miał żadnych uzasadnionych ani logicznych podstaw aby sądzić, że pięć oddzielnych przesyłek sądowych doręczonych 19 marca 2020 r., dotyczy tylko jednego z nich. Co więcej powinien był jak najszybciej ową okoliczność zweryfikować w siedzibie Związku, czego świadomie zaniechał ze względu na zaufanie jakim darzył osobę, która odebrała korespondencję. Nawet jeśli przewodniczący faktycznie w owym czasie przebywał poza miastem będącym siedzibą Związku, (której to okoliczności w żaden sposób nie uprawdopodobniono), na uwagę zasługuje fakt, że nie jest on jedyną osobą uprawnioną do reprezentacji Związku (vide: informacja odpowiadająca odpisowi z KRS), w którego zarządzie krajowym zasiada łącznie 11 osób.
W związku z tym istniała możliwość zweryfikowania informacji przekazanych przez osobę odbierającą korespondencję sądową - i to zarówno w siedzibie Związku, jak i w trybie zdalnym, a tym samym i uiszczenia przedmiotowego wpisu w ustawowym 7-dniowym terminie, bez konieczności angażowania do tych czynności przewodniczącego.
Nie bez znaczenia pozostaje w tym względzie fakt, że strona skarżąca pozostawała z sądem w kontakcie telefonicznym (co wiadomo sądowi z urzędu) - tj. w dniu 25 marca 2020 r. objaśniono przewodniczącemu Związku doręczoną w dniu 19 marca 2020 r. korespondencję (vide: rejestr WIS), zaś w dniu 27 marca 2020 r. pracownik Związku wyjaśnił, że uiszczony w dniu 25 marca 2020 r. nieoznaczony wpis sądowy, dotyczy sprawy o sygn. akt II SAB/Bk 26/20 (vide: notatka, k. 17 akt sygn. II SAB/Bk 26/20). Ponadto w aktach sprawy znajduje się datowana na 30 marca 2020 r. notatka, sporządzona przez Kierownika Sekretariatu Wydziału II sądu, zawierająca tabelaryczne zestawienie wszystkich pięciu zarejestrowanych w sądzie spraw pod sygn. akt II SAB/Bk 25/20 - II SAB/Bk 29/20, zainicjowanych skargami Związku na bezczynność Dyrektora Szpitala Wojewódzkiego im. [...] w Ł., w tym informacje o dacie wpływu wpisu sądowego w sprawie II SAB/Bk 26/20 oraz o braku uiszczenia wpisu w pozostałych czterech sprawach (k. 13).
Notatka ta została doręczona stronie skarżącej w dniu 3 kwietnia 2020 r. (k. 67 akt sprawy o sygn. II SAB/Bk 25/20) wobec możliwości niezrozumienia wezwań sądu wystosowanych w kilku sprawach, na skutek pkt 1 zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II sądu z dnia 30 marca 2020 r. wydanego w sprawie II SAB/Bk 25/20 (k. 20 akt sygn. II SAB/Bk 25/20).
W konsekwencji uznać należy, że strona skarżąca miała uzasadnione podstawy aby przypuszczać, że doręczone jej w dniu 19 marca 2020 r. wezwania sądowe dotyczą pięciu różnych spraw, co przemawiało za tym, aby dokonać weryfikacji tejże korespondencji, od czego strona skarżąca świadomie odstąpiła. Zaniechanie owej czynności stanowiło w ocenie sądu brak dołożenia należytej i wymaganej okolicznościami sprawy staranności. Sąd uważa przy tym za nieprawdopodobne, aby w przypadku skierowania pięciu odrębnych skarg na bezczynność i świadomego uiszczenia (wskutek wezwania) wpisu sądowego tylko od jednej z nich oraz po uzyskaniu od sądu poza-proceduralnych wyjaśnień co do wezwań doręczonych stronie skarżącej w dniu 19 marca 2020 r., nie posiadała ona świadomości o konieczności uiszczenia wpisu od pozostałych czterech skarg (w tym tej, której dotyczy przedmiotowe postępowanie), a co najmniej, aby nie powzięła wątpliwości co do rzetelności przekazanych jej informacji przez osobę, która odebrała korespondencję sądową w dniu 19 marca 2020 r. Okoliczności powyższe wskazują, że nie dochowała ona w tym względzie staranności w prowadzeniu własnych spraw.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie sądu, strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W okolicznościach sprawy nie powołano się bowiem na takie zdarzenia, których nie byłaby ona w stanie przezwyciężyć, nawet przy zachowaniu maksymalnej staranności, a które miały wpływ na uchybienie przez nią terminu do dokonania ww. czynności.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia.