Uzasadnienie
W dniu 15 października 2018 r. Stowarzyszenie P. w B. (dalej jako: "Stowarzyszenie") wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. polegającą na niezałatwieniu w terminie sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. o: (-) wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r. (znak: [...]) w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie drogi leśnej "N." w Leśnictwie J. od granicy wsi J. w kierunku Nadleśnictwa B. do działki [...]; (-) stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r.; (-) wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r. (znak: [...]) w przedmiocie zmiany decyzji (znak: [...]) z dnia [...] października 2015 r.; (-) stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r. (znak: [...]); (-) dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w przedmiotowych postępowaniach na prawach strony. Pełnomocnik skarżącego wniósł jednocześnie o:1) zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w niezwłocznym, określonym terminie (np. 14 dni od dnia otrzymania akt sprawy);
- 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;
- 3) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 4) orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
- 5) orzeczenie o przyznaniu od organu na rzecz Stowarzyszenia sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
- 6) zasądzenie od organu na rzecz Stowarzyszenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, że na jego wniosek z dnia [...] lipca 2018 r., Kolegium w piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. poinformowało, że w oparciu o identyczne żądanie Stowarzyszenia, prowadziło już postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionych decyzji, które zakończyły się decyzjami z dnia [...] lipca 2018 r. W związku z tym Kolegium wezwało Stowarzyszenie do usunięcia braków podania przez sprecyzowanie istoty i zakresu swych żądań w terminie 7 dni, wskazanie czy pismo Stowarzyszenia należy rozumieć jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy też jest to odrębny wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. W odpowiedzi, w dniu [...] sierpnia 2018 r. Stowarzyszenie wyjaśniło, że wniosek z dnia [...] lipca 2018 r. wbrew błędnemu przeświadczeniu Kolegium, nie dotyczy decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r. (znak: [...]), ani decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] stycznia 2018 r. (znak: [...]), a tym bardziej decyzji SKO w B. z dnia [...] lipca 2018 r. (znak: [...]).
Stowarzyszenie podkreśliło, że złożony w niniejszej sprawie wniosek odnosi się dwóch decyzji Wójta Gminy N. (a nie Wójta Gminy B.) i nie jest identyczny jak wcześniej złożony wniosek dotyczący decyzji Wójta Gminy B., choć oparty na podobnej argumentacji.
W związku z brakiem reakcji Kolegium, pismem z dnia [...] września 2018 r. Stowarzyszenie wniosło ponaglenie. Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. Kolegium uznało wniesione ponaglenie za nieuzasadnione wskazując, że w dniu [...] września 2018 r. wydało postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że wniosek Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r. oraz z dnia [...] marca 2018 r. był już rozpatrywany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., które wszczęło i prowadziło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionych decyzji. Postępowanie w tej sprawie zakończyło się decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. (znak: [...]) o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "Przebudowa drogi leśnej "N." oraz decyzją znak: [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] stycznia 2018 r. zmieniającej decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r. W ocenie SKO skoro żądanie Stowarzyszenia dotyczyło spraw uprzednio już rozstrzygniętych decyzjami Kolegium, a Skarżący nie podniósł żadnej nowej, nieznanej organowi okoliczności faktycznej, ani nie wskazał dowodów, mających istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, to zaistniała przesłanka z art. 61a k.p.a. uprawniająca do odmowy wszczęcia postępowania.
W skardze na bezczynność pełnomocnik Stowarzyszenia podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że organ pozostaje w bezczynności błędnie uznając dwa różne wnioski Stowarzyszenia za jeden i ten sam, myląc tym samym decyzje Wójta Gminy N. z decyzjami Wójta Gminy B..
W odpowiedzi na skargę, Kolegium przyznało, że omyłkowo potraktowało wniosek Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r. oraz decyzji z dnia [...] października 2015 r. jako tożsamy z tym, który złożyło Stowarzyszenie w stosunku do decyzji Wójta B. i w stosunku do którego SKO w dniu [...] lipca 2018 r. wydało dwie decyzje administracyjne. Dalej SKO wskazało, że kiedy zorientowało się, że w sprawie zaistniała omyłka natychmiast wszczęło dwa odrębne postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r. oraz stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pn. "Przebudowa drogi leśnej "N." w Leśnictwie J. od granicy wsi J. w kierunku Nadleśnictwa B. do działki [...].
Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r., zmieniającej decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r., jak również odrębną decyzją odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r.
Wyrokiem z dnia 7 lutego 2019 r. sygn. II SAB/Bk 119/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku: 1. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. do załatwienia wniosku skarżącego Stowarzyszenia P. w B. z dnia [...] lipca 2018 roku;
- 2. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności;
- 3. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
- 4. nie wymierzył organowi grzywny;
- 5. nie przyznał od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej;
- 6. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia P. w B. zwrot kosztów postępowania sądowego.
Stwierdzając, że organ dopuścił się bezczynności, Sąd zauważył, że po wniesieniu skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało w całości wniosek skarżącego Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2018 r. wydając w dniu [...] listopada 2018 r. dwie decyzje administracyjne: 1) nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] oraz 2) nr [...] o stwierdzeniu nieważność decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...]. Wydanie powyższych decyzji spowodowało z kolei, że postępowanie sądowe w zakresie wyznaczenia organowi terminu do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia z dnia 17 lipca 2018 r. stało się bezprzedmiotowe (zgodnie z regulacją art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), skutkując w tej części umorzeniem postępowania.
Dalej Sąd wskazał, że wydanie rozstrzygnięcia po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalnia jednak sądu administracyjnego z dokonania oceny, czy organ dopuścił się bezczynności oraz czy bezczynność powyższa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., nawet w przypadku umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, z uwagi na wcześniejsze załatwienie wniosku przez organ, sąd administracyjny jest obowiązany do dokonania oceny skargi i ustalenia czy działanie, względnie zaniechanie organu administracji publicznej, w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego, wyczerpywało przesłankę bezczynności oraz rażącego naruszenia prawa.
Sąd wskazał, że po otrzymaniu wniosku Stowarzyszenia o wszczęcie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r. oraz decyzji z [...] marca 2018 r., Kolegium przez ponad trzy miesiące, nie wydało żadnego rozstrzygnięcia, które dotyczyłoby kwestionowanych decyzji. Bezczynność w tym zakresie, jak przyznaje samo SKO w odpowiedzi na skargę, była wynikiem błędnego założenia, że wniosek dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2015 r. oraz z dnia [...] stycznia 2018 r., które to decyzje były przedmiotem postępowania nadzwyczajnego prowadzonego przez SKO zakończonego decyzjami z [...] lipca 2018 r. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma jednak znaczenia, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu.
W przedmiotowej sprawie bezczynność Kolegium w rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia z [...] lipca 2018 r. nie budzi żadnych wątpliwości. Przy czym, Sąd uznał, że bezczynności w tej sprawie cech rażącego naruszenia prawa przypisać nie można, co uzasadnia analiza czynności podejmowanych przed wniesieniem skargi oraz fakt, iż Kolegium w terminie niespełna miesiąca po wniesieniu skargi, rozpatrzyło w całości wniosek Stowarzyszenia wydając w tym zakresie decyzje i doręczając je stronom. Jednocześnie Sąd uznał, że w sprawie tej nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
Stowarzyszenie P. w B. wniosło od powyższego wyroku skargę kasacyjną w części obejmującej: pkt 3 wyroku, w którym stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca w rażącym naruszeniem prawa, pkt 4 wyroku o braku wymierzenia organowi grzywny, pkt 5 wyroku o braku przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. II OSK 2214/19: uchylił zaskarżony wyrok w punkcie 3, 4 i 5 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.
W ocenie sądu kasacyjnego, WSA w Białymstoku nie wziął pod uwagę i nie ocenił wszystkich czynności podejmowanych przez organ w toku postępowania administracyjnego. Czynności podejmowane przez SKO powinny zostać zaś wnikliwie ocenione przez Sąd pierwszej instancji w kontekście art. 149 § 1a p.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji powinien w szczególności wziąć pod uwagę, że opóźnienie organu w podejmowaniu czynności było oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, co właśnie spowodowało niedochowanie ustawowych terminów w rozpoznaniu wniosku. Sprawa nie była skomplikowana, skoro organ wydał dwie decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności w terminie do jednego miesiąca po wniesieniu skargi na bezczynność.
Wobec tego, po dokonaniu ponownie oceny charakteru bezczynności jakiej dopuściło się SKO w rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia, Naczelny Sąd Administracyjny nakazał Sądowi pierwszej instancji, rozważenie czy są podstawy do wymierzenia organowi grzywny w trybie art.149 § 2 p.p.s.a.
Poza tym sąd kasacyjny zwrócił uwagę, że WSA w Białymstoku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie przedstawił żadnej argumentacji odmowy przyznania od organu na rzecz skarżącego Stowarzyszenia sumy pieniężnej.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W konsekwencji, ponownie orzekający w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, związany oceną prawną i oceną ustaleń faktycznych wyrażoną w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. II OSK 2214/19, nie mógł kontrolować bezczynności organu w oderwaniu od stanowiska sądu kasacyjnego wyrażonego w uzasadnieniu wskazanego wyroku.
Przy czym należy podkreślić, że ponowna kontrola dotyczy tylko kilku aspektów przedmiotu tej sprawy, z uwagi na fakt, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w sprawie II SAB/Bk 119/18, na skutek ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego został tylko częściowo wyeliminowany z obrotu prawnego. W punkcie 1 (dotyczącym umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku Stowarzyszenia), w punkcie 2 (dotyczącym stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności) i w punkcie 6 (dotyczącym orzeczenia o kosztach postępowania sądowego) wyrok WSA w Białymstoku z dnia 7 lutego 2019 r. jest prawomocny. Sądowa kontrola bezczynności odnosi się zatem aktualnie do kwestii ponownego rozstrzygnięcia o charakterze stwierdzonej bezczynności, o potrzebie wymierzenia organowi grzywny oraz do powtórnego rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej.
Przystępując zatem do ponownej oceny skargi Stowarzyszenia na bezczynność SKO w tak zakreślonych ramach, przypomnienia wymaga, że w prawomocnej części wyroku WSA w Białymstoku sygn. II SAB/Bk 119/18 stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności. Ponieważ w dniu 14 listopada 2018 r. organ rozpoznał wniosek Stowarzyszenia wydając dwie decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności, to w dacie orzekania przez Sąd wojewódzki w ww. sprawie brak było podstaw do zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie (art. 149 § 1 pkt 1p.p.s.a.) i dlatego postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku z dnia 17 lipca 2018 r. zostało umorzone.
Jako, że w przypadku tego typu rozstrzygnięć, sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) należało przeprowadzić powtórną analizę charakteru prawomocnie stwierdzonej w tej sprawie bezczynności.
Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanego przypadku należy zauważyć, że wniosek Stowarzyszenia wpłynął do Kolegium [...] lipca 2018 r. W odpowiedzi organ w dniu [...] lipca 2018 r. omyłkowo uznając, że Stowarzyszenie składa ponownie identyczny wniosek - domagając się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B., który już został wcześniej rozstrzygnięty przez SKO – wezwało do wyjaśnienia i sprecyzowania żądania. Stowarzyszenie w dniu [...] sierpnia 2018 r. wyjaśniło Kolegium, że przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności są dwie decyzje Wójta Gminy N., a nie Wójta Gminy B. zatem wniosek nie jest identyczny z wcześniej złożonym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B.. Mimo tego wyjaśnienia, Kolegium w dniu [...] września 2018 r. na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówiło wszczęcia postępowania z wniosku z dnia [...] lipca 2018 r., ponownie błędnie uznając, że żądanie Stowarzyszenia dotyczy tożsamej sprawy już poprzednio rozpatrywanej przez ten organ.
Stowarzyszenie w dniu [...] września 2018 r. wniosło ponaglenie w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2018 r., ale postanowieniem z [...] września 2018 r. Kolegium uznało je za nieuzasadnione wyjaśniając, że postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. odmówiło wszczęcia postępowania. Pomimo zatem próby wyjaśnienia i uzmysłowienia organowi, że jest w błędzie, co do przedmiotu wniosku Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2018 r., Kolegium nadal odmawiało zrealizowania tego żądania. Stan taki trwał do wniesienia skargi do sądu. Dopiero wówczas, tj. [...] października 2018 r., organ rozpatrzył przedmiotowy wniosek i w dniu [...] listopada 2018 r. wydał dwie decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy N. Uwzględniając zatem powyższe okoliczności i czyniąc zadość obowiązkowi nałożonemu przepisem art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ocena czynności organu po wpłynięciu wniosku nie pozostawia wątpliwości, że opóźnienie w rozpatrzeniu żądań Stowarzyszenia było oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, co spowodowało – jak podkreślił NSA - niedochowanie ustawowych terminów w rozpoznaniu wniosku. W wyroku wydanym w tej sprawie sąd kasacyjny zaznaczył także, że sprawa nie była skomplikowana, skoro organ wydał dwie decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności w terminie do jednego miesiąca po wniesieniu skargi na bezczynność.
Konsekwencją powyższego było wymierzenie organowi grzywny w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. Zastosowanie tego środka ustawodawca pozostawił uznaniu sądu administracyjnego. Potrzeba jego zastosowania i ewentualna jego wysokość jest uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że doszło do rażącego naruszenia prawa, a brak jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia w opóźnieniu rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia wskazuje na potrzebę wymierzenia grzywny. Grzywna w wysokości 1000 zł jest w ocenie Sądu adekwatna do stwierdzonego naruszenia, czasu trwania w bezczynności, lekceważenia powinności indywidualnego podejścia do każdego wniosku.
Sąd uwzględnił przy tym okoliczność szybkiej reakcji organu, który po wniesieniu skargi i uświadomieniu z jakiego rodzaju omyłką ma do czynienia, w ciągu niespełna miesiąca rozpatrzył wniosek Stowarzyszenia wydając w tym zakresie dwie decyzje. Wysokość wymierzonej grzywny zdyscyplinuje niewątpliwie organ i sprawi, że przypadki takie jak w niniejszej sprawie, nie znajdujące tak naprawdę żadnego racjonalnego uzasadnienia, zostaną w przyszłości ograniczone do minimum lub nawet wyeliminowane.
W zakresie wniosku skargi o przyznanie sumy pieniężnej sąd pragnie zauważyć, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny i zależne jest od uznania sądu. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Stwierdzenie, że organ pozostaje w bezczynności, która ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny nie przesądza jeszcze o konieczności przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Grzywna jest bowiem środkiem o charakterze represyjnym i prewencyjnym mającym zdyscyplinować organ, natomiast suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie wyroku wskazując, że kompensacyjna funkcja przyznawanej stronie sumy pieniężnej nie może być rozumiana w ten sposób, że chodzi o odszkodowanie za poniesioną szkodę wynikającą z bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy przez organ administracji.
Przeczy temu terminologia zastosowana przez ustawodawcę, który w art. 149 § 2 p.p.s.a. nie użył sformułowania: "odszkodowanie", lecz celowo: "suma pieniężna". Wyklucza to traktowanie "sumy pieniężnej", o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. jako odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że suma pieniężna stanowi bardziej zadośćuczynienie za szkodę niematerialną (krzywdę) poniesioną przez skarżącego na skutek bezczynności lub nader długiego czasu prowadzenia postępowania administracyjnego w jego sprawie, aniżeli odszkodowanie za poniesioną szkodę materialną. Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, to jednak nie pełni funkcji naprawienia szkody.
Wobec powyższego, co zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny, kwestia kosztów poniesionych przez Stowarzyszenie w związku z zaangażowaniem specjalistów i prawników nie determinuje w tej sprawie przyznania skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Środki i koszty wymienione przez Stowarzyszenie w skardze nie stanowią zatem ustawowych przesłanek do przyznania sumy pieniężnej, która jest zadośćuczynieniem za stan bezczynności organu, nie służy zaś wyrównaniu szkód materialnych poniesionych w związku z postępowaniem prowadzonym przez organ.
Natomiast w kontekście podnoszonej przez stronę skarżącą krzywdy, jakiej miała doznać na skutek bezczynności organu, trzeba podkreślić, że Stowarzyszenie bardzo ogólnie powołuje się na tę okoliczność, co nie uzasadnia przyznania wnioskowanej sumy pieniężnej. Dążąc do weryfikacji w trybie nadzwyczajnym decyzji środowiskowych, Stowarzyszenie realizowało misję oraz cele statutowe, do których zostało powołane, wykorzystując ku temu dostępne instrumenty prawne i doprowadzając w efekcie do weryfikacji decyzji objętych wnioskiem. Trudno jest zatem przyjąć, że konsekwentne dążenie do realizacji celów Stowarzyszenia miałoby podważyć jego wiarygodność i fachowość.
W tym stanie rzeczy, po ponownym rozpoznaniu sprawy w zakresie wynikającym z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. II OSK 2214/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku orzekł jak w pkt 1 sentencji niniejszego wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. W zakresie wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie Stowarzyszeniu sumy pieniężnej orzeczono jak w pkt 2 i 3 sentencji w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.