Uzasadnienie
Pismem z 17.05.2012 r. (k. 53-54) J. W. złożyła w sprawie niniejszej, z jej własnej skargi na przewlekłość postępowania P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (dalej jako PWINB), wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego WSA Mirosława Wincenciaka. Wskazała, że sędzia jest do niej nastawiony negatywnie w sprawie dotyczącej budowy obory na działce nr [...] we wsi I. Orzekając wcześniej w SKO w B. działał na szkodę jej interesu, co skutkowało wyłączeniem go od orzekania w sprawach: II SAB/Bk 81/11, II SAB/Bk 5/12, II SAB/Bk 6/12, II SA/Bk 357/10, II SA/Bk 368/10. Wyjaśniła, że oddalenie wniosku o jego wyłączenie w sprawie II SAB/Bk 35/11 spowodowało, że Wojewoda P. pozostaje w bezczynności.
Nadto sędzia w tej ostatnio wymienionej sprawie przedłożył NSA wraz z aktami sprawy sentencję błędnego wyroku o sygn. akt II SA/Bk 647/08, w związku z czym wprowadzono sąd kasacyjny w błąd co do ustaleń stanu faktycznego i prawnego sprawy, na co – z uwagi na rozpoznawanie skargi kasacyjnej przez NSA na posiedzeniu niejawnym – ona jako strona nie mogła zwrócić uwagi. Zdaniem skarżącej również w sprawie II SAB/Bk 81/11 działanie sędziego było nieprawidłowe i doprowadziło do przewlekłości postępowania. Wskazała, że Inspektor Nadzoru Budowlanego jest organem zespolonej administracji Wojewody, dlatego wyłączenia sędziego we wcześniejszych sprawach dotyczących działania Wojewody - jako dokonane w postępowaniu z udziałem innego organu - nie mogą stanowić argumentu przeciwko jego wyłączeniu w sprawie niniejszej. Przywołała orzeczenia SN i TK wyjaśniające, jej zdaniem, sens instytucji wyłączenia sędziego.
Wnioskowany do wyłączenia sędzia złożył oświadczenie, z którego wynika, że nie istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie niniejszej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek podlegał oddaleniu, bowiem nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie sędziego Mirosława Wincenciaka od orzekania w sprawie niniejszej.
Przede wszystkim nie może być mowy o zaistnieniu przesłanek do wyłączenia z mocy ustawy wymienionych w art. 18 § 1 pkt 1 – 7 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. Przy czym z uwagi na zarzuty skargi rozważeniu podlegać mogą jedynie okoliczności z pkt 6 "a" i 7 wymienionego przepisu, bowiem skarżąca nie wskazuje jakichkolwiek okoliczności mogących choćby wskazywać na przesłanki wyłączenia zawarte w innych punktach art. 18 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie pkt 6 "a" wymienionego przepisu podlega wyłączeniu sędzia w sprawie dotyczącej skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W tym kontekście zauważyć należy, że przedmiotowa sprawa dotyczy przewlekłości postępowania przed P. Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w B. w zakresie przekazania między organami wniosku o rozbiórkę obiektu budowlanego. Do chwili orzekania w niniejszym postępowaniu wpadkowym wnioskowany do wyłączenia sędzia nie wydał żadnego orzeczenia dotyczącego bezpośrednio aktu wskazanego wyżej organu, odnoszącego się do spornej zabudowy.
Nie może być również podstawą do wyłączenia w sprawie niniejszej – na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. – okoliczność udziału sędziego Mirosława Wincenciaka w składzie orzekającym w sprawie II SAB/Bk 35/11, ze skargi J. W. na decyzję PWINB w przedmiocie rozbiórki obiektu na działce nr [...] we wsi I. Postępowanie to zainicjował wniosek skarżącej z 14.03.2008 r., co do którego – w jej ocenie – wskazany organ procedował w sposób przewlekły. Jest to ten sam wniosek, co do którego przekazania przewlekłość skarżona jest w sprawie niniejszej. W opisanej sytuacji procesowej nie występuje jednak przypadek, gdy sędzia "brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie", bowiem sprawa II SAB/Bk 35/11 nie została zakończona wyrokiem ani postanowieniem.
Niezależnie od tego wskazać należy, że w sprawie II SAB/Bk 35/11 postanowieniem z 14.02.2012 r. tutejszy sąd oddalił wniosek J. W. o wyłączenie sędziego Mirosława Wincenciaka i orzeczenia tego strona nie skarżyła.
Odnośnie przesłanki z art. 18 § 1 pkt 7 p.p.s.a., zgodnie z którą sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy, w której rozstrzyganiu brał udział w organach administracji publicznej to stwierdzić trzeba – podobnie jak uczynił to skład orzekający w sprawie II SA/Bk 32/12 (postanowienie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA), że właściwość rzeczowa SKO w szeroko rozumianym procesie budowlanym jest ograniczona wyłącznie do etapu ustalania warunków zabudowy, ale już nie wydawania pozwolenia na budowę. Postępowanie, w którym skarżąca obecnie występuje, dotyczy rozstrzygnięć wydanych w trakcie procesu legalizacji. W tym przedmiocie SKO nie orzeka, zatem i stanowisko wymienionego sędziego jako członka organu odwoławczego w sprawie o warunki zabudowy nie mogło dotyczyć zagadnień spornych w sprawie niniejszej, bowiem nie są to te same sprawy.
Odnośnie podstawy wyłączenia z art. 19 p.p.s.a. wypracowano w orzecznictwie stanowisko, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama wątpliwość strony w tym zakresie, bądź wyłącznie utrata zaufania co do bezstronności sędziego. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania sprawy (postanowienie NSA z 15.09.2008 r., II FZ 397/08, CBOSA). Uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia również prowadzenie przez niego rozprawy z naruszeniem przepisów postępowania, czy też niewłaściwa postawa sędziego oraz wadliwe prowadzenie rozprawy w innej sprawie (postanowienie NSA z 22.12.2004 r., OZ 863/04, CBOSA).
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że orzeczenia wydane przez wnioskowanego do wyłączenia sędziego lub z jego udziałem, które wskazała skarżąca, nie uprawniają do wniosku o wystąpieniu obiektywnych wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Pokazują natomiast, że strona subiektywnie odbiera sędziego jako "wrogo do niej nastawionego", czego jednak nie uzasadnia odwołaniem się do przesłanek obiektywnych, a jedynie do zarzutów dotyczących sposobu zastosowania przepisów procesowych i materialnych. Te natomiast powinny być przedmiotem stosownych środków zaskarżenia, ale same w sobie nie uzasadniają jeszcze wyłączenia.
W stosunku do poszczególnych spraw wskazać trzeba, że:
- - w sprawie II SAB/Bk 81/11 skarżąca dopatruje się doprowadzenia przez sędziego do przewlekłości postępowania sądowego. Zauważyć jednak należy, że jest to zarzut procesowy. Jego stwierdzenie może nastąpić w odrębnym postępowaniu ze skargi na przewlekłe prowadzenie sprawy. Nawet jednak wystąpienie przewlekłości nie jest obiektywną przesłanką wykluczającą bezstronność.
Przyznać co prawda trzeba, że sąd wyłączył sędziego od udziału w sprawie
II SAB/Bk 81/11, ale nie może to przesądzać o automatycznym wyłączeniu również w sprawie niniejszej, zwłaszcza że dotyczy ona działania innego organu i w innej sprawie (w tamtej sprawie była to bezczynność Wojewody P.) oraz że sąd jest uprawniony do oceny przesłanek wyłączenia indywidualnie w konkretnym postępowaniu i nie powinien działać automatycznie. Jak wyżej wskazano, wyłącznie zarzut przewlekłości nie podważa bezstronności sędziego, a skład obecnie orzekający nie dopatrzył się innych okoliczności wykluczających jego bezstronność;
- - w sprawach II SAB/Bk 5/12 i II SAB/Bk 6/12 skarżona była przewlekłość Wojewody, a nie Inspektora Wojewódzkiego i dotyczyły one legalności postępowania o uzyskanie pozwolenia na budowę, a nie postępowania legalizacyjnego. Skarżąca nie wykazała, w jaki sposób wyłączenie w tamtych sprawach podważa bezstronność sędziego w sprawie niniejszej, mającej za przedmiot przewlekłość organu nadzoru budowlanego. Wskazanie, że sędzia działał na szkodę jej interesu nie zostało w sposób przekonujący i z odwołaniem się do obiektywnych przesłanek uzasadnione;
- - w sprawach II SA/Bk 357/10 i II SA/Bk 368/10 ze skargi J. W. na niewykonywanie przez PWINB i PINB wyroku NSA w sprawie II OSK 208/06 wyłączono sędziego Mirosława Wincenciaka, ale sprawy te również miały za przedmiot kwestie zupełnie inne niż niniejsze postępowanie. Już w uzasadnieniu postanowienia tutejszego sądu w sprawie II SA/Bk 32/12 wyjaśniono stronie, że skargi dotyczyły niewykonania przez organy nadzoru budowlanego pierwszej i drugiej instancji wyroku NSA w sprawie II OSK 208/06, który był skierowany nie do organów nadzoru budowlanego, ale do organów nadzoru architektoniczno – budowlanego orzekających w sprawie pozwolenia na budowę z 18.11.2004 r. Wyłączenie zatem w tych sprawach sędziego Mirosława Wincenciaka nie przesądza o takiej konieczności w sprawie niniejszej, zwłaszcza że i w tym przypadku wniosek nie został przekonująco uzasadniony;
- - w sprawie II SAB/Bk 35/11, co do której skarżąca również wskazuje na nieprawidłowe procedowanie przez sędziego – nie zaskarżyła postanowienia oddalającego wniosek o jego wyłączenie z 03.11.2011 r., a sędzia odrzucił skargę w dniu 03.11.2011 r., którą to ocenę prawną NSA podzielił oddalając w sprawie II OSK 530/12 skargę kasacyjną. Bezpodstawne jest w związku z tym zarzucanie sędziemu Miłosławowi Wincenciakowi braku bezstronności z powoływaniem się na sposób jego działania w tej sprawie.
Odnośnie przywołanego przez skarżącą orzecznictwa dotyczącego instytucji wyłączenia sędziego to stwierdzić należy, że wynika z niego obowiązek wyłączenia sędziego zawsze wówczas, gdy powstają wątpliwości co do jego bezstronności oraz konieczność obiektywnego charakteru tych wątpliwości. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w sprawie niniejszej, bowiem okoliczności przemawiające, zdaniem strony, za wyłączeniem sędziego, mają walor subiektywny, opierający się na braku zaufania strony do sędziego, przy czym – w ocenie sądu – nieznajdującego potwierdzenia w sprawach przez nią wskazanych. Jeszcze raz podkreślić należy, że sam fakt, że strona podnosi zarzuty dotyczące nieprawidłowości w wykonywaniu przez sędziego swych obowiązków, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że zachodzą między nią a sędzią takie stosunki, które powodują wyłączenie od orzekania.
Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie skarżącej co do wadliwego, niewłaściwego sposobu orzekania we wcześniejszych sprawach z udziałem skarżącej. Nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem tego sędziego.
Poza tym istotne znaczenie ma fakt wyraźnego oświadczenia przez sędziego o nieistnieniu przesłanek wykluczających go od udziału w składzie orzekającym sprawy, które to oświadczenie nie zostało obalone przekonującym kontrdowodem.
Ze wskazanych powyżej względów na podstawie art. 18 § 1 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.