Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności faktycznych.
W dniu [...] marca 2016 r. do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. (zwanego dalej: "RDOŚ w B.") wpłynął wniosek Fundacji "N." o udostępnienie informacji o środowisku dotyczący udostępnienia ocen oddziaływania na obszar Natura 2000 Planów Urządzania Lasu Nadleśnictw: B., B., H. wraz z towarzyszącymi im mapami siedlisk przyrodniczych Natura 2000 tych Nadleśnictw.
Pismem z dnia [...] marca 2016 r., nr [...]RDOŚ w B. przekazał Skarżącemu na 3 płytach CD Plany Urządzenia Lasu dla Nadleśnictw H., B. i B., otrzymane od Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w B.przez Nadleśnictwa B., B. i H. Poinformowano również Fundację o naliczeniu opłaty na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2010 r. w sprawie opłat za udostępnianie informacji o środowisku (Dz. U. poz. 1415).
W dniu [...] kwietnia 2016 r. do RDOŚ w B. wpłynął wniosek Fundacji z prośbą o uzupełnienie odpowiedzi z dnia [...] marca 2016 r. o pozostałe dane zawarte we wniosku z dnia [...] marca 2016 r., tj. o przesłanie za pośrednictwem poczty polskiej map siedlisk przyrodniczych Natura 2000 Nadleśnictw: B., B. oraz H. na płycie CD.
W dniu [...] i [...] kwietnia 2016 r. przesłano stronie skarżącej za pośrednictwem poczty elektronicznej link do map zamieszczonych na serwerze RDOŚ w B. W dniu [...] kwietnia 2016 r. Fundacja skierowała do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zażalenie w trybie art. 37 k.p.a. na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie udostępnienia informacji o środowisku.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...]wyznaczył RDOŚ w B. 7-dniowy termin na udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie, tj. map siedlisk przyrodniczych w żądanej przez stronę skarżącą formie (na płytach CD).
W załączeniu do pisma z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...]RDOŚ w B. przesłała prezesowi Fundacji płytę CD z zapisanymi na niej mapami siedlisk przyrodniczych Natura 2000 Nadleśnictw: B., B. oraz H. W dniu [...] sierpnia 2016 r. Fundacja "N." złożyła skargę na bezczynność RDOŚ w B. w sprawie udostępnienia informacji o środowisku - ocen oddziaływania na obszar Natura 2000 Planów Urządzania Lasu Nadleśnictw: B., B., H. wraz z towarzyszącymi im mapami siedlisk przyrodniczych Natura 2000 tych Nadleśnictw. Strona skarżąca wniosła o: (1) wyznaczenie RDOŚ w B. terminu udostępnienia wnioskowanej informacji, (2) stwierdzenie, że przewlekłość załatwiania sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, (3) zasądzenie na jej rzecz niesłusznie pobranej kwoty 12,70 zł tytułem opłaty za udostępnienie informacji o środowisku (rachunek z dnia [...] marca 2016 r., nr[...]), (4) zasądzenie na jej rzecz zwrotu wpisu sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Podniósł, że skarga Fundacji jest całkowicie bezzasadna. Wskazał, że niezwłocznie po otrzymaniu postanowienia GDOŚ z dnia [...] maja 2016 r. przesłał M. S.- prezesowi Fundacji płytę CD z zapisanymi na niej mapami siedlisk przyrodniczych, jednakże przesyłka została zwrócona organowi ze względu na niepodjęcie jej w terminie przez adresata. Zdaniem organu jedyną przyczyną zwrotu przesyłki było zaniechanie strony skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Zgodnie z przepisem art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3).
Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu tego artykułu mamy do czynienia wówczas, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia.
Wyjaśnić należy, że istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Orzekając w tego rodzaju sprawie sąd bierze pod uwagę w pierwszej kolejności sytuację istniejącą w dacie orzekania. Oznacza to, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność w taki sposób, aby nakazać organowi określone działanie. Przyjmuje się, że jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on być w bezczynności. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się bezprzedmiotowe (vide: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63).
W niniejszej sprawie RDOŚ w B., któremu we wniesionej skardze zarzucano bezczynność w sprawie udostępnienia informacji o środowisku - ocen oddziaływania na obszar Natura 2000 Planów Urządzania Lasu Nadleśnictw: B., B., H. wraz z towarzyszącymi im mapami siedlisk przyrodniczych Natura 2000 tych Nadleśnictw, w dniu [...] czerwca 2016 r., tj. przed wniesieniem skargi oraz przed wydaniem orzeczenia przez Sąd przesłał Prezesowi Fundacji płytę CD z zapisanymi na niej mapami siedlisk przyrodniczych, jednakże przesyłka została zwrócona organowi ze względu na niepodjęcie jej w terminie przez adresata.
Sąd przyjął zatem, że w momencie rozpoznawania sprawy organ nie pozostawał już w bezczynności, tym samym brak było podstaw do orzekania o obowiązku wydania rozstrzygnięcia w ustawowym terminie. Nałożenie bowiem przez Sąd obowiązku dokonania żądanej czynności, w sytuacji gdy strona uzyskała jej spełnienie, stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe, bo powielające to, co zostało już zrealizowane. Podkreślić należy, że orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności (tak: NSA w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. II OSK 812/08).
W konsekwencji skoro postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, konieczne stało się jego umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Umorzenie postępowania nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie miała miejsce bezczynność i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie bowiem do treści art. 149 § 1a ustawy p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odnośnie pierwszej kwestii należy stwierdzić, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 353, zwanej: "u.i.o.ś.") organ administracji udostępnia informację o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku. Termin, o którym mowa w ust. 1, może zostać przedłużony do 2 miesięcy ze względu na stopień skomplikowania sprawy (ust. 2). W tym przypadku przepisy art. 35 § 5 i art. 36 k.p.a. stosuje się odpowiednio.
Z kolei według treści art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3), a do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych m.in. dla dokonania określonych czynności (§ 5). Natomiast według art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczynę zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Udostępnienie zaś ww. informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, której formę zewnętrzną reguluje art. 15 u.i.o.ś. (zgodna z formą określoną we wniosku, chyba że zachodzą okoliczności to uniemożliwiające), natomiast odmowa udostępnienia informacji o środowisku następuje w drodze decyzji (art. 20 ust. 1 u.i.o.ś).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Skarżąca w dniu [...] marca 2016 r. złożyła do RDOŚ w B. wniosek o udostępnienie informacji o środowisku dotyczący udostępnienia ocen oddziaływania na obszar Natura 2000 Planów Urządzania Lasu Nadleśnictw: B., B., H. wraz z towarzyszącymi im mapami siedlisk przyrodniczych Natura 2000 tych Nadleśnictw. Organ dopiero w dniu [...] czerwca 2016 r. przesłał Fundacji żądane informacje. Powyższe oznacza, że przez 3 miesiące nie rozpatrzył złożonego wniosku, prowadząc jedynie ze Skarżącą korespondencję. Skoro więc organ nie rozpoznał wniosku Skarżącej w ustawowym terminie, tj. w ciągu miesiąca od daty jego złożenia, to tym samym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 stwierdził, że dopuścił się on bezczynności.
Jednakże, mając na względzie art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, bowiem działanie organu wynikało z niezrozumienia treści wniosku. Skarżąca wnosiła o przesłanie żądanych informacji, poprzez przesłanie pocztą płyt CD z mapami siedliska. Tymczasem z akt sprawy wynika, że Fundacja częściowo otrzymała ww. informacje, poprzez przesłanie pocztą elektroniczną linka do map zamieszczonych na serwerze RDOŚ w B. Nie sposób natomiast dopatrzyć się ze strony organu lekceważenia Skarżącej, czy też celowego przedłużania postępowania, o czym świadczy korespondencja prowadzona ze Skarżącą.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a