Uzasadnienie
Wnioskiem z 18 grudnia 2006 r. J. B. wystąpił do Burmistrza S. o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości nr [...] o pow. 0,1989 ha położonej w S. przy ul. K. Do wniosku załączył szkic projektu podziału.
Postępowanie w tym przedmiocie wszczęto pod nr [...].
Postanowieniem z [...] grudnia 2006 r. Burmistrz zaopiniował pozytywnie projekt podziału, a decyzją z [...] stycznia 2007 r. zatwierdził projekt podziału działki nr [...] na działki nr [...] o pow. 0,0919 ha i nr [...] o pow. 0,1070 ha w sposób przedstawiony na załączonym projekcie opracowanym przez uprawnionego geodetę.
W dniu 14 sierpnia 2007 r. J. B. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji podziałowej z [...] stycznia 2007 r. z uwagi na niewyjaśnienie przed jej wydaniem kwestii związanych z prawem własności działek nr [...]. Jak wskazał, w postępowaniu podziałowym rozstrzygnięto w oparciu o wypis z rejestru gruntów, z którego wynika jego prawo własności do działki nr [...], podczas gdy w księdze wieczystej Kw [...] jest on wymieniony jako właściciel działki nr [...].
W następstwie powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w dniu [...] maja 2009 r. stwierdziło nieważność postanowienia opiniującego Burmistrza S. z [...] grudnia 2006 r. wskazując, że przed jego wydaniem nie zbadano możliwości zagospodarowania działki oraz nie dopełniono innych wymogów formalnych postępowania podziałowego wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z 07 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268, poz. 2663).
W dniu 26 stycznia 2010 r. J. B. złożył do Burmistrza S. wniosek o wznowienie postępowania podziałowego zakończonego decyzją tego organu z [...] stycznia 2007 r. – w związku ze stwierdzeniem nieważności postanowienia opiniującego z [...] grudnia 2006 r. Jego zdaniem Burmistrz S. powinien zawiesić postępowanie podziałowe do momentu ujawnienia w księdze wieczystej Kw [...] prowadzonej dla działki nr [...] – jej podziału na działki nr [...] dokonanego w 1987 r.
Reakcją organu na powyższe pismo, które organ potraktował jako "zawierające uwagi do prowadzonej sprawy [...]" (podziałowej) było wystąpienie Burmistrza S. w dniu 28 stycznia 2010 r. do Sądu Rejonowego w S. IV Wydziału Ksiąg Wieczystych o ujawnienie w Kw [...] podziału działki nr [...]. O powyższym poinformowano J. B. wskazując dodatkowo, że w przypadku wyeliminowania decyzji podziałowej z 2007 r. z obrotu prawnego przez SKO – zostanie on wezwany do wypowiedzenia się czy podtrzymuje wniosek o podział (vide pismo Burmistrza z 28 stycznia 2010 r., kierowane do J. B.).
Postanowieniem z 03 marca 2010 r. Sąd Rejonowy w S. IV Wydział Ksiąg Wieczystych odrzucił wniosek Gminy S. o ujawnienie w Kw [...] podziału działki nr [...] wskazując, że został on zgłoszony po raz kolejny w tej samej sprawie (poprzednio identyczny wniosek oddalono w dniu 16 marca 2005 r., a apelacja od tego orzeczenia została oddalona przez Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z [...] kwietnia 2005 r. w sprawie II Ca [...]).
W międzyczasie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wszczęło również postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej Burmistrza S. z [...] stycznia 2007 r., w którym decyzją z [...] lutego 2010 r. stwierdziło nieważność tej decyzji. Na skutek rozpoznania wniosku J. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy – SKO decyzją z [...] kwietnia 2010 r. częściowo uchyliło własne rozstrzygnięcie z [...] lutego 2010 r. w zakresie określającym organowi I instancji czynności do wykonania w postępowaniu (rozważenie możliwości jego zawieszenia, wezwania strony do złożenia wniosku w sądzie wieczystoksięgowym i sporządzenie wykazu synchronizacyjnego) i w tym zakresie umorzyło postępowanie, a w pozostałym zakresie utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy. Wskazano, że granice nieruchomości podlegającej podziałowi powinny być oznaczone zgodnie z zapisami księgi wieczystej działki lub ewidencji gruntów (katastru).
W przedmiotowej sprawie, zdaniem SKO, ani z księgi wieczystej działki nr [...] - Kw [...], ani z decyzji podziałowej Urzędu Miasta i Gminy S. z [...] października 1987 r. nie wynika, że działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...].
Powyższa decyzja SKO z [...] kwietnia 2010 r. nie została zaskarżona do sądu administracyjnego, a Burmistrzowi S. została doręczona w dniu 29 kwietnia 2010 r.
Wskazany organ w dniu 17 maja 2010 r. zwrócił się do J. B. z zapytaniem czy podtrzymuje wniosek z 18 grudnia 2006 r. o podział działki nr [...]. Pouczono, że brak odpowiedzi będzie potraktowany jak podtrzymanie wniosku. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru wezwania doręczonego w dniu 18 maja 2010 r., natomiast brak jest odpowiedzi strony.
W dalszej kolejności Burmistrz S. podejmował następujące działania:
- - pismem z 01 czerwca 2010 r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w S. o wydanie wykazu synchronizacyjnego sporządzonego na podstawie podziału wykonanego w 1987 r. a zatwierdzonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w S. z [...] października 1987 r., z którego wynikało, że działka nr [...] wchodzi w skład działki nr [...] stanowiącej obecnie ulicę S. w S.,
- - pismem z 02 czerwca 2010 r. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w S. o ponowne przeanalizowanie sprawy załatwionej postanowieniem tego sądu z 03 marca 2010 r. odrzucającym wniosek Burmistrza ze stycznia 2010 r. o ujawnienie zmian w księdze wieczystej Kw [...]. Przedmiotowe pismo do Prezesa Sądu Rejonowego zostało potraktowane jako ponowne żądanie dokonania zmian w księdze wieczystej i przekazane do merytorycznego rozpoznania IV Wydziałowi Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w S., który postanowieniem z 15 września 2010 r. w sprawie Dz. Kw [...] Kw Nr [...] oddalił ten wniosek, a następnie postanowieniem z 14 października 2010 r. odrzucił skargę Burmistrza na ostatnio wymienione orzeczenie oddalające.
W międzyczasie J. B. złożył również do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Burmistrza S. w załatwieniu sprawy podziałowej. Postanowieniem w sprawie II SAB/Bk 53/10 z 04 listopada 2010 r. WSA w Białymstoku skargę odrzucił z uwagi na niewyczerpanie trybu zażaleniowego z art. 37 Kpa. Skarga kasacyjna od tego orzeczenia została oddalona przez NSA w dniu 01 marca 2011 r. w sprawie I OSK 270/11.
W dniu 29 listopada 2010 r. J. B. złożył zażalenie na bezczynność w załatwieniu sprawy zainicjowanej jego wnioskiem z 18 grudnia 2006 r. o dokonanie podziału działki nr [...].
Postanowieniem z [...] stycznia 2011 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało zażalenie za uzasadnione wskazując, że mimo wyeliminowania z obrotu prawnego pierwszej decyzji podziałowej z [...] stycznia 2007 r. wydanej na skutek wniosku J. B. z 18 grudnia 2006 r., a tym samym powrotu sprawy do organu I instancji – Burmistrz S. nie zakończył postępowania podziałowego.
W dniu 19 stycznia 2011 r. Burmistrz S. złożył do Sądu Rejonowego w S. IV Wydział Ksiąg Wieczystych kolejny wniosek o wpis w księdze wieczystej Kw [...] poprzez ujawnienie podziału działki nr [...] oraz wystąpił po raz kolejny do Prezesa tego Sądu z pismem informującym.
W dniu 24 stycznia 2011 r. Burmistrz S. wezwał J. B. do uzupełnienia wstępnego projektu podziału nieruchomości nr [...] złożonego wraz z podaniem z 18 grudnia 2006 r. o wymagane prawem elementy tj. o oznaczenie nieruchomości według danych z księgi wieczystej, oznaczenie powierzchni nieruchomości podlegającej podziałowi, przedstawienie w kolorze czerwonym powierzchni projektowanych do wydzielenia działek gruntu, przedstawienie w formie graficznej w kolorze czerwonym lub w formie opisowej propozycji sposobu zapewnienia dostępu projektowanych do wydzielenia działek do drogi publicznej. Wskazano, że nieuzupełnienie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.
Wezwanie J. B. odebrał w dniu 25 stycznia 2011 r., a dwa dni później złożył wniosek o wypożyczenie wstępnego projektu podziału w celu jego uzupełnienia i o poinformowanie go o sposobie jego odebrania.
W odpowiedzi na ten wniosek organ wskazał (pismem z 31 stycznia 2011 r.), że nie wypożycza akt administracyjnych oraz poinformował wnioskodawcę, że wstępny projekt podziału nie musi być sporządzony przez geodetę.
J. B. złożył zażalenie na bezczynność w załatwieniu jego wniosku o wypożyczenie projektu podziału działki nr [...], które postanowieniem SKO z [...] lutego 2011 r. nie zostało uwzględnione.
Z kolei w dniu 28 stycznia 2011 r. J. B. złożył do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Burmistrza S. w załatwieniu sprawy podziałowej prowadzonej pod numerem [...] oraz domagał się wyznaczenia temu organowi trzydziestodniowego terminu na wydanie postanowienia opiniującego projekt podziału oraz terminu czternastodniowego od daty wydania tego postanowienia na wydanie decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości ewentualnie o wydanie rozstrzygnięć odmownych. Ponadto wniósł o ustalenie w wyroku początkowej daty bezczynności organu dla celów odszkodowawczych oraz wydanie postanowienia sygnalizacyjnego kierowanego do Rady Miejskiej w S. informującego o notorycznym niezałatwianiu w terminie jego wniosków przez Burmistrza oraz do Wojewody P. o zaniedbaniu obowiązku ujawnienia w księgach wieczystych własności jednostki samorządu terytorialnego.
Jak wskazał, wyczerpał obowiązek złożenia zażalenia na bezczynność w trybie art. 37 Kpa, które to zażalenie wpłynęło do SKO w dniu 29 listopada 2010 r. Uzasadniając skargę wywodził, że zwracał uwagę Burmistrzowi S. (w dniu 26 stycznia 2010 r.), iż stwierdzenie nieważności przez SKO w B. w dniu [...] maja 2009 r. postanowienia Burmistrza opiniującego przedłożony przez niego w grudniu 2006 r. projekt podziału działki nr [...] - powinno skutkować wznowieniem z urzędu postępowania podziałowego zakończonego ostateczną decyzją z [...] stycznia 2007 r. Mimo żądania niezwłocznego naprawienia szkody wywołanej nieważnym postanowieniem z [...] grudnia 2006 r. – pismo zawierające to żądanie z 26 stycznia 2010 r. nie zostało potraktowane jak zażalenie w trybie art. 37 Kpa, jak również nie podjęto żadnych czynności w kierunku wznowienia i nie zawiadomiono go o niemożności terminowego załatwienia sprawy.
Zdaniem skarżącego stan bezczynności trwa również po wyeliminowaniu przez SKO decyzji podziałowej z [...] stycznia 2007 r., co faktycznie zwolniło Burmistrza z obowiązku wznowienia zakończonego nią postępowania. Zwrócił uwagę, że organ nie uzyskał ujawnienia w księdze wieczystej podziału działki nr [...], w tym wydzielenia działki nr [...], a metodami pozaprocesowymi starał się wpłynąć na orzeczenia sędziowskie w tym przedmiocie. Jak stwierdził, żadna z jego spraw nie została załatwiona w terminie i nie podjęto kroków, by ten niezgodny z prawem stan wyeliminować.
Powyższa skarga jest przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej prowadzonej pod sygnaturą II SAB/Bk 9/11.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że Burmistrz wielokrotnie, ale bezskutecznie występował do Sądu Rejonowego IV Wydział Ksiąg Wieczystych w S. z wnioskiem o ujawnienie w księdze wieczystej działki nr [...] jej podziału dokonanego w 1987 r. na działki nr [...]. Ostatnio uczynił to w dniu 24 stycznia 2011 r. i do wniosku tym razem dołączył wyrok Sądu Okręgowego w B. w sprawie II Ca [...] z 26 stycznia 2009 r., w którego uzasadnieniu wyraźnie stwierdzono, że decyzja podziałowa z [...] października 1987 r. jest wystarczająca dla dokonania zmian ujawniających w księgach wieczystych podziały tą decyzją dokonane. Zdaniem organu ma to istotne znaczenie również dla ujawnienia podziału działki nr [...]. W sprawie zainicjowanej wnioskiem z 24 stycznia 2011 r. Gmina S. czeka na rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego.
W dniu 17 marca 2011 r. J. B. za pośrednictwem Burmistrza S. złożył "Skargę zastępczą" (k. 23), która, jak wskazał, ma zastąpić skargę na bezczynność zarejestrowaną pod sygnaturą II SAB/Bk 9/11. W "Skardze zastępczej" powtórzył wnioski ze skargi z 28 stycznia 2011 r. oraz wskazał, że mimo uwzględnienia przez SKO w B. postanowieniem z [...] stycznia 2011 r. jego zażalenia na bezczynność w załatwieniu przez Burmistrza sprawy podziałowej – Burmistrz nadal pozostaje bezczynny. Wskazał, że postanowieniem z 23 lutego 2011r. w sprawie Ds. [...] Prokuratura Rejonowa w S. odmówiła wszczęcia postępowania przygotowawczego przeciwko funkcjonariuszom Urzędu Miejskiego w S., czym faktycznie zezwoliła Burmistrzowi S. na pozostawanie w bezczynności i usprawiedliwiła ten stan.
W "Skardze zastępczej" J. B. zawarł także skargę na nową bezczynność - w przedmiocie niezałatwienia jego wniosku o wypożyczenie wstępnego projektu podziału działki nr [...]. Została ona wyłączona ze sprawy niniejszej i zarejestrowana pod sygnaturą II SAB/Bk 18/11.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem w kontrolowanym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności, co zobowiązywało sąd do orzeczenia na podstawie art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011 r., stanowi że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 lit. "a", zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Warunkiem formalnym skargi na bezczynność jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, co oznacza złożenie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym (art. 37 Kpa). Ten warunek skarżący w sprawie niniejszej spełnił, a jego zażalenie zostało rozpoznane postanowieniem SKO z [...] stycznia 2011 r. nr [...], którym wyznaczono Burmistrzowi S. dodatkowy, 14-dniowy termin na załatwienie sprawy. Czynność ta nie nastąpiła, a J. B. wniósł 28 stycznia 2011 r. skargę na bezczynność (k. 43), którą następnie zastąpił "skargą zastępczą" z dnia 17 marca 2011 r. (k. 23)
Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie, bezczynność występuje, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (vide J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2006, s. 37). Ocena zarzutu bezczynności wymaga zatem skontrolowania sposobu prowadzenia postępowania przede wszystkim w kontekście terminów załatwiania spraw określonych w art. 35 § 3 i § 4 Kpa (vide wyrok WSA we Wrocławiu z 02.10.2008 r., IV SAB/Wr 6/08, Lex nr 498298). W przypadkach, w których niemożliwe jest dotrzymanie ustawowych terminów, organ może skutecznie uchylić się od zarzutu bezczynności gdy z akt wynika, że podejmuje czynności procesowe zmierzające do usunięcia przeszkody w zakończeniu postępowania.
Wynika z tego, że przeszkody w terminowym załatwieniu sprawy nie zwalniają organu od podejmowania czynności procesowych, w szczególności stosowania obligatoryjnych instytucji procesowych przewidzianych w Kpa. Niedopuszczalne jest również pozostawienie strony w niewiedzy co do przyczyn opóźnienia i terminu zakończenia sprawy. Obowiązkiem organu jest poszukiwanie rozwiązań proceduralnych usuwających przeszkody w wydaniu decyzji kończącej postępowanie lub stosowanie innych rozwiązań przewidzianych prawem, które pozwolą ująć okres oczekiwania na wydanie decyzji w odpowiednie ramy prawne (vide wyroki WSA w Białymstoku z 04.02.2010 r. w sprawach II SAB/Bk 48/09 i II SAB/Bk 42/09, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe zasady nie zostały zachowane przez Burmistrza S. prowadzącego sprawę o podział nieruchomości z wniosku J. B. z 18 grudnia 2006 r.
Wskazać trzeba, że przedmiotowe postępowanie podziałowe zostało zakończone ostateczną decyzją z [...] stycznia 2007 r. orzekającą podział zgodnie z wnioskiem. Z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego tej decyzji, jak i poprzedzającego ją postanowienia opiniującego z [...] grudnia 2006 r. – rozstrzygnięciami SKO odpowiednio z [...] maja 2009 r. i z [...] kwietnia 2010 r. podjętymi w postępowaniu nadzwyczajnym (nieważnościowym) – postępowanie podziałowe powróciło do etapu sprzed wydania postanowienia opiniującego, a zatem do etapu, na którym organ dysponował wyłącznie wnioskiem o podział wraz z projektem podziału. Od daty doręczenia decyzji SKO eliminującej decyzję podziałową z obrotu prawnego tj. od dnia 29 kwietnia 2010 r. – Burmistrz S. stał się ponownie organem prowadzącym postępowanie podziałowe z wniosku z 18 grudnia 2006 r., zobowiązanym do jego zakończenia z zachowaniem terminów ustawowych wynikających z Kpa, ewentualnie dokonania innych czynności procesowych. Zatem zachowanie organu I instancji w kontekście zarzutu bezczynności postawionego w skardze należało oceniać od daty 29 kwietnia 2010 r.
Jak wynika z akt, od powyższej daty do chwili rozstrzygania przez sąd w sprawie niniejszej (a więc przez okres około jednego roku) – Burmistrz nie zakończył w sposób formalny postępowania podziałowego, jak również nie wydał rozstrzygnięcia merytorycznego dotyczącego powyższego wniosku z 18 grudnia 2006 r. Do chwili obecnej nie została wykorzystana żadna instytucja procesowa prawnie usprawiedliwiająca niezakończenie sprawy. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 36 Kpa organ ani razu nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35, nie podał przyczyn zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Wskazać należy, że ten obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że już w dniu [...] maja 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło nieważność postanowienia opiniującego z [...] grudnia 2006 r., a rozstrzygnięcie to doręczono Burmistrzowi 25 maja 2009 r. (rok przed doręczeniem decyzji SKO eliminującej rozstrzygnięcie podziałowe). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 Kpa wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia, które było przesłanką innej, kończącej sprawę decyzji – stanowi podstawę wznowienia postępowania zakończonego tą ostatnią. Taka sytuacja miała miejsce po stwierdzeniu nieważności postanowienia opiniującego, którego wydanie stanowiło warunek rozstrzygnięcia o podziale (art. 93 ust. 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.).
Zatem już po dacie 25 maja 2009 r. Burmistrz powinien podjąć czynności procesowe dotyczące orzeczonego podziału, a tego nie uczynił. Na ten fakt zwrócił uwagę J. B. w piśmie z 26 stycznia 2010 r. stanowiącym wniosek o wznowienie postępowania podziałowego. Faktycznie natomiast jedynym działaniem przedsięwziętym przez Burmistrza już po wyeliminowaniu z obrotu prawnego postanowienia opiniującego było złożenie w dniu 28 stycznia 2010 r. do Sądu Rejonowego IV Wydziału Ksiąg Wieczystych w S. wniosku o ujawnienie w księdze wieczystej KW [...] podziału działki nr [...] dokonanego w 1987 r. oraz poinformowanie J. B., że w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej z [...] stycznia 2007 r. – zostanie on wezwany do oświadczenia czy podtrzymuje wniosek o podział działki nr [...]. Wniosek Burmistrza kierowany do Sądu Rejonowego został rozpoznany poprzez jego odrzucenie postanowieniem z 03 marca 2010 r. Powyżej wskazane rozstrzygnięcie sądu powszechnego oraz doręczenie Burmistrzowi w dniu 29 kwietnia 2010 r. decyzji SKO stwierdzającej nieważność rozstrzygnięcia podziałowego – skutkowało dwutorowym ukierunkowaniem dalszego postępowania podziałowego. Organ wykazał się jednak brakiem konsekwencji w jego skutecznym procesowym czy merytorycznym zakończeniu lub uregulowaniu.
Przede wszystkim zauważyć należy, że po dniu 29 kwietnia 2010 r. wezwano J. B. do oświadczenia, czy podtrzymuje wniosek o podział działki nr [...] (pismem z 17 maja 2010 r.), a następnie na początku czerwca zażądano od Starostwa Powiatowego nadesłania wykazu synchronizacyjnego dotyczącego działki nr [...] oraz złożono pismo do Sądu Rejonowego w S. wyjaśniające konieczność wykazania w księdze wieczystej Kw [...] podziału działki nr [...], które to pismo sąd powszechny potraktował jak nowy wniosek o wpis w tej księdze wieczystej (pisma z 01 i 02 czerwca 2010 r.). Z akt administracyjnych wynika, że od dokonania powyższych czynności do stycznia 2011 r. organ nie podejmował żadnych działań w ponownie prowadzonym postępowaniu podziałowym. Należy to oceniać w kategoriach bezczynności, nieusprawiedliwionej półrocznej przerwy w działaniu organu.
Jeśli organ uważał, że wynik sprawy wieczystoksięgowej ma wpływ na sposób rozstrzygnięcia postępowania podziałowego (o czym świadczyć może konsekwencja wystąpień o zmianę wpisów w Kw [...]) to – abstrahując od słuszności takiego wnioskowania, które w sprawie niniejszej ze skargi na bezczynność nie podlega ocenie sądu – powinien dać temu wyraz w odpowiedni procesowy sposób tj. zawieszając postępowanie podziałowe do czasu zakończenia sprawy przed sądem powszechnym (art. 97 § 1 pkt 4 Kpa). Na taką możliwość wskazał J. B. już we wniosku z 14 sierpnia 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej (k. 37). W ten sposób, ujmując okres oczekiwania na rozstrzygnięcie sądu powszechnego w ramy procesowe, organ uniknąłby zarzutu bezczynności, bowiem zgodnie z art. 35 § 5 Kpa do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się m.in. okresów zawieszenia postępowania. Przede wszystkim zaś wydanie rozstrzygnięcia wpadkowego na podstawie art. 97 §1 pkt 4 Kpa umożliwiłoby stronie poddanie stanowiska organu kontroli instancyjnej i sądowej, której to możliwości została faktycznie pozbawiona.
Wskazać należy, że wniosek wieczystoksięgowy Burmistrza z 02 czerwca 2010 r. (kolejny, po wniosku ze stycznia 2010 r.) został prawomocnie załatwiony przez Sąd Rejonowy dopiero po kilku miesiącach, bo w dniu 14 października 2010 r. (odrzuceniem). Do tego momentu organ nie podjął żadnych czynności mających na celu uregulowanie sytuacji procesowej postępowania podziałowego. Również po złożeniu kolejnego wniosku o ujawnienie w księdze wieczystej podziału działki nr [...] – co nastąpiło w dniu 19 stycznia 2011 r. po półrocznym niedziałaniu Burmistrza (od czerwca 2010 r.) – organ ten oczekiwał na rozstrzygnięcie sądu powszechnego bez próby nadania określonych ram prawnych temu oczekiwaniu (podjęcia wymienionych wyżej a przewidzianych w Kpa czynności procesowych).
Opisana sytuacja kwalifikuje się jako bezczynność organu w rozumieniu wyjaśnionym na wstępie niniejszego uzasadnienia.
Zdaniem sądu zauważyć należy również bierność Burmistrza S. po wezwaniu J. B. w dniu 24 stycznia 2011 r. do uzupełnienia wniosku o podział o elementy wymagane w rozporządzeniu Rady Ministrów z 07 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości. Przedmiotowe wezwanie opatrzono terminem siedmiodniowym i rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 Kpa. Zostało doręczone wnioskodawcy 25 stycznia 2011 r., zatem termin wykonania obowiązku mijał we wtorek 01 lutego 2011 r. Nie został on dochowany, bowiem strona złożyła wyłącznie wniosek o wypożyczenie akt celem uzupełnienia projektu, natomiast nie dokonała jego uzupełnienia. Nie oceniając w tym miejscu sposobu postąpienia przez organ z wnioskiem o wypożyczenie akt (skarga J. B. na bezczynność w tym przedmiocie, złożona 17 marca 2011 r., została zarejestrowana w tutejszym sądzie pod sygnaturą II SAB/Bk 18/11) wskazać należy, że niewątpliwie uzupełniony projekt nie został złożony.
Także nie przedłużono terminu wyznaczonego stronie na dokonanie czynności. Tymczasem organ nie rozstrzygnął procesowo o skutkach niewykonania nałożonych obowiązków w sposób przewidziany w wezwaniu poprzez pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 Kpa, o czym należało powiadomić stronę. Te czynności nie nastąpiły. Dlatego również i ten drugi kierunek działań organu, obok inicjatywy ujawnienia w księdze wieczystej podziału działki nr 1554, był bezskuteczny skoro nie doszło do złożenia uzupełnionego projektu podziału. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania mieści się w grupie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej (innych niż decyzje i postanowienia), dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Jest zatem czynnością materialno – techniczną podlegającą kontroli sądu (vide postanowienie WSA w Białymstoku z 30.08.2010 r. I SA/Bk 180/10, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać ponadto należy, że w przypadku oceny, iż nie ma możliwości zakończenia postępowania zgodnie z wnioskiem strony – organ może wydać decyzję negatywną. W sprawie niniejszej byłoby to rozstrzygnięcie odmawiające dokonania podziału. Ten sposób zakończenia postępowania umożliwia stronie poddanie działania organu kontroli instancyjnej, także merytorycznej, która jest uniemożliwiona w przypadku niepodejmowania jakichkolwiek czynności procesowych, a więc w przypadku bezczynności. Poza tym decyzja negatywna w postępowaniu o podział zainicjowanym wnioskiem strony nie wyklucza ponownego wystąpienia z takim żądaniem, zatem nie zamyka stronie możliwości pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia w przyszłości, po wyjaśnieniu wątpliwości, które wykluczały pierwotne pozytywne rozstrzygnięcie. Jak wynika z akt, organ nie wziął tej możliwości pod uwagę.
Jednocześnie nie wykonując czynności procesowych w sprawie, mimo przekroczenia terminów wyznaczonych przez Kpa, ani razu organ nie poinformował J. B. o przyczynie zwłoki – zgodnie z nakazem art. 36 Kpa.
Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, że Burmistrz S. uchybił obowiązkowi podejmowania czynności procesowych w postępowaniu prowadzonym z wniosku J. B. z 18 grudnia 2006 r. co najmniej od dnia 29 kwietnia 2010 r., kiedy to otrzymał decyzję SKO eliminującą z obrotu prawnego rozstrzygnięcie podziałowe i od której to daty powinien był podejmować przewidziane w Kpa czynności procesowe zmierzające do końcowego załatwienia sprawy lub prawnego uregulowania jej przebiegu. Negatywnie należy ocenić zwłaszcza okres od 01 czerwca 2010 r. do stycznia 2011 r., w którym Burmistrz nie wykonał żadnej czynności procesowej w sprawie, mimo prawnego obowiązku. Nie usprawiedliwia braku działań w tym okresie oczekiwanie na rozstrzygnięcie skargi na bezczynność J. B. w sprawie II SAB/Bk 53/10 dotyczącej również przedmiotowego postępowania podziałowego, a złożonej 06 sierpnia 2010 r., jak również okoliczność jej odrzucenia z powodu uchybień formalnych.
Powyższy brak działań organu doprowadził do sytuacji, w której przez prawie rok czasu – tj. od 29 kwietnia 2010 r. (otrzymania przez Burmistrza decyzji SKO eliminującej decyzję podziałową) do 14 kwietnia 2011 r. (tj. do daty orzekania przez sąd w niniejszej sprawie) postępowanie nie zostało formalnie zakończone, o wniosku z 18 grudnia 2006 r. nie rozstrzygnięto w jakikolwiek procesowy sposób, a stronę pozbawiono możliwości merytorycznej kontroli działań organu. Uzasadnione było zatem uwzględnienie skargi i stwierdzenie bezczynności.
Mając na uwadze ustawowe terminy załatwienia sprawy wynikające z art. 35 Kpa, czas trwania kontrolowanego postępowania podziałowego po wyeliminowaniu z obrotu prawnego pierwotnej decyzji z [...] stycznia 2007 r. oraz możliwości procesowe formalnego załatwienia wniosku z 18 grudnia 2006 r. przewidziane w Kpa – sąd wyznaczył organowi miesięczny termin na jego załatwienie. W tym terminie Burmistrz S. powinien podjąć czynności procesowe nakazane prawem uwzględniając ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.
Odnośnie zawartych w skardze na bezczynność żądań skarżącego dotyczących ustalenia w sentencji wyroku początkowej daty bezczynności dla celów odszkodowawczych (art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego) oraz wydania na podstawie art. 155 p.p.s.a. postanowienia sygnalizacyjnego kierowanego do Rady Miejskiej w S. informującego o notorycznym niedotrzymywaniu przez Burmistrza S. terminów w załatwianiu jego spraw oraz informującego Wojewodę P. o zaniedbaniu obowiązku ujawnienia w księgach wieczystych własności jednostki samorządu terytorialnego – wskazać należy, że nie mogły one zostać uwzględnione i objęte rozstrzygnięciem w sprawie niniejszej.
W wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a. sąd może wyłącznie zobowiązać organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przepis ten nie uprawnia sądu do zawarcia w wyroku dodatkowych ustaleń, w tym dotyczących wskazania początkowej daty bezczynności organu. Stąd wniosek strony w tym zakresie nie mógł odnieść skutku. W przedmiotowej kwestii sąd "wypowiedział się" natomiast w treści niniejszego uzasadnienia.
Zgodnie natomiast z art. 155 § 1 p.p.s.a. w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. O skorzystaniu z takiej formy dyscyplinowania organu decyduje wyłącznie skład rozpoznający sprawę. Nie istnieje obowiązek uwzględniania wniosku strony złożonego w tym przedmiocie. Postanowienie sygnalizacyjne ma zatem charakter fakultatywny, nie jest wydawane w wyroku, a stanowi odrębny akt sądu.
W rozpoznawanej sprawie, mimo uwzględnienia skargi, sąd nie znajdował konieczności wydania postanowienia sygnalizacyjnego. Dla wyeliminowania uchybień w działaniu Burmistrza S. wskazanych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, wystarczające jest zastosowanie się do zasygnalizowanych sposobów usunięcia nieprawidłowości. Jednocześnie przedmiotem sygnalizacji w sprawie niniejszej nie mogło być postępowanie wymienionego organu w innych sprawach skarżącego, oceniane przez niego negatywnie.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
W punkcie 2. wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 cytowanej ustawy zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw.