Uzasadnienie
Wnioskiem z 5 grudnia 2023r. W. S. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Wójta Gminy Siemiatycze o przekazanie mu informacji publicznej poprzez sporządzenie i wydanie oryginału bądź poświadczonego przez Wójta Gminy Siemiatycze za zgodność z oryginałem wykazu listy transakcji z konta/programu księgowego ze wskazaniem wszystkich zaksięgowanych faktur wystawionych Gminie Siemiatycze przez podmiot: A., ul. [...], za okres od 1 stycznia 2023 r. do dnia złożenia wniosku, z podaniem zapłaconych kwot brutto.
W dniu 19 grudnia 2023r. Wójt Gminy Siemiatycze przekazał skarżącemu odpowiedź, wskazując, że wszystkie faktury danego kontrahenta (które dokumentują zawarte transakcje), zostały mu już przekazane w ramach odpowiedzi na wniosek z dnia 1 grudnia 2023 r. Pismo zostało podpisane przez działającego z upoważnienia Wójta Zastępcę Wójta. Drogą mailową poinformowano skarżącego, że odpowiedź na jego wniosek jest do odbioru w sekretariacie Urzędu Gminy Siemiatycze.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku 12 stycznia 2024r. skarżący zarzucił Wójtowi Gminy Siemiatycze bezczynność, polegającą na nieudostępnieniu żądanej informacji publicznej. Zażądał w związku z tym stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązania Wójta do udostępnienia informacji publicznej oraz nałożenia na niego grzywny.
Skarżący podniósł ponadto, że adresatem wniosku był wójt Gminy Siemiatycze, a nie jego zastępca. Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, to wójt osobiście kieruje bieżącymi sprawami oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Jest kierownikiem urzędu, wykonuje swoje zadania przy jego pomocy i może powierzyć prowadzenie określonych spraw gminy w swoim imieniu zastępcy wójta lub sekretarzowi. Dodał, że organizację i zasady funkcjonowania urzędu gminy określa regulamin organizacyjny. W świetle przepisów zarówno ustawy, jak i regulaminu. Zastępca Wójta nie posiada kompetencji do załatwiania spraw z zakresu informacji publicznej. Zgodnie z regulaminem, nie kto inny jak wójt podpisuje pisma wychodzące oraz decyzje administracyjne. Żadne też dostępne na BIP zarządzenie Wójta (na datę złożenia wniosku) nie zawiera w sobie przedmiotowego zarządzenia. Jedynie zarządzeniem Powołującym Zastępcę na to stanowisko Wójt zakreślił jej zakres obowiązków do załatwiania w jego swoim imieniu spraw nadzoru nad pozyskiwaniem funduszy unijnych, rządowych dla Przedszkola i Żłobka gminnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w piśmie z 19 grudnia 2023 r. przekazano skarżącemu informację, że wszystkie faktury wystawione przez kontrahenta: A., ul. [...], zostały już udostępnione w ramach odpowiedzi na wniosek z 1 grudnia 2023 r. Faktury dokumentują wszystkie transakcje Gminy Siemiatycze z wyżej opisanym podmiotem, co oznacza, że de facto skarżący otrzymał już wcześniej żądaną informację publiczną.
Zdaniem organu, sugerowanie przez skarżącego, jakoby nie przekazano mu wszystkich faktur i być może część zatajono, stanowi insynuację i godzi w dobre imię Wójta Gminy Siemiatycze. Zdaniem organu nie stanowi podstawy żądania informacji publicznej (wcześniej otrzymanej) nieuzasadnione i bezpodstawne sugerowanie, że wcześniej otrzymana informacja jest niepełna i nieprawdziwa.
Ponadto skarżący już wcześniej był informowany (pismem z dnia 24 listopada 2023r.), iż w dniu 14 października 2022r. Wójt Gminy Siemiatycze wydał zarządzenie nr 238/2022 w sprawie udzielenia upoważnień i pełnomocnictw Zastępcy Wójta Gminy Siemiatycze, które jest dostępne na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej. Przedmiotowe zarządzenie Wójta Gminy Siemiatycze wydano na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (wówczas obowiązująca wersja: t.j.: Dz. U. z 2022r. poz. 1634 – dalej: "u.s.g."). Organ podkreślił, że powierzenie spraw gminy na podstawie art. 33 ust. 4 u.s.g. może dotyczyć wszystkich spraw z zakresu kompetencji wójta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia, czy w określonym przypadku jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.).
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Z uwagi na przedmiot zaskarżenia zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania (art. 1-2a u.d.i.p.).
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Z kolei w świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Stosownie do treści art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty będące w posiadaniu takich informacji.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o:
- a) statusie prawnym lub formie prawnej,
- b) organizacji,
- c) przedmiocie działalności i kompetencjach,
- d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach,
- e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5,
- f) majątku, którym dysponują.
W ocenie Sądu, wykaz listy transakcji z konta/programu księgowego ze wskazaniem wszystkich zaksięgowanych faktur wystawionych Gminie mieści się w definicji informacji publicznej jako dotyczący majątku Gminy będącej podmiotem wykonującym zadania publiczne. Statusu żądanej informacji jako publicznej nie kwestionuje w sprawie również Wójt Gminy Siemiatycze.
Spór dotyczy tego, czy informacja taka została już udzielona z uwagi na to, że jak twierdzi Wójt, wszystkie faktury danego kontrahenta (które dokumentują zawarte transakcje), zostały mu już przekazane w ramach odpowiedzi na wniosek z dnia 1 grudnia 2023 r.
W tym miejscu należy wskazać że – jak wynika z akt sprawy - skarżący pismem z 1 grudnia 2023 r. zwrócił się do Wójta Gminy Siemiatycze o wskazanie nazw podmiotów realizujących na zlecenie i zamówienie Wójta Gminy Siemiatycze i Prezesa PUK Siemiatycze Stacja usług związanych z bieżącą naprawą, serwisem oraz badaniami technicznymi samochodów osobowych/ dostawczych, stanowiących majątek Gminy Siemiatycze oraz PUK Siemiatycze Stacja bądź będących w ich posiadaniu i użytkowaniu w roku kalendarzowym 2022. Wniósł też o udostępnienie mu kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem umów na świadczenie usług w ww. zakresie z wyłonionym podmiotem oraz wszystkich wystawionych w 2022 r. faktur vat z tytułu tych usług, jak również podanie imienia i nazwiska diagnosty wykonującego usługi związane z badaniami technicznymi pojazdów. W odpowiedzi Wójt pismem z 14 grudnia 2023 r. przekazał skarżącemu skany żądanej dokumentacji dotyczącej Gminy oraz poinformował, że Gmina nie posiada umów z wykonawcami na wykonywanie napraw i badań technicznych pojazdów służbowych.
Nie można zgodzić się z organem, że wnioskowana przez skarżącego informacja została mu udostępniona w odpowiedzi na wniosek z 1 grudnia 2023 r. Wystarczy bowiem wskazać, że wnioski te pokrywać się mogą tylko częściowo. Wniosek z 1 grudnia 2023 r. dotyczył bowiem wskazania podmiotów świadczących usługi i faktur wystawionych w 2022 r. Tymczasem wniosek z 5 grudnia 2023 r. dotyczy listy transakcji z konkretnym podmiotem i odnosi się do innego okresu tj. od 1 stycznia 2023 r. do 5 grudnia 2023 r.
Jeśli w podanym we wniosku okresie transakcje ze wskazanym podmiotem nie miały miejsca, organ winien o tym stronę poinformować. Możliwość takiego procedowania przewiduje ustawa o dostępie do informacji publicznej. Nie jest natomiast prawidłowym działanie organu w tej sprawie powołujące się na odpowiedź na wniosek z 1 grudnia 2023 r.
Skoro zatem organ przyjmuje, że wnioskowane dane, o których udostępnienie ubiegała się strona, zawierają informacje o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i podlegają one udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, to zobowiązany jest je udostępnić lub w przypadku nieposiadania takich danych – poinformować o tym wnioskodawcę w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Nieudostępnienie żądanej informacji czy brak stosownej informacji w terminie określonym w art. 13 ust. 1 ustawy, tj. 14 dni od dnia złożenia wniosku, musiało więc zostać ocenione przez Sąd jako bezczynność organu – art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W tych okolicznościach Sąd zobowiązał Wójta Gminy Siemiatycz do rozpoznania wniosku skarżącego z 5 grudnia 2023 r.,
Sąd nie dopatrzył się rażącego charakteru zaistniałej w sprawie bezczynności. Samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie świadczy o rażącym charakterze opóźnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych jako rażąco naruszająca prawo jest traktowana bezczynność organu w stanie, w którym bez żadnych wątpliwości i wahań w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności (vide wyroki NSA: z 21 lipca 2017r. sygn. I OSK 2808/15 i z 8 lipca 2015r. sygn. I OSK 237/15). Bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności usprawiedliwiające bezczynność (vide: wyrok NSA z 8 lipca 2015r. sygn. I OSK 1514/14). Tymczasem Wójt w wymaganym okresie, choć błędnie, to jednak poinformował skarżącego o tym, że informacja została mu udzielona w odpowiedzi na wniosek z 1 grudnia 2023 r.
W tych okolicznościach Sąd nie uznał za zasadne wymierzania organowi grzywny. Stosownie do treści art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Sąd nie stwierdził podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, ani też do wymierzenia organowi grzywny. W zaistniałym, opisanym wyżej, stanie faktycznym sąd nie widzi podstaw ani potrzeby wdrożenia działań prewencyjno-represyjnych względem organu.
Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że Zastępca Wójta nie posiada kompetencji do załatwiania spraw z zakresu informacji publicznej. Z treści art. 4 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne m.in. organy władzy publicznej, a zatem niewątpliwie również wójt gminy. Rozróżnienie władzy publicznej i organów tej władzy ma w świetle Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej ściśle określony sens. Ustawodawca mówi o władzy publicznej wówczas, gdy wskazuje na pewne generalne powinności czy uprawnienia.
Natomiast wtedy, gdy chodzi o konkretyzację tych powinności i uprawnień, wskazuje na organy, które mają realizować wspomniane obowiązki i uprawnienia (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 42 i 44). Organami władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 są również organy samorządu terytorialnego, a więc organy gminy, powiatu i województwa.
W sytuacji, gdy dysponentem informacji publicznej jest gmina, podmiotem je realizującym będzie co do zasady wójt tej gminy. Zgodnie z art. 33 u.s.g., wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy (ust. 1). Organizację i zasady funkcjonowania urzędu gminy określa regulamin organizacyjny, nadany przez wójta w drodze zarządzenia (ust. 2). Wójt może powierzyć prowadzenie określonych spraw gminy w swoim imieniu zastępcy wójta lub sekretarzowi gminy (ust. 4).
Ne budzi wątpliwości Sądu, że powierzenie spraw gminy na podstawie art. 33 ust. 4 u.s.g. może dotyczyć wszystkich spraw z zakresu kompetencji wójta, nie tylko tych związanych z funkcjonowaniem urzędu, lecz także związanych z funkcjonowaniem gminy jako jednostki samorządu terytorialnego, które wójt wykonuje jako organ wykonawczy gminy, a nie kierownik urzędu gminy. Sąd nie dostrzega zatem nieprawidłowości w tym, że pisma sporządzane w związku z procedurą dostępu do informacji publicznej są podpisywane w imieniu wójta przez jego zastępcę.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji (art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3, § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Konsekwencją uwzględnienia skargi było – stosownie do treści art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, na które złożył się wpis od skargi (100 złotych).