Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 27 stycznia 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 101/20

Uzasadnienie

M. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność A. w sprawie rozpatrzenia jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 17 września 2020 r. skarżący wystąpił do A. z wnioskiem o udostępnienie informacji w następującym zakresie:

1. 1) liczby odstrzałów redukcyjnych organizowanych na przestrzeni ostatnich 5 lat wraz z informacją jaka zwierzyna została odstrzelona,
2. 2) czy w przeciągu ostatnich 5 lat dokonana była przez któregokolwiek członka koła na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt "czynność bezzwłocznego uśmiercenia zwierzęcia", jeżeli tak to ile takich czynności zostało dokonanych i na jakich zwierzynach,
3. 3) w przeciągu ostatnich 5 lat ile zdarzeń drogowych na terenie okręgu łowieckiego z którego korzysta koło zostało zgłoszonych, jakie kwoty odszkodowań zostały wypłacone,
4. 4) jakie dokładnie były straty w zwierzynie łownej z tytułu zgłoszonych kolizji z pojazdami mechanicznymi,
5. 5) miejsc kolizji ze zwierzyną łowną wraz z datami tych zdarzeń, które pozostają w wiadomości koła łowieckiego,
6. 6) w jaki sposób koło organizuje gospodarkę łowiecką na terenie dzierżawionego koła łowieckiego,
7. 7) jakie przychody w ciągu 5 lat uzyskało koło tytułem prowadzenia gospodarki łowieckiej w rozbiciu na poszczególne lata,
8. 8) jakie wydatki poniosło koło tytułem realizacji swoich zadań w rozbiciu na poszczególne lata,
9. 9) czy członkowie koła w ciągu 5 lat otrzymali jakiekolwiek gratyfikacje finansowe ze środków, którymi dysponuje koło, jeżeli tak to w jakiej wysokości i kiedy,
10. 10) jakie subwencje, dotacje, pożyczki umarzalne bądź inne bezzwrotne środki koło otrzymało w ostatnich 5 latach z pieniędzy publicznych.

Wniosek został złożony drogą elektroniczną, przesłany na adres e-mail: [..], wskazany na stronie internetowej organu skarżonego.

Wobec braku odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej ze strony Koła Łowieckiego skarżący wniósł skargę na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej żądając zobowiązania Koła Łowieckiego do rozpoznania jego wniosku z dnia 17 września 2020 r. i zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie został powiadomiony w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Jednocześnie skarżący podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem, do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań. Skutki błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów.

Wskazano, że nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku nie może obciążać wnioskodawcy. Powołując się na wyrok NSA wskazano, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana. Do skargi załączono więc wydruk e-maila, w którym jako nadawcę wskazano [..] natomiast odbiorę [..].

W odpowiedzi na skargę Koło Łowieckie wniosło o jej oddalenie stwierdzając, że wskazana wiadomość mailowa zawierająca wniosek nie została nigdy wcześniej doręczona organowi. W skrzynce odbiorczej adresata brak jest wskazanej wiadomości. Skarżący nie załączył żadnego dowodu doręczenia tej wiadomości ani nie przedstawił dowodu przedłożenia wiadomości na serwerze oddawczym adresata, co mógłby przedłożyć, gdyby e-mail faktycznie został wysłany prawidłowo. Ponadto, skarżący nigdy w tej sprawie nie kontaktował się z organem (listownie, elektronicznie, telefonicznie bądź w jakiejkolwiek innej formie), natomiast treść e-maila nie precyzuje adresata wiadomości (a więc podmiotu, do którego wiadomość jest skierowana).

Koło Łowieckie po otrzymaniu załączonego do skargi wniosku z dnia 17 września 2020 r. udzieliło w ciągu 14 dni odpowiedzi na sformułowane tam pytania. Pismo z odpowiedzią zostało nadane na adres skarżącego w dniu 26 października 2020 r. przesyłką poleconą oraz drogą mailową na wskazany adres. Koło Łowieckie wskazało, że w zakresie pytań 1-8 oraz 10, złożona skarga jest bezzasadna i winna zostać oddalona z uwagi na udzielenie odpowiedzi. Podkreślono, że organ po otrzymaniu wniosku o udzielenie informacji udzielił żądanej informacji w przypisanym terminie (lub też poinformował, że żądanej informacji nie posiada). W zakresie pytania nr 9 zaś poinformowano skarżącego, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. Wskazana okoliczność również została przekazana skarżącemu w przewidzianym przez u.d.i.p. tj. w terminie 14 dni.

Zauważono, że załącznik do skargi będący wydrukiem wiadomości mailowej, jest najprawdopodobniej wnioskiem skierowanym do organu, jednakże wynika to wyłącznie pośrednio z treści złożonej skargi. Z treści wniosku nie wynika zaś adresat zapytania. W załączonym wydruku wskazano adres e-mail A. B. natomiast ani z treści, ani z tytułu, ani też ze sposobu adresacji e-maila nie wynika, do jakiego podmiotu jest skierowany. Zatem w okolicznościach sprawy należy przyjąć, że organ zobowiązany był do udzielenia informacji publicznej dopiero od momentu otrzymania wniosku, co nastąpiło wraz z doręczeniem skargi. Skoro organ udzielił odpowiedzi w ustawowy 14-dniowym terminie, to nie zachodzi bezczynność. Wnioskodawca otrzymał pełną informację w zakresie pytań od 1 do 8 oraz pytania 10. Natomiast, w ocenie organu, pytanie nr 9 nie dotyczy informacji publicznej. Jak wskazano w odpowiedzi, zgodnie z art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (t.j.

Dz.U. z 2020 r., poz. 1683), dochód z działalności gospodarczej Polskiego Związku Łowieckiego oraz kół łowieckich służy wyłącznie realizacji ich celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między członków. Mienie Polskiego Związku Łowieckiego i kół łowieckich nie podlega podziałowi między członków. Ewentualne "gratyfikacje" mogłyby nastąpić w związku z wykonywaną pracą (usługą) lub sprzedażą (np. zlecenie reprezentacji Koła Łowieckiego przed sądem; sprzedaż papieru do drukarki na rzecz Koła Łowieckiego) a informacja taka nie stanowi informacji publicznej. Podkreślono, że koło łowieckie nie dysponuje środkami publicznymi oraz nie jest podmiotem publicznym, a więc wynagrodzenia pracowników nie podlegają udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej (nie jest to informacja publiczna).

Wobec tego, ewentualne wynagrodzenie członka koła nie stanowi informacji publicznej, a ponadto stanowi to tajemnicę przedsiębiorcy (struktura kosztowa podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą niewątpliwie stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa - art. 11 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji). Wskazane informacje podlegają również ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.).

Wyjaśniono, że koło łowieckie nie jest organem administracji publicznej, a jedynie podmiotem częściowo wykonującym zadania publiczne. Koło łowieckie jest osobą prawną i przedsiębiorcą (prowadzi działalność gospodarczą). Nie dość, że nie mamy do czynienia z podmiotem publicznym, to w dodatku organ nie dysponuje środkami publicznymi. Dodatkowo, wskazano na uchybienia formalne skargi: skarżący nie wskazał adresu zamieszkania, a jedynie adres pełnomocnika; załączone pełnomocnictwo do skargi nie wykazuje umocowania pełnomocnika, tj. nie określono podmiotu, wobec którego pełnomocnik może reprezentować skarżącego; jako organ wskazano w skardze organ koła łowieckiego, tj. zarząd koła łowieckiego (a więc organ reprezentujący koło łowieckie - nie zaś osobę prawną). Tymczasem wskazano, że koło łowieckie nie jest podmiotem zobowiązanym do uzyskania wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Koła łowieckie posiadają osobowość prawną, którą nabywają i tracą z dniem nabycia lub utraty członkostwa w Polskim Związku Łowieckim (art. 33 ust. 3 Prawa łowieckiego).

W piśmie procesowym z dnia 23 listopada 2020 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o umorzenie postępowania i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Żądanie uzasadniono faktem otrzymania odpowiedzi na zadane pytania. Jednocześnie skarżący podtrzymał żądanie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w skardze na bezczynność. Zauważył, przy tym, że wspomniana odpowiedź została wystosowana po ustawowym terminie, a także po złożeniu przez skarżącego skargi na bezczynność organu. Wskazano, że w doktrynie nie ulega wątpliwości, że w razie pozostawania przez organ w bezczynności w momencie wniesienia skargi skarżącemu należy się zwrot kosztów postępowania.

W rozpatrywanej sprawie do dnia nadania skargi skarżącemu nie została udzielona odpowiedź na wniosek, nie został on również powiadomiony w ustawowo określonym terminie o powodach opóźnienia, czy też terminie, w jakim organ udostępni informacje, co również wskazuje na bezczynność organu w sprawie.

Skarżący zakwestionował twierdzenia organu, że nie otrzymał on wiadomości elektronicznej z wnioskiem o udostępnienie do informacji publicznej. Według skarżącego nie ma żadnych podstaw do uznania, że wniosek nie został doręczony na wskazany przez Koło adres e-mail. Za wniosek pisemny uznaje się bowiem również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny.

Skarżący powołał się na postanowienie Naczelnego Sądy Administracyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt I OZ 1155/13, w którym przyjęto, że koła łowieckie mają obowiązek udostępniania informacji publicznej każdej osobie, która się o to zwróci. Koło Łowieckie na swojej oficjalnej stronie internetowej umieściło w danych kontaktowych adres poczty elektronicznej. Strona internetowa Koła została stworzona przez członków zarządu Koła lub na zlecenie tego zarządu. Członkowie zarządu, będący jednocześnie myśliwymi, muszą znać przepisy prawa związane z działalnością myśliwską i mieć świadomość, że wykonują także zadania administracji państwowej. Mając to na uwadze, w dobie postępującej informatyzacji i powszechności komunikowania się drogą elektroniczną, powinni regularnie sprawdzać skrzynkę odbiorczą poczty elektronicznej, której adres został publicznie udostępniony jako jedna z form kontaktu z Kołem.

Zdaniem skarżącego, nie miały miejsca uchybienia formalne wskazane przez organ. W szczególności zgodnie z art. 33b ust. 1 pkt 2 Prawa łowieckiego, zarząd koła łowieckiego jest organem zarządzającym i reprezentującym koło łowieckie na zewnątrz. Tym samym, skarga została wniesiona wobec prawidłowego organu - Koła Łowieckiego.

W dniu 3 grudnia 2020 r. drogą elektroniczną pełnomocnik Koła Łowieckiego przedłożył Statut Polskiego Związku Łowieckiego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

W niniejszej sprawie skarżący zwalczał bezczynność Koła Łowieckiego w udostępnieniu żądanych we wniosku z dnia 17 września 2020 r. informacji dotyczących jego działalności.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.), zwaną dalej u.d.i.p., jak i wówczas, gdy podmiot ten błędnie stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na jej zasadach.

Oceniając, czy adresat żądania o udostępnienie informacji publicznej pozostaje w bezczynności, należy wziąć pod uwagę, że na gruncie przepisów u.d.i.p. realizacja "prawa dostępu do informacji publicznej" w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1-3), wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek. Po pierwsze, przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., po drugie adresatem żądania musi być podmiot zobowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., a po trzecie, żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).

W niniejszej sprawie adresatem wniosku jest koło łowieckie. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1683 ze zm.), Polski Związek Łowiecki jest zrzeszeniem osób fizycznych i prawnych, które prowadzą gospodarkę łowiecką poprzez hodowlę i pozyskiwanie zwierzyny oraz działają na rzecz jej ochrony poprzez regulacje liczebności populacji zwierząt łownych. Łowiectwo zaś, jako element ochrony środowiska przyrodniczego, w rozumieniu powołanej ustawy oznacza ochronę zwierząt łownych (zwierzyny) i gospodarowanie ich zasobami w zgodzie z zasadami ekologii oraz zasadami racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej (art. 1 tej ustawy). Zwierzęta łowne w stanie wolnym, jako dobro ogólnonarodowe, stanowią własność Skarbu Państwa (art. 2 ustawy).

Zatem, w świetle przepisów ustawy Prawo łowieckie, Polski Związek Łowiecki wykonuje m.in. zadania administracji państwowej związane z wyrażonym w art. 5 oraz art. 74 ust. 2 Konstytucji obowiązkiem ochrony środowiska naturalnego (tak motywy uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. K 21/11, opubl. OTK-A 2012/10/119).

W myśl art. 33 ust. 1 ustawy Prawo łowieckie zadania te wykonują również koła łowieckie jako podstawowe ogniwa organizacyjne w Polskim Związku Łowieckim w realizacji celów i zadań łowiectwa. Koła łowieckie posiadają osobowość prawną, którą nabywają w momencie nabycia członkostwa w Polskim Związku Łowieckim. Prowadzą one swoją działalność na podstawie ustawy Prawo łowieckie, statutu oraz uchwał organów Polskiego Związku Łowieckiego i koła łowieckiego. Z kolei, podstawowym podmiotem wydzierżawiającym obwody łowieckie jest koło łowieckie. Zgodnie z art. 28 ustawy Prawo łowieckie obwody łowieckie wydzierżawia się kołom łowieckim Polskiego Związku Łowieckiego, a mogą one być wydzierżawione innym podmiotom niż koła łowieckie tylko wtedy, gdy żadne koło łowieckie nie jest zainteresowane ich dzierżawieniem i tylko do czasu złożenia oferty przez koło łowieckie (art. 28 ust. 1a ustawy Prawo łowieckie).

Zatem na dzierżawionym przez siebie obwodzie koło ma obowiązek realizacji celów i zadań łowiectwa, tj. prowadzenia gospodarki łowieckiej (art. 8 ust. 1 ustawy Prawo łowieckie) rozumianej jako element ochrony środowiska przyrodniczego, obejmującego ochronę zwierząt łownych, gospodarowanie ich zasobami w zgodzie z zasadami ekologii oraz zasadami racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej. Ponadto, koła łowieckie współpracują z jednostkami organizacyjnymi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, gdyż roczne plany łowieckie sporządzane przez koła (dzierżawców), po zasięgnięciu opinii wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) podlegają zatwierdzeniu przez nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe.

Podkreślić należy, że kwestia zaliczenia kół łowieckich do grona podmiotów objętych regulacją art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. była przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zarówno Polski Związek Łowiecki, jak i koła łowieckie są "innymi podmiotami wykonującymi zadania publiczne", gdyż wykonują zadania administracji państwowej związane z łowiectwem w rozumieniu art. 1 ustawy Prawo łowieckie (zob. np. wyrok NSA z dnia 3 października 2017 r., I OSK 3277/15, wyroki WSA: w Gdańsku z dnia 3 lipca 2019 r., II SAB/Gd 37/19, we Wrocławiu z dnia 11 grudnia 2018 r., II SAB/Wr 172/18, w Lublinie z dnia 26 października 2017 r., II SAB/Lu 80/17, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać należy, że prawo do informacji zostało zagwarantowane w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wiąże prawo do informacji publicznej z działalnością organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP).

Pojęcie informacji publicznej określił ustawodawca w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów zaistniałych po stronie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, które to pojęcie należy rozumieć szeroko.

Analiza art. 6 u.d.i.p. wykazuje, że wnioskiem o udostępnienie informacji mogą być objęte pytania o określone fakty lub o stan określonych zjawisk. Faktem jest każda czynność i każde zachowanie organu wykonującego zadania publiczne podjęte w zakresie wykonywania takiego zadania. W wyroku z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02 (dostępnym na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne a także inne podmioty, które tę władzę realizują w zakresie tych kompetencji. Prawo do informacji publicznej jest więc zasadą, a wyjątki od niej powinny być interpretowane ściśle (zob. wyrok NSA z dnia 7 marca 2003 r., II SA 3572/02, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Weryfikując charakter żądanych w niniejszej sprawie informacji w świetle art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Sąd uznał, że odnoszą się one bezpośrednio do zadań publicznych wykonywanych przez Koło Łowieckie. Pytania dotyczyły przychodów z gospodarki łowieckiej, organizacji gospodarki łowieckiej na terenie dzierżawionym przez Koło, kolizji zwierząt łownych z pojazdami mechanicznymi, wydatków Koła Łowieckiego, subwencji, pożyczek, dotacji otrzymanych przez Koło, gratyfikacji finansowych członków Koła, przypadków bezzwłocznego uśmiercenia zwierzęcia. Odnosząc się do charakteru informacji objętej pytaniem o gratyfikacje finansowe członków Koła wskazać należy, że koło łowieckie, co do zasady, nie dysponuje majątkiem publicznym bowiem, jak stanowi art. 35 ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, jego działalność jest finansowana z funduszy własnych, składek członkowskich, zapisów i darowizn, oraz dochodów z działalności gospodarczej.

Jednak koło łowieckie może być zobowiązane do udzielania informacji publicznej co do majątku wtedy, gdy majątek ten stanowi (jeżeli sytuacja taka ma miejsce) dotację z funduszy publicznych na realizację określonych zadań publicznych. Wówczas sposób jego wydatkowania podlega upublicznieniu. Przy tym podkreślić należy, że ograniczenie dostępu do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy może nastąpić wyłącznie w formie decyzji na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Poczynienie powyższych ustaleń doprowadziło Sąd do wniosku, że Koło Łowieckie było zobowiązane do załatwienia złożonego przez skarżącego wniosku poprzez odniesienie się do zadanych pytań w sposób przewidziany w przepisach u.d.i.p. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.

2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. organ władzy publicznej może odmówić udostępnienia informacji publicznej oraz umorzyć postępowanie o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2, co następuje w drodze decyzji.

W niniejszej sprawie istota problemu sprowadza się do stwierdzenia, czy organ pozostawał w bezczynności w udostępnieniu żądanej informacji od momentu przesłania mu przez skarżącego drogą mailową wniosku w dniu 17 września 2020 r., czy też nie pozostaje on w bezczynności od wskazanego momentu, albowiem – jak twierdzi Koło – wniosku tego w dniu 17 września 2020 r. nie otrzymało, a zapoznało się z jego treścią dopiero wraz z doręczeniem skargi na bezczynność.

Z ujawnionych w sprawie okoliczności wynika, że wniosek skarżącego został przesłany pocztą elektroniczną (e-mailem) w dniu 17 września 2020 r. na adres mailowy wskazany na stronie internetowej Koła Łowieckiego jako adres do korespondencji. Do akt sprawy przedłożono wydruk z poczty elektronicznej skarżącego potwierdzający wskazaną wysyłkę. Według poglądów orzecznictwa wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (tak NSA w wyroku z dnia 16 września 2016 r., I OSK 1924/16, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Przepisy u.d.i.p. nie wskazują żadnych wymogów formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej poza koniecznością jego utrwalenia w formie pisemnej. Orzecznictwo za pisemny wniosek uznaje również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) i to nawet wtedy, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (zob. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec prawnej dopuszczalności wnoszenia podań drogą elektroniczną do obowiązków organów administracji publicznej należy zapewnienie prawidłowego funkcjonowania systemów służących do komunikacji z tymi organami. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na wskazany przez niego adres podań (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 stycznia 2020 r., II SAB/Sz 108/19, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl i powołane tam orzecznictwo).

W konsekwencji ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie skarżącego. Przyjęcie odmiennego poglądu sprawiłoby, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 lipca 2020 r., II SAB/Lu 53/20, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, uznać należy, że jeśli na oficjalnej stronie internetowej Koła Łowieckiego wskazano adres do komunikacji elektronicznej z tym podmiotem, to wszelkie konsekwencje nieprawidłowości w funkcjonowaniu poczty elektronicznej obciążają ten podmiot. To na nim bowiem spoczywa obowiązek zorganizowania komunikacji elektronicznej z obywatelami w taki sposób, aby umożliwić im pewny i bezproblemowy kontakt z organem. Skoro zatem skarżący wysłał wniosek prawidłowo na adres podany przez Koło Łowieckie na jego oficjalnej stronie internetowej, co potwierdza kopia wydruku z poczty elektronicznej, to Koło zobowiązane było do jego rozpoznania w terminach przewidzianych w u.d.i.p. Pomimo tego obowiązku Koło nie podjęło działania, co oznacza, że pozostawało w bezczynności w rozpoznaniu wniosku, która ustała dopiero po wniesieniu skargi do sądu. Dopiero bowiem po otrzymaniu skargi wraz z załączonym do niej wnioskiem Koło Łowieckie ustosunkowało się do żądań skarżącego. W następstwie odpowiedzi Koła Łowieckiego skarżący zmodyfikował żądanie skargi wnosząc o umorzenie postępowania.

Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się więc w ten sposób, że po wniesieniu skargi na bezczynność organ udostępnił wnioskowaną informację. Biorąc pod uwagę, że przed rozpoznaniem skargi organ załatwił wniosek skarżącego w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie, bowiem udostępnił wnioskowaną informację w sposób, który zaakceptował skarżący, to niniejsze postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez Sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 (dostępna na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl), art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.

Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z 17 września 2020 r.

Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdzając, że doszło w niniejszej sprawie do bezczynności Koła Łowieckiego uznał, że nie miała ona jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812).

Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, że nieudostępnienia w terminie wnioskowanej informacji nie można oceniać jako przejawu złej woli organu, ale dokonania błędnej wykładni przepisów u.d.i.p. i braku właściwej organizacji pracy osób reprezentujących Koło. Ponadto, zauważyć należy, że organ udzielił pozytywnej odpowiedzi na wniosek skarżącego krótko po przekazaniu mu przez sąd skargi na bezczynność wraz z wezwaniem o sporządzenie odpowiedzi na nią i przesłanie akt sprawy. W ocenie Sądu, opóźnienie w rozpoznaniu wniosku nie nosiło cech lekceważącego traktowania obowiązków wynikających z u.d.i.p.

Ponadto, przekroczenie terminu do udzielenia odpowiedzi nie było rażąco nadmierne, a skarżący nie powołuje się na okoliczności wskazujące na naruszenie jego interesu poprzez brak uzyskania w ustawowym terminie odpowiedzi na jego żądanie udostępnienia informacji publicznej, co więcej – sam wniósł o umorzenie postępowania co do zobowiązania organu.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego M. A. od Koła Łowieckiego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na co składa się uiszczony w sprawie wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszt wynagrodzenia adwokackiego 480 zł i zwrot opłaty od pełnomocnictwa 17 zł.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.