Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 października 2023 r. (data wpływu do Sądu) B. R. (dalej: skarżąca), wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenia postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego.
Zarządzeniem z dnia 24 listopada 2023 r. na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a. rozdzielono wniesione przez skarżącą w jednym piśmie z dnia 19 października 2023r. skargi na: bezczynność i przewlekłe prowadzenie postepowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko Z. R. (II SAB/Gl 182/23) oraz na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko W. R. (II SA/Gl 183/23).
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie.
Pismem z dnia 1 grudnia 2023 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 listopada 2023 r. wezwano skarżącą do wykazania w terminie 7 dni, czy skarżąca wystąpiła w trybie art. 37 k.p.a. z ponagleniem do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na niezałatwienie sprawy w terminie, wówczas należy nadesłać do sądu jego odpis w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 5 grudnia 2023 r.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 12 grudnia 2023 r. skarżąca wskazała, że ponaglenie zostało wniesione drogą elektroniczną na adres podany w systemie PUE, a także drogą telefoniczną w formie reklamacji. Zaznaczyła, że w piśmie wniesionym drogą elektroniczną, opatrzonym własnoręcznym podpisem jednoznacznie wskazano czego dotyczy sprawa i kto wnosi ponaglenie, w emailu natomiast była zawarta dodatkowa informacja do kogo pismo jest skierowane, zawierał ją również tytuł wiadomości. Skarżąca nie zgodziła się ze sformułowaniem pełnomocnika organu, że wniesione przez nią ponaglenie za pośrednictwem COT jest niezgodne z przepisami prawa, bowiem żadne przepisy nie wykluczają COT jako sposobu komunikowania się z ZUS drogą elektroniczną. Wskazała, że organ nie odniósł się do reklamacji (ponaglenia) telefonicznego, nie odpowiedział na liczną korespondencję, a także na samo ponaglenie.
Pismem z dnia 19 grudnia 2023 r. w wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 18 grudnia 2023 r. zwrócono się z zapytaniem do pełnomocnika organu, czy skarżąca wniosła do organu pismo z dnia 5 września 2023 r. zatytułowane: "skarga wraz z wnioskiem o postępowanie dyscyplinarne wobec niedopełnienia obowiązków i przewlekłych działań pracowników ZUS" w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego dla Z. R. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik organu w piśmie z dnia 21 grudnia 2023 r. wskazał, że w systemie informatycznym Obsługi Świadczeń dla Rodzin nie odnotowano wpływu pisma z dnia 5.09.2023r. "skarga wraz z wnioskiem o postępowanie dyscyplinarne wobec niedopełnienia obowiązków i przewlekłych działań pracowników ZUS". Zaznaczył, że w dniu 5 września 2023 r. odnotowano tylko w systemie iż skarżąca telefonicznie skontaktowała się z pracownikiem Centrum Obsługi Telefonicznej, który odnotował powyższą rozmowę sporządzając notatkę "sprawa pilna klientka nie otrzymała świadczenia od 6/2023 na dzieci W. i Z..
Nie otrzymała informacji z ZUS o wstrzymaniu świadczenia ani o toczącym się postępowaniu w sprawie. Klientka prosi o informację pocztą na adres zamieszkania". Wskazał, że do organu wpłynęła jedynie skarga pani B. R. - przekazana przez WSA w Gliwicach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wyczerpanie środków zaskarżenia następuje przez wniesienie środka przewidzianego w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – kodeks postepowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: "k.p.a.", w myśl którego stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
- 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność),
- 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Stosownie do brzmienia art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Ponaglenie spełnia zatem kryterium wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a.
Z powołanych powyżej przepisów wynika, że wniesienie ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a., stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej. Stanowisko takie jest prezentowane w orzecznictwie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18, postanowienie NSA z dnia 8 lutego 2021 r., dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzecznia.nsa.gov.pl).
Tym samym Sąd przyjął, że skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu odwoławczego, stosownie do art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., musi poprzedzać opisany wyżej środek prawny. Wobec tego skarżąca, obowiązana była przed skierowaniem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnieść ponaglenie, a następnie dopiero złożyć skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.
Stosownie natomiast z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu W przedmiotowej sprawie powyższy warunek nie został spełniony. Skarżąca wskazała, że ponaglenie wniosła drogą elektroniczną na adres podany w systemie PUE, a także drogą telefoniczną w formie reklamacji. Zaznaczyła, że w piśmie wniesionym drogą elektroniczną, opatrzonym własnoręcznym podpisem jednoznacznie wskazano czego dotyczy sprawa i kto wnosi ponaglenie, w emailu natomiast była zawarta dodatkowa informacja do kogo pismo jest skierowane, zawierał ją również tytuł wiadomości. Zaznaczyła, że ponaglenie wniesione za pośrednictwem COT jest wniesione prawidłowo, gdyż żadne przepisy nie wykluczają COT jako sposobu komunikowania się z ZUS. Zdaniem Sądu wskazywane przez skarżącą argumenty dotyczące prawidłowego wniesienia ponaglenia do organu nie sposób uznać za trafione.
Należy wskazać, że ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, a jeśli nie ma takiego organu – do organu rozpatrującego sprawę. Ponaglenie powinno czynić zadość wymaganiom określonym w art. 63 k.p.a., tj. zawierać oznaczenie podmiotu wnoszącego ponaglenie i jego adres, żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości oraz podpis wnoszącego ponaglenie. Ponadto ponaglenie powinno zawierać uzasadnienie. W ocenie Sądu pismo skarżącej z dnia 5.09.2023r. "skarga wraz z wnioskiem o postępowanie dyscyplinarne wobec niedopełnienia obowiązków i przewlekłych działań pracowników ZUS" nie można uznać za ponaglenie, tym bardziej, że z akt administracyjnych oraz sądowych sprawy nie wynika, że zostało ono wniesione do organu.
Należy też zaznaczyć, że w odpowiedzi na skargę jak również w piśmie z dnia 21 grudnia 2023 r. pełnomocnik organu jednoznacznie wskazał, że do organu nie wpłynęło ponaglenie w powyższej sprawie. W ocenie Sądu nie może być uznane za ponaglenie zapytanie w sprawie składane telefonicznie za pośrednictwem Centrum Obsługi Telefonicznej (COT), gdyż nie jest ono złożone w sposób przewidziany przepisami prawa. Zgodnie z art. 13a ust. 7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze lub osoba pobierająca świadczenie wychowawcze wnosi do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pisma wyłącznie w postaci elektronicznej na swoim profilu elektronicznym.
W konsekwencji należało uznać, że w sprawie nie zostały wyczerpane wszystkie przysługujące skarżącej środki zaskarżenia. Nie został zatem spełniony wskazany wyżej warunek wniesienia skargi do sądu, co skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego jej rozpoznania. Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenia postępowania w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego dla dziecka Z. R. jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.
Uwzględniając powyższe, stosownie do regulacji zawartej art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., Sąd, orzekł jak w sentencji postanowienia.