Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] lutego 2020 r. S.B. zwróciła się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym L.K. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej:
- 1. Liczby spraw o egzekucję alimentów, jaką komornik przyjął do prowadzenia w miesiącach kwiecień-październik 2015 r.;
- 2. Liczby spraw o egzekucję alimentów, jaką komornik przyjął do prowadzenia w miesiącach luty-listopad w 2016 r. i które to zostały umorzone w 2019 r.;
- 3. Liczby spraw o egzekucję pieniężną, jaką komornik przyjął do prowadzenia w 2016 r.;
- 4. Liczby spraw wszczętych pomiędzy marcem a październikiem 2018 r., na podstawie orzeczenia wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym;
- 5. Liczby spraw wszczętych pomiędzy marcem a październikiem 2017 r. na podstawie tytułu wykonawczego, z którego nie wynika prawo dłużnika do lokalu socjalnego lub zamiennego.
We wniosku wskazano, iż żądana informacja powinna być udzielona za pośrednictwem poczty na wskazany w nim adres do korespondencji oraz w formie elektronicznej i przekazana na wskazany adres e-mail.
Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym L.K. nie ustosunkował się do powyższego wniosku.
Pismem z [...] sierpnia 2020 r. S.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym L.K. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 p.p.s.a., przez rażące przekroczenie przez organ terminów do załatwienia sprawy. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z [...] lutego 2020 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa w związku z art. 149 p.p.s.a. o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi S.B. wyjaśniła, że przedmiotowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skutecznie doręczony organowi w dniu 12 lutego 2020 r. i pomimo upływu sześciu miesięcy nie otrzymała żadnego ustosunkowania, ani wyjaśnienia ze strony komornika sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ poinformował, że nie otrzymał żadnego pisma z [...] lutego 2020 r., będącego wnioskiem o udzielenie informacji publicznej.
W uzasadnieniu odpowiedzi zastępca Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wskazał, m.in. że w dniu 12 lutego 2020 r. do kancelarii komornika wpłynęła jedynie skarga z dnia [...] lutego 2020 r. S.B., pełniącej funkcję prezesa w spółce L Sp. z o.o., w przedmiocie wymierzenia kary grzywny przez komornika, w związku z uporczywym odmawianiem złożenia wykazu majątku spółki. Nadto organ poinformował, że skarżąca nie kontaktowała się z kancelarią komornika, w celu uzyskania informacji odnośnie złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, co zdaniem organu, jednoznacznie wskazuje na fakt, że taki wniosek nigdy nie miał miejsca, a skarżąca nie była zainteresowana pozyskaniem informacji.
Nadto wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę komornik sądowy przesłał do tut. Sądu akta sprawy egzekucyjnej [...] dotyczące spółki L Sp. z o.o..
Zarządzeniem z 20 października 2020 r., w związku z udzieloną przez organ odpowiedzią, wezwano stronę skarżącą do wyjaśnienia w terminie 7 dni, czy wniosek z [...] lutego 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w związku z którym została złożona skarga na bezczynność komornika, to znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy pismo skarżącej z [...] lutego 2020 r. zatytułowane "skarga na czynności komornika", pod rygorem przyjęcia, że w/w wniosek stanowił w istocie skargę, o której mowa z [...] lutego 2020 r. W sytuacji gdyby zaś wniosek z [...] lutego 2020 r., nie stanowił jednak skargi na czynności komornika z [...] lutego 2020 r., zobowiązano skarżącą do uprawdopodobnienia w terminie 7 dni faktu skierowania do organu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z [...] lutego 2020 r., wraz z jego treścią, pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Wezwanie zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 9 listopada 2020 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 27 akt sądowych).
Skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie Sądu wyjaśniła, że wniosek z [...] lutego 2020 r. przesłano za pośrednictwem Poczty Polskiej listem o numerze [...] i przedłożyła jako załączniki oryginał potwierdzenia nadania oraz wydruk ze strony Poczty Polskiej – elektronicznego śledzenia przesyłek, na którym widnieje data doręczenia wniosku organowi (karta 20 i 22 akt sądowych). Nadto skarżąca przedłożyła kserokopię wniosku o udostępnienie informacji publicznej z [...] lutego 2020 r. (k. 21 akt sądowych).
Zarządzeniem z 17 listopada 2020 r. odpis odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżącej S.B. wraz z kserokopią załączników doręczono organowi, zobowiązując do uzupełnienia w terminie 7 dni akt administracyjnych sprawy, poprzez nadesłanie oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii wniosku strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z [...] lutego 2020 r. wraz z całą dokumentacją dotyczącą sprawy zainicjowanej niniejszym wnioskiem. Zobowiązano również organ do ustosunkowania się w zakreślonym przez Sąd terminie do pisma procesowego skarżącej, stanowiącego odpowiedź na wezwanie Sądu. Niniejsze zobowiązanie doręczono organowi w dniu 20 listopada 2020 r.
W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu pismem z [...] grudnia 2020 r. zastępca komornika przy Sądzie Rejonowym L.K. wyjaśnił, iż nie otrzymał żadnego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z [...] lutego 2020 r.
Mając na uwadze powyższe, zarządzeniem z 8 grudnia 2020 r., Sąd zwrócił się do Poczty Polskiej o przesłanie w terminie 7 dni potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii pokwitowania odbioru przesyłki poleconej o numerze: [...] adresowanej do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym L.K..
Poczta Polska, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, przedłożyła kserokopię "Zbiorowego dowodu odbioru" przesyłek z 12 lutego 2020 r., których adresatem jest Komornik Sądowy L.K.. Z przedłożonej kserokopii wynika, iż przesyłka o numerze [...], adresowana do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym L.K. została odebrana w dniu 12 lutego 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast stosownie do brzmienia art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność organów administracyjnych w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu. Chodzi zatem o bezczynność w sprawach, w których wydawane są decyzje administracyjne, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie oraz rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne niż określone powyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Przedmiotem wniesionej skargi jest bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym L.K., w przedmiocie rozpoznania żądań zawartych we wniosku skarżącej S.B. z [...] lutego 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zauważyć należy, iż w okresie od 31 marca do 24 maja 2020 r. bieg terminu załatwienia sprawy był zawieszony z mocy ustawy z uwagi na ogłoszenie stanu epidemii z powodu COVID-19 (zgodnie z art. 1 pkt 14 i art. 101 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 568 ze zm. i art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2;Dz. U. poz. 875).
Wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, iż dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie, czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielenia takiej informacji.
Sąd uznał, iż zawarty w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. wniosek był wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej jako "u.d.i.p.") każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. W doktrynie i orzecznictwie jednoznacznie przyjmuje się, że "informację publiczną" stanowi każda informacja wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji.
Zdaniem Sądu komornik sądowy należał do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu, w świetle art. 4 ust. 1 i ust. 3 u.d.i.p. Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 20 stycznia 2004 r. o sygn. akt SK 26/03 oraz z dnia 3 grudnia 2003 r. o sygn. akt K 5/02 wskazał, że funkcje wykonywane przez komornika są funkcjami władczymi. Komornik sądowy nie jest jednak ani organem wymiaru sprawiedliwości, ani nie jest elementem struktury którejkolwiek z władz konstytucyjnych. Komornika można uznać natomiast za "władzę publiczną" w rozumieniu art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. W pojęciu "władzy publicznej" mieszczą się bowiem także inne instytucje niż państwowe i samorządowe, o ile wykonują funkcje władzy publicznej w wyniku powierzenia, czy przekazania im tych funkcji przez organ władzy państwowej lub samorządowej. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że komornik sądowy jako organ władzy publicznej w znaczeniu funkcjonalnym obowiązany jest do udzielenia informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2014 r., I OSK 20/14, wyrok WSA w Krakowie z 16 marca 2011 r., II SO/Kr 23/10, wyrok WSA w Gliwicach z 10 września 2013 r., IV SAB/GI 44/13, wyrok WSA w Warszawie z 28 stycznia 2019 r., II SAB/Wa 602/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).
Natomiast żądania wymienione we wniosku skarżącej mogą zostać zakwalifikowane do kategorii spraw spośród wymienionych w sposób przykładowy w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., tj. do informacji o przedmiocie działalności podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
W przypadku skierowania pisemnego wniosku o udzielenie informacji publicznej podmiot, do którego wniosek taki został skierowany, może dokonać następujących działań: udzielić informacji publicznej, gdy jest jej dysponentem oraz nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia w formie czynności materialno-technicznej; poinformować wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstawy w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej, lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.), bądź też poinformować stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.); odmówić udostępnienia informacji lub umorzyć postępowanie, w sytuacji wskazanej w art. 14 ust. 2 stosownie do treści art. 16 u. d. i p., czego dokonuje w formie decyzji administracyjnej; może również odmówić w drodze decyzji udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art.
3. Przy czym działań tych należy dokonać w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkami wynikającymi z omawianej ustawy (art. 13 u.d.i.p.). Jednocześnie w tym miejscu należy wyjaśnić, że prawo do informacji publicznej, nie ma charakteru bezwzględnego. Zgodnie bowiem z art. 5 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2).
Należy zaznaczyć, że warunkiem udzielenia informacji publicznej, jest skuteczne doręczenie organowi wniosku o udostępnienie określonej informacji publicznej. Wprawdzie ustawodawca nie sprecyzował bliżej formy, w jakiej wniosek powinien zostać złożony, to nie zmienia to faktu, że dopóki wniosek w sposób niebudzący wątpliwości nie zostanie doręczony organowi, to nie można mu zarzucać bezczynności. Podkreślić przy tym należy, że ciężar wykazania doręczenia - złożenia wniosku - w razie zaistnienia sporu co do tego faktu - spoczywa na wnioskodawcy, który wywodzi z niego określone skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2016 r., I OSK 1187/16, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 kwietnia 2017 r., II SAB/Sz 162/16, CBOSA). W niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że wniosek z [...] lutego 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej został skutecznie doręczony 12 lutego 2020 r. Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym – L.K.. Okoliczność ta została potwierdzona przez Pocztę Polską (przesyłka pocztowa nr [...]).
W sprawie jest bezsporne, że wniosek S.B. z dnia [...] lutego 2020 r. nie został rozpatrzony w sposób przewidziany w u.d.i.p. W związku z tym stwierdzić należało, że Komornik Sądowy przy Sądowy przy Sądzie Rejonowym dopuścił się naruszenia przepisów u.d.i.p. i w konsekwencji bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej. Stan bezczynności organu nie ustał po wniesieniu skargi, ani na dzień orzekania.
Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym L.K. do załatwienia wniosku skarżącej z dnia [...] lutego 2020 r., a termin wykonania tego obowiązku wynika wprost z przepisów u.d.i.p.
Jednocześnie Sąd stwierdził, iż bezczynność organu nie była jednak rażąca. Należy podkreślić, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., I OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14, wyrok WSA w Łodzi z 11 stycznia 2018 r., II SAB/Łd 209/17, CBOSA).
W ocenie Sądu, nierozpatrzenie wniosku skarżącej w ustawowym terminie, aczkolwiek naganne, nie jest zachowaniem godzącym w ład demokratycznego państwa prawa, ani nie wywołuje dotkliwych skutków dla samej skarżącej. Z tych względów Sąd nie znalazł podstaw uzasadniających wymierzenie Komornikowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.) i w tym zakresie skarga została oddalona.
Na podstawie art. 200 p.p.s.a., Sąd orzekł o obowiązku zwrotu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 (sto) złotych.