Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] września 2020 r., powołując się na przepisy ustawy o dostępnie do informacji publicznej, M.A. zwrócił się do Zarządu Koła Łowieckiego [...] o udostępnienie informacji publicznej.
Pismem z dnia [...] pażdziernika 2020 r. (data wpływu do organu – 27 pażdziernika 2020 r.) M.A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Zarządu Koła Łowieckiego [...] w załatwieniu jego wniosku z dnia [...] września 2020 o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wskazał, że wniosek złożony został drogą elektroniczną na adres e-mail wskazany na stronie internetowej skarżonego organu. Do skargi skarżący dołączył wydruk wysłania wniosku drogą elektroniczną oraz wydruk Print Screen strony internetowej skarżonego organu.
Skarżący wskazał, że nie został poinformowany przez organ o powodach opóźnienia w udostępnieniu informacji, o terminie w jakim organ udostępni informacje jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazana we wniosku.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Koła Łowieckiego [...] zaprzeczył temu, aby w dniu 17 września 2020 r. otrzymał w formie korespondencji mailowej wniosek M.A. o udostępnienie informacji publicznej, organ wyjaśnił że prośba taka wpłynęła dopiero wraz ze skargą na bezczynność w dniu 27 pażdziernika 2020 r. Zdaniem organu Zarząd nie może ponosić ujemnych konsekwencji za brak odpowiedzi na zapytanie, które nie zostało mu fizycznie doręczone oraz którego doręczenie nie było w żaden sposób weryfikowane przy użyciu dostępnych środków komunikacji elektronicznej.
Ponadto w ocenie organu uchybienia formalne pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu przez skarżącego, winny skutkować odrzuceniem skargi. W dalszej kolejności organ wskazał, że z uwagi na udzielenie skarżącemu w dniu 7 listopada 2020 r. odpowiedzi na zadane we wniosku pytania, skarga powinna być oddalona. Do odpowiedzi na skargę Zarząd Koła Łowieckiego [...] dołączył odpis pisma z dnia [...] listopada 2020 r. w którym organ udzielił odpowiedzi na pytania dotyczące informacji publicznej, o które zwrócił się skarżący w swoim wniosku z dnia [...] września 2020 r.
Pismem procesowym z dnia [...] stycznia 2021 r., jako pełnomocnik skarżącego w postępowaniu sądowym, udział zgłosił - radca prawny P.J.. Do pisma dołączono pełnomocnictwo dla radcy prawnego oraz oświadczenie skarżącego o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dotychczasowemu pełnomocnikowi - radcy prawnemu D.K.. W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2021 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że nie otrzymał pisma organu z dnia [...] listopada 2020 r. i w dalszym ciągu odpowiedż na wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie jest skarżącemu znana.
W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2021 r. organ wskazał, że pismo z dnia [...] listopada 2020 r. stanowiące odpowiedż na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej zostało przesłane bezpośrednio skarżącemu. W załączeniu organ przedłożył kopię pisma z dnia [...] listopada 2020 r. wraz z potwierdzenia jego odbioru przez skarżącego.
W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2021 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że w.w. pismo organu z dnia [...] listopada 2020 r. zostało skarżącemu doręczone osobiście jako załącznik do pisma z dnia [...] marca 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - określana dalej jako "p.p.s.a.") kontrola sądu obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia.
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a, sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Niniejsza skarga dotyczy bezczynności Zarządu Koła Łowieckiego [...] w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] września 2020 r. Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 - określanej dalej jako u.d.i.p.) przez bezczynność organu rozumieć należy sytuację, w której organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek:
- 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.);
- 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy,
- 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub
- 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji.
Warunkiem uznania przez sąd bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej jest zawsze uprzednie rozstrzygnięcie, czy wnioskowane dane mają charakter takiej informacji i w konsekwencji podlegają obowiązkowi udostępnienia oraz czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego w ustawie do udostępnienia informacji publicznej. Oznacza to, że w grę wchodzi zarówno podmiotowy, jaki przedmiotowy zakres ustawy o dostępie do informacji publicznej, a dysponent informacji pozostaje w zwłoce. Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje zatem wtedy, gdy we wskazanym w art. 13 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazach prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym dwumiesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji publicznej.
W badanej sprawie nie budzi wątpliwości oraz sporu okoliczność, że informacje o które zwrócił się skarżący w swoim wniosku z dnia [...] września 2020 r. mają charakter informacji publicznej, w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz że organ do którego został skierowany wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest organem ustawowo zobowiązanym do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie była natomiast kwestia doręczenia organowi przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Według twierdzeń organu wniosek został mu doręczony dopiero wraz ze skargą na bezczynność, a wobec tego udostępnienie żądanej informacji publicznej nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. Wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie ma wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Podkreślić w tym miejscu należy, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15, CBOSA).
Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15). Tym samym, ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie skarżącego.
W ocenie Sądu skarżący dostatecznie uprawdopodobnił wysłanie przez siebie listu zawierającego wniosek o informację publiczną na adres poczty elektronicznej organu. Wskazać natomiast należy, że organ w żaden sposób nie uprawdopodobnił podnoszonych przez siebie okoliczności dotyczących nieotrzymania przedmiotowego wniosku na adres poczty elektronicznej. W celu wykazania prawidłowości swoich twierdzeń organ miał możliwość podjęcia określonych czynności poprzez - przykładowo - przedłożenie zestawienia zawierającego dane dotyczące wpływu pism na wskazany adres poczty elektronicznej w omawianym okresie, które to zestawienie pozwoliłoby na ustalenie, że dany wniosek rzeczywiście na adres organu nie wpłynął.
Ponadto organ (lub osoba posiadająca odpowiednią specjalistyczną wiedzę w tym zakresie) miał możliwość przeprowadzenia analizy wiadomości wpływających na jego adres email w danym okresie, której wyniki należało przedstawić w formie pisemnej w toku postępowania sądowego. Podjęcie i udokumentowanie powyższych czynności stanowiłoby pewną formę uprawdopodobnienia twierdzeń organu. W okolicznościach sprawy stanowisko podmiotu zobowiązanego, że nie otrzymał wiadomości może świadczyć o wadliwej organizacji pracy organu lub nieprawidłowym skonfigurowaniu jego poczty elektronicznej - co obciąża ten organ. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być przerzucane na podmiot korzystający z prawa dostępu do informacji publicznej. Odmienne zapatrywanie czyniłoby w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) iluzorycznym, którego skuteczność zależna byłaby od organu.
Z akt sprawy wynika, że wnioskowana przez skarżącego informacja pismem z dnia [...] listopada 2020 r. została mu udostępniona. Powyższe wynika z akt sprawy (potwierdzenie odbioru pisma z dnia [...] listopada 2020 r.) oraz wprost z pisma procesowego pełnomocnika skarżącego z dnia [...] marca 2021 r. W sytuacji, gdy zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne, w części obejmującej zobowiązanie do załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W analizowanej sprawie wobec udzielenia skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] września 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zostało umorzone.
Okoliczności rozpatrywanej sprawy wskazują, że załatwienie wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej nastąpiło z przekroczeniem terminów określonych w art. 13 u.d.i.p., jednakże w ocenie Sądu naruszenie przepisów prawa nie miało rażącego charakteru, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Rażącym naruszeniem prawa jest wadliwość, którą cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy. Ma ona miejsce, gdy brak jest oczywistego podejmowania czynności lub gdy dochodzi do oczywistego lekceważenia wniosków strony. Taka sytuacja występuje też, gdy organ jawnie wykazuje brak chęci załatwienia sprawy lub gdy ewidentnie nie stosuje się do przepisów. Oceniając charakter naruszenia prawa w rozpatrywanej sprawie należało uwzględnić stosunkowo nieznaczny okres przekroczenia terminu, bowiem jak wynika z dowodu potwierdzenia odbioru pisma z dnia [...] listopada 2020 r. zostało ono skarżącemu doręczone w dniu 17 listopada 2020 r. Ponadto okoliczności sprawy, w tym postawa organu, który w toku postępowania aktywnie wykazywał fakt udostępnienia skarżącemu żądanej informacji publicznej, wskazują że uchybienie terminowi nie było skutkiem lekceważenia obowiązków wynikających z ustawy o dostępnie do informacji publicznej. W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, że bezczynność organu w załatwieniu wniosku nie miała rażącego charakteru.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 pażdziernika 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ.U. z 2018 r. poz. 265).
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.