Uzasadnienie
Fundacja [...] z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa Miechów Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku na wniosek z dnia 15 lutego 2022 r.
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:
- 1. art. 74 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji o stanie i ochronie środowiska poprzez pominięcie tego przepisu, co doprowadziło do nieudostępnienia wnioskowanych informacji,
- 2. art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej jako: u.u.i.ś),
- 3. art. 74 ust. 4 Konstytucji RP, art. 8 ust. 2 u.u.i.ś poprzez działanie wbrew obowiązkowi wynikającemu z tych przepisów,
- 4. art. 14 ust. 1 u.u.i.ś w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że udostępnianie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji we wskazanym terminie.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o: zobowiązanie podmiotu zobowiązanego do załatwienia wniosku z 15 lutego 2022 r.; stwierdzenie, że podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności; zasądzenie od podmiotu zobowiązanego na rzecz Fundacji kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z 15 lutego 2022 r. Fundacja zwróciła się do podmiotu zobowiązanego o udostępnienie informacji o środowisku dotyczących decyzji o gospodarce leśnej. 16 lutego 2022 r. Fundacja otrzymała potwierdzenie, że wniosek został przeczytany. 24 lutego 2022 r. do podmiotu zobowiązanego wysłano treść wniosku zawierający podpis zaufany. Tego samego dnia Fundacja otrzymała potwierdzenie przeczytania tej wiadomości. 1 marca 2022r. Fundacja wysłała do nadleśnictwa wniosek podpisany elektronicznie poprzez ePUAP.
Dodatkowo Fundacja 9 marca 2022 r. przypomniała o obowiązku wykonania wniosku oraz wskazała, że przedmiotowo podobne wniosku w poprzednim roku sądy klasyfikowały jako wnioski mające oparcie w u.u.i.ś.
Pismem z 22 marca 2022 r. podmiot zobowiązany poinformował Fundację, że złożony wniosek nie obejmuje informacji o środowisku. W piśmie tym nie znajduje się żadne uzasadnienie takowego stanowiska, a wyłącznie arbitralne stwierdzenie, że wniosek nie dotyczy informacji o środowisku.
Skarżąca wskazała, że przedmiot wniosku dotyczył gospodarki leśnej. Pytania dotyczyły zarówno środowiska, jak i jego ochrony. Ustawodawca w art. 1 pkt 1 lit. a) u.u.i.ś wskazał, że "Ustawa określa zasady i tryb postępowania w sprawach udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie". Ustawa ta będzie miała pierwszeństwo w każdym przypadku, w jakim wniosek o informację dotyczy informacji o środowisku i jego ochronie. Bezsprzecznie każde działanie związane z gospodarką leśną ma związek ze środowiskiem, czy też z jego ochroną. Trudno zrozumieć, z jakich przyczyn Organ twierdzi inaczej. Takowe stanowisko Organu prowadzi do uznania, że np. działania mogące wpłynąć na elementy środowiska nie dotyczą kwestii związanych ze środowiskiem i jego ochroną.
W tym zakresie wystarczające jest sięgnięcie m.in. do art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko: "Udostępnieniu, o którym mowa w art. 8, podlegają informacje dotyczące: środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów".
Działanie Fundacji w zakresie pozyskiwania informacji dotyczących gospodarki leśnej dotyczy m.in kwestii ochrony zasobów leśnych, a tym samym ochrony środowiska. W tym zakresie należy zwrócić uwagę na kwestie poruszone w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 maja 2009 r., Kp 2/09: "Zgodnie z art. 5 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska "zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju". Przepis ten, zamieszczony w pierwszym rozdziale Konstytucji, zawierającym zasady i założenia uznane przez ustrojodawcę za szczególnie ważne dla bytu państwowego, wskazuje podstawowe cele i zarazem zadania państwa. (...)
Dlatego też można, na potrzeby sprawy niniejszej przyjąć, za ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (dalej: p.o.ś.), że "środowisko" to ogół elementów przyrodniczych, w tym przekształconych w wyniku ludzkiej działalności, w szczególności zaś powierzchnia ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz inne elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami (art. 3 pkt 39 p.o.ś.), "ochrona środowiska" zaś, to ogół działań (albo zaniechań) umożliwiających zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej, w szczególności polegających na racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu jego zasobami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom oraz na przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego (art. 3 pkt 13 p.o.ś.). "Zrównoważony rozwój" natomiast, to rozwój społeczno-gospodarczy, w którym działania polityczne, gospodarcze i społeczne są zintegrowane (z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych), w celu zagwarantowania współczesnemu i przyszłym pokoleniom możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb (art. 3 pkt 50 p.o.ś.).
Samo pojęcie "zrównoważonego rozwoju" zaczerpnięte zostało z dokumentów prawa międzynarodowego i oznacza wymóg, by ingerencja w środowisko była jak najbardziej ograniczona (jak najmniej szkodliwa), a korzyści społeczne były proporcjonalne i społecznie adekwatne do wyrządzonych szkód.
Przyjmuje się, że art. 5 Konstytucji wskazuje najdonioślejsze wartości i najbardziej podstawowe cele, w których realizację winny się włączyć wszelkie organy władzy publicznej, wykorzystując wszystkie ich kompetencje. "Zapewnienie ochrony środowiska", o którym mowa w przepisie, oznacza "nie tylko zapewnienie mieszkańcom nieskażonego powietrza, zdrowej wody pitnej czy terenów rekreacyjnych (...) lecz również ochronę (...) konkretnego krajobrazu, ukształtowania terenu czy sieci rzecznej, indywidualizującej Polskę i stanowiącej czynnik Jej tożsamości" (Paweł Sarnecki, uwagi do art. 5, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, Warszawa 2001).
"Bezpieczeństwo ekologiczne", które ma być zapewnione przez władze publiczne to stan środowiska pozwalający na bezpieczne przebywanie w nim i korzystanie z niego. Instrumentem zapewnienia tego bezpieczeństwa jest ochrona środowiska - chroniąc je ustawodawca winien kierować się zasadą zrównoważonego rozwoju. Z unormowań konstytucyjnych wynika, że w nakazie ochrony środowiska zawierają się wszelkie działania władz publicznych zapobiegające pogarszaniu się stanu środowiska oraz pozwalające na poprawę tego stanu dla dobra przyszłych pokoleń."
Dlatego też szczególną ochroną winno się obejmować prawo do informacji o środowisku, jako jedno z gwarancji realizacji zasad wynikających z art. 5 Konstytucji i 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Skarżąca zwróciła uwagę, że działanie podmiotu zobowiązanego w tej sprawie narusza art. 74 ust. 4 Konstytucji RP: "Władze publiczne wspierają działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska".
Fundacja podejmuje działania mające na celu ochronę lasów.
Uzyskiwane informacje są niezbędne do monitorowania zaangażowania nadleśnictwa w kontakty ze społeczeństwem.
Biorąc pod uwagę treść art. 74 ust. 4 Konstytucji RP skarżąca również wskazała na 8 ust. 2 u.u.i.ś.: "Władze publiczne są obowiązane do udzielania niezbędnej pomocy i wskazówek przy wyszukiwaniu informacji o środowisku i jego ochronie". Odpowiedź podmiotu zobowiązanego z 28 lutego 2022 r. i 28 marca 2022 r. w żadnym wypadku nie można ocenić jako zmierzających do wykonania obowiązku wynikającego z Konstytucji RP i ustawy.
Jednocześnie Fundacja zwróciła uwagę na jeden z wyroków, które zapadły w związku z uzyskiwaniem podobnych informacji, które Fundacja wykorzystuje w swoich działaniach, tj. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 259/21: "Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.i.ś, władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że na zasadzie art. 3 pkt 9 lit. a. i b. oraz pkt 15a u.i.ś, do podmiotów powołanych na mocy prawa do wykonywania zadań publicznych dotyczących środowiska i jego ochrony, należą jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe, realizującego zadania publiczne związane z ochroną lasów na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1463 ze zm.; dalej: u.l.).
W konsekwencji Nadleśniczy należy do podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie zgodnie z art. 8 w zw. z art. 3 pkt 9 i 15a u.i.ś. Zakres przedmiotowy informacji o środowisku, które podlegają udostępnieniu, w trybie u.i.ś., określa natomiast art. 9 ust. 1 tej ustawy. W myśl tego przepisu udostępnieniu podlegają m.in. informacje dotyczące: stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności (pkt 1); środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów (pkt 3); raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska (pkt 4); analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3 (pkt 5).
Wobec tego, że wedle art. 74 ust. 3 Konstytucji RP każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska, w piśmiennictwie oraz orzecznictwie podnosi się, że prawo to ma zakres znacznie bardziej szerszy, aniżeli wynikać to by mogło z literalnej treści art. 9 ust. 1 u.i.ś. (por.m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 kwietnia 2021 n, sygn. akt II SA/Go 147/21 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2020r., sygn. akt I OSK 3483/18, dostępny w: CBOSA). Udostępnieniu podlega bowiem każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy została ona wymieniona wart. 9 ust. 1 u.i.ś, chyba, że organ ochrony środowiska, na podstawie przepisów ustawy wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (por. B. Rakoczy, u.i.ś. Komentarz, LexisNexis 2010, t. 1 do art. 9 oraz powołany już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim).
Ustalając przedmiotowy zakres informacji o środowisku, które mają być udostępnione, należy zatem mieć na względzie, że prawo do tych informacji jest gwarantowane konstytucyjnie, co potwierdza art. 4 u.i.ś, stanowiący o powszechnym dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie. Oznacza to, że udostępnienie tego rodzaju informacji jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu (art. 16 u.i.ś.).
Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącej dotyczył postulatów, wniosków i uwag, zgłoszonych w określonym przedziale czasowym do Nadleśnictwa przez stronę społeczną, w kwestiach związanych z realizacją planów urządzenia lasów, rezultatów działań podjętych przez organ w następstwie tych postulatów (wniosków, uwag) oraz planowanych zmian w zakresie komunikacji ze stroną społeczną, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu elementów środowiska i jego ochrony.
Skarżąca podkreśliła, że plan urządzenia lasu to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej (art. 6 ust. 1 pkt 6 u.I.), według którego prowadzi się trwale zrównoważoną gospodarkę leśną (art. 7 ust. 1 u.I.), prowadzoną również z zachowaniem m.in. zasad: powszechnej ochrony lasów, trwałości ich utrzymania oraz ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów (art. 8 pkt 1-3 u.l). Każde więc działanie związane z realizacja planu urządzenia lasu, ma związek ze środowiskiem oraz jego ochroną. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez Nadleśniczego okoliczność, że plan urządzania lasu obejmuje również pozyskiwanie drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu, jako elementów gospodarki leśnej zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.l. Te działania bowiem, mimo, że nie są wprost nakierowane na ochronę środowiska, mają jednak wpływ na stan środowiska.
Tym samym informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, wniosków i uwag, które kierowane były do organu, a dotyczących realizacji planów urządzenia lasów oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.i.ś. Ponadto chodzi nie tylko o działania wpływające na elementy środowiska wskazane w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.i.ś., ale również mogące wpłynąć na to środowisko oraz o jego ochronę (por. powołany już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim).
Zdaniem skarżącej jej wniosek podlega rozpoznaniu w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Zgodnie z normą zawartą w art. 13 u.i.ś od podmiotu żądającego informacji o środowisku i jego ochronie nie wymaga się wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Tym samym skarga jest uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej; ewentualnie o oddalenie w całości jako bezzasadnej i o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano w pierwszej kolejności, że skarga została wniesiona z pominięciem wymogu sprecyzowanego w art. 53 § 2b ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. bez uprzedniego ponaglenia złożonego do właściwego organu na zasadach wskazanych w art. 37 ustawy kodeks postępowania administracyjnego. Powyższe uchybienie samodzielnie skutkuje niedopuszczalnością skargi, co zostało potwierdzone w orzecznictwie (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2022 r., IV SAB/Wr 872/21, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2020 r., I FSK 495/20).
Powyższy warunek sine qua non dotyczy każdego postępowania administracyjnego, za wyjątkiem spraw związanych z udostępnieniem informacji publicznej, na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Skarżąca jasno jednak wskazywała, zarówno we wniosku o udostępnienie informacji, jak i w treści skargi, że zainicjowała postępowanie o udostępnienie informacji na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. W związku z powyższym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność było ponaglenie Organu, którego Skarżąca zaniechała, a w konsekwencji skarga powinna zostać odrzucona jako niedopuszczalna.
Niezależnie od powyższej okoliczności organ wskazał, że w okolicznościach sprawy nie doszło do bezczynności. Wniosek o udostępnienie informacji o środowisku wpłynął do Organu 15 lutego 2022 roku, w formacie uniemożliwiającym jego odczytanie. Skarżąca została wezwana do jego uzupełnienia, co uczyniła pismem z 24 lutego 2022 roku. Okoliczność ta jest pomiędzy Stronami bezsporna i Skarżąca przyznała ją nawet w uzasadnieniu skargi. Organ ustosunkował się do wniosku Skarżącej w dniu 22 marca 2022 roku, tj. w miesięcznym terminie, jaki wynika z ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (art. 14 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 5 ustawy). Organ poinformował Skarżącą, że pozostawił sprawę bez rozpoznania, jako że wniosek w ogóle nie obejmował informacji o środowisku. Nie może być zatem mowy o zwłoce w sytuacji rozpoznania wniosku w terminie wskazanym w ustawie.
W odpowiedzi na pismo Organu Skarżąca wniosła przedmiotową skargę. Niedopuszczalność skargi wynika zatem zarówno z faktu zaniechania ponaglenia organu, jak i rozpoznania wniosku Skarżącej w terminie wskazanym w ustawie.
Odnosząc się do wskazanych w skardze argumentów:
Skarżąca potwierdza w treści uzasadnienia, że wniosek został rozpoznany, potwierdza również otrzymanie odpowiedzi w określonym ustawą terminie. W zakresie odnoszącym się do instytucji skargi na bezczynność organu Skarżąca de facto sama zaprzecza dopuszczalności skargi.
Natomiast z dalszej części uzasadnienia skargi wynika, że jej złożenie stanowi wyraz niezadowolenia z rozstrzygnięcia Organu co do meritum, tj. uznania przez Organ, że wniosek nie obejmuje informacji o środowisku. Instytucja skargi na bezczynność nie służy jednak kwestionowaniu rozstrzygnięć, a stanowi narzędzie wspierające Stronę w sytuacji zaniedbania po stronie Organu, który nie wykonuje swoich ustawowych obowiązków. Większość uzasadnienia stanowiska Skarżącej stanowi polemikę z uzasadnieniem rozstrzygnięcia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. To jednak powinno mieć miejsce w zażaleniu na postanowienie, nie może w żadnej mierze prowadzić do wniosku o pozostawaniu przez organ w stanie bezczynności.
Z najdalej idącej ostrożności, odnosząc się do argumentów podniesionych w uzasadnieniu, organ wskazał, że katalog informacji podlegających udostępnieniu na gruncie u.i.ś. zawarty jest w art. 9 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z nim udostępnieniu podlegają informacje dotyczące m.in. środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na wybrane elementy środowiska, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów (art. 9 ust. 1 pkt 3 u.i.ś.).
Nie można przyjąć jednak, że plan urządzenia lasu wypełnia powyższe kryteria, nie jest bowiem planem w sprawie ochrony środowiska ani środkiem, który ma na celu ochronę tych elementów. Co więcej należy wskazać, że wnioskowi w niniejszej sprawie nie podlegał sam plan, a szeroko rozumiane informacje o postulatach, wnioskach i uwagach dotyczących wdrażania już zatwierdzonego planu. Podkreślenia wymaga, iż w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.i.ś. dotyczy również działań, niemniej - działań władzy publicznej, a nie postulatów społecznych w zakresie podjęcia lub zaniechania działań przez władze. Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów nie ma podstaw do uznania, by informacje o rezultatach zgłaszania postulatów, wniosków i uwag przez stronę społeczną, a w szczególności informacje, czy w wyniku zaangażowania strony społecznej Nadleśnictwo zmodyfikowało swoje plany, stanowiły same z siebie informacje dotyczące działań wpływających na elementy środowiska, czy też działań mających na celu ochronę tych elementów. Wniosek dotyczył więc informacji de facto zgłaszanych przez podmioty zewnętrzne.
W związku z czym organ zasadnie wskazał, iż żądane informacje nie są bezpośrednio związane z informacją o środowisku przyrodniczym, jego stanie ochrony ani nie nawiązują do projektowanych lub realizowanych działań gospodarczych w lasach.
Ponadto organ wskazał, że ze względu na oceny charakter pytania zawartego w pkt 1 c. Plany urządzania lasu bowiem zmieniają się co do zasady wielokrotnie, na kilku różnych etapach i pod wpływem wielu czynników. Niemożliwym jest więc ustalenie, tym bardziej we wnioskowanym przez skarżącego odległym okresie, jakie czynniki miały wpływ na ewentualne zmodyfikowanie planów urządzenia lasów. Powyższe nie tylko wymagałoby od organu znacznego zaangażowania zasobów, ale także końcowo miałoby charakter wyłącznie subiektywnej opinii osoby udzielającej odpowiedzi.
Biorąc pod uwagę strukturę organizacyjną organu wysoce prawdopodobnym jest, że odpowiedzi na pytanie nie udzielałyby osoby odpowiedzialne za modyfikacje planu urządzenia lasu. Prześledzenie - 4 lata wstecz - jakie czynniki potencjalnie miały wpływ na dokonane zmiany jest więc wysoce utrudnione, a wręcz niemożliwie, a wynik nie miałby charakteru informacji, a jedynie subiektywnej oceny.
Reasumując w ocenie Organu nie ma możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie sposobu załatwienia sprawy z wykorzystaniem instytucji skargi na bezczynność. W konsekwencji Organ nie wdaje się w polemikę ze Skarżącą co do charakteru informacji objętych wnioskiem. Uzasadnienie stanowiska organu zostało - wbrew twierdzeniom Skarżącej - zawarte w piśmie z 22 marca 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa Miechów Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku na wniosek skarżącej z dnia 15 lutego 2022 r., złożonego w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, nadal zwanej dalej "ustawą". Regulacja ta znajduje zastosowanie w sprawie z uwagi na normę kolizyjną sformułowaną w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.), zwanej dalej "u.d.i.p.". Stosownie do jej treści przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem, że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1 u.d.i.p.
W orzecznictwie wskazuje się, że regulacje dotyczące dostępu do informacji publicznej, zawarte w innych aktach prawnych, wyłączają możliwość domagania się udostępnienia informacji publicznej w oparciu o unormowania u.d.i.p. Istnienie innych zasad, czy trybu udostępniania informacji publicznych, wyłącza stosowanie u.d.i.p., w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami. Przytoczony przepis oznacza, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną, uregulowane są inaczej w u.d.i.p., a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępnienia informacji, zaś stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić - pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3322/18, dostępny w CBOSA oraz uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 8/13; ONSAiWSA 2014, Nr 3, poz. 38).
Skoro zatem ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku określa zasady i tryb postępowania w sprawach udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie (por. art. 1 pkt 1 lit. a ustawy), przepisy u.d.i.p. w tym zakresie nie znajdują zastosowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 462/15, dostępny w: CBOSA).
Oceniając w dalszej kolejności dopuszczalność skargi, podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca w sprawie zastosowanie ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji, nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b p.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu odnośnie do spraw rozpoznawanych w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.". Przepisy te stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie oraz do terminu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji i przekazania wniosku podmiotowi, w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja (art. 14 ust. 2 i art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy).
Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji o środowisku i jego ochronie brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.
W przypadku skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, podobnie jak w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się skarżąca, był zobowiązany do udzielenia informacji o środowisku i jego ochronie oraz że żądana informacja miała charakter informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu przepisów ustawy, pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
W drugiej kolejności dostrzec należy, że przedmiot sporu wynikły pomiędzy Fundacją a Nadleśniczymi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe różnych Nadleśnictw, poddany był niejednokrotnie kontroli sądowoadministracyjnej, w tym również przez tutejszy Sąd.
Skład orzekający w pełni akceptuje i uznaje za własne poglądy wyrażone w sprawach podobnych z wniosków Fundacji [...] kierowanych do Nadleśniczych w różnych częściach kraju (vide wyroki: WSA w Krakowie z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II SAB/Kr 202/22; WSA w Krakowie z 25 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Kr 192/22; WSA w Krakowie z 29 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Kr 189/22; WSA w Opolu z 23 marca 2021 r., sygn. II SA/Op 40/21; WSA w Opolu z 29 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Op 45/22, czy z tego samego dnia sygn. II SAB/Op 48/22; WSA w Opolu z 22 listopada 2022 r., sygn. II SAB/Op 52/22, WSA w Lublinie z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Lu 90/22; a także WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SAB/Wr 259/21; WSA we Wrocławiu z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Wr 1164/22 oraz te w nich wskazane a przytoczone poniżej).
W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, w świetle art. 8 ust. 1 ustawy, że Nadleśniczy Nadleśnictwa Miechów Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji o środowisku i jego ochronie. Zgodnie bowiem z tym przepisem obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie są władze publiczne. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o władzach publicznych - rozumie się przez to: Sejm, Senat, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, organy administracji, sądy, trybunały oraz organy kontroli państwowej i ochrony prawa. Przy czym zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 9 lit. a - b ustawy pod pojęciem organu administracji rozumie się: ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej, organy jednostek samorządu terytorialnego (lit. a), inne podmioty wykonujące zadania publiczne dotyczące środowiska i jego ochrony (lit. b).
Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Z kolei według art. 32 ust. 1 tego aktu Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Zadania nadleśniczego określa art. 35 ustawy o lasach, stanowiący w ust. 1, że nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu, a w szczególności: reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania (pkt 1); kieruje nadleśnictwem jako podstawową jednostką organizacyjną Lasów Państwowych (pkt 2); bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych (pkt 2a).
Przedstawione regulacje nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że Nadleśniczy Nadleśnictwa Miechów, któremu powierzono realizację zadań publicznych w zakresie ochrony środowiska, to podmiot wymieniony w art. 8 ust. 1 ustawy, zobowiązany zasadniczo do udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie.
Zakres przedmiotowy informacji o środowisku, które podlegają udostępnieniu, w trybie ustawy, określa z kolei jej art. 9 ust.
1. W myśl tego przepisu udostępnieniu podlegają m.in. informacje dotyczące: stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności (pkt 1); środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów (pkt 3); raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska (pkt 4); analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3 (pkt 5). Wobec tego, że wedle art. 74 ust. 3 Konstytucji RP każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska, w piśmiennictwie oraz orzecznictwie podnosi się, że prawo to ma zakres znacznie bardziej szerszy, aniżeli wynikać to by mogło z literalnej treści art. 9 ust. 1 ustawy (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 147/21 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3483/18, wszystkie przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: Centrala Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych, CBOSA). Udostępnieniu podlega bowiem każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy została ona wymieniona w art. 9 ust. 1 ustawy, chyba, że organ ochrony środowiska, na podstawie przepisów ustawy wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Ustalając przedmiotowy zakres informacji o środowisku, które mają być udostępnione, należy zatem mieć na względzie, że prawo do tych informacji jest gwarantowane konstytucyjnie, co potwierdza art. 4 ustawy, stanowiący o powszechnym dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie. Oznacza to, że udostępnienie tego rodzaju informacji jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu (art. 16 ustawy).
Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącej dotyczył postulatów, wniosków i uwag, zgłoszonych w określonym przedziale czasowym do Nadleśnictwa przez stronę społeczną, w kwestiach związanych z realizacją gospodarki leśnej, rezultatów działań podjętych przez organ w następstwie tych postulatów (wniosków, uwag) oraz planowanych zmian w zakresie komunikacji ze stroną społeczną, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu elementów środowiska i jego ochrony.
Zdaniem Sądu sądy administracyjne w przytoczonych powyżej judykatach zasadnie podkreślały, że plan urządzenia lasu to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej (art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o lasach), według którego prowadzi się trwale zrównoważoną gospodarkę leśną (art. 7 ust. 1 ustawy o lasach), prowadzoną również z zachowaniem m.in. zasad: powszechnej ochrony lasów, trwałości ich utrzymania oraz ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów (art. 8 pkt 1-3 ustawy o lasach). Każde więc działanie związane z prowadzeniem gospodarki leśnej i realizacją planu urządzenia lasu, ma związek ze środowiskiem oraz jego ochroną. Nawet jeśli plan urządzania lasu obejmuje również pozyskiwanie drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu, jako elementów gospodarki leśnej – zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach, to te działania, mimo, że nie są wprost nakierowane na ochronę środowiska, mają jednak wpływ na stan środowiska.
Tym samym informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, pytań, wniosków i uwag, które kierowane były do organu, a dotyczących prowadzenia gospodarki leśnej przez Nadleśnictwo oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ wraz z dokumentacją komunikacji Nadleśnictwa ze stroną społeczną w tym zakresie, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy. Ponadto chodzi nie tylko o działania wpływające na elementy środowiska wskazane w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy, ale również mogące wpłynąć na to środowisko oraz na jego ochronę (por. cytowane powyżej wyroki a także wyrok WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SAB/Wr 259/21; wyrok WSA w Opolu z 23 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Op 40/21, oraz orzecznictwo tam przytoczone, CBOSA).
Dostrzeżenia wymaga, że część pytań sformułowanych przez skarżącą we wniosku o udostępnienie informacji dotyczyła zgłoszonych do organu przez stronę społeczną postulatów, wniosków i uwag w sprawach związanych z prowadzoną gospodarką leśną oraz ewentualnych rezultatów tych działań, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu lub ochrony elementów środowiska. Inną rzeczą natomiast jest to, czy faktycznie takie postulaty, wnioski i uwagi były do organu kierowane i czy skutkowały podjęciem konkretnych środków lub wdrożeniem działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, czy też mających na celu ochronę tych elementów.
Niewątpliwie zatem rację ma Fundacja wywodząc, że jej wniosek podlega rozpoznaniu w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności, inaczej niż na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasadnym w opinii Sądu jest posiłkowanie się wykładnią systemową i odwołanie do definicji formułowanej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 37 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, nadal zwanej: K.p.a., stanowi, że jest to sytuacja, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Zatem jest to sytuacja, w której organ w prawnie ustalonym terminie, wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.
Badanie skargi na bezczynność sprowadza się więc do oceny czy w okolicznościach danej sprawy, w zakreślonych ramach czasowych, podjęto czynności dla których postępowanie jest prowadzone. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do załatwienia sprawy. Tezy te są utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki: NSA z 5 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2936/16; z 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17 oraz WSA w Poznaniu z 6 marca 2019 r., sygn. akt III SAB/Po 41/18; CBOSA). Zatem istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma zatem na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zaś oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności, sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania.
Przekładając te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy konieczne jest wskazanie na przepis art. 14 ustawy stanowiący, że władze publiczne udostępniają informacje o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, może zostać przedłużony do 2 miesięcy ze względu na stopień skomplikowania sprawy. W tym przypadku przepisy art. 35 § 5 i art. 36 K.p.a. stosuje się odpowiednio (ust. 2). W przypadku odmowy udostępnienia informacji, przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio (ust. 5).
Na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy podmiot, do którego skierowane jest żądanie udostępnienia informacji, jeżeli uzna ją za informację o środowisku i jego ochronie udostępnia tę informację przez zwykłą czynność materialno-techniczną albo na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy wydaje decyzję o odmowie udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Natomiast jeżeli podmiot, do którego skierowane jest żądanie udostępnienia informacji uzna, że informacja ta nie stanowi informacji o środowisku, winien pisemnie – co ważne – poinformować wnioskodawcę o zajętym stanowisku.
Stanowisko Sądu, w tym zakresie, na co także wskazywały składy orzekające w przytoczonych wyżej wyrokach, znajduje poparcie w literaturze przedmiotu, gdzie wskazuje się, że z uwagi na otwarty katalog danych stanowiących informację o środowisku, wynikający z art. 9 ustawy, to władze publiczne muszą przekonująco uzasadnić, dlaczego konkretnych danych nie uznają za taką informację, a uzasadnienie to winno dokonać się w piśmie, niestanowiącym decyzji o odmowie udostępnienia informacji (por. A. Haładyj, Odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie, Warszawa 2019, s. 21).
Jak wynika z akt sprawy skarżąca wniosek o udzielenie informacji złożyła 15 lutego 2022 r. Z kolei organ poinformował skarżącą, że jej wniosek nie obejmuje informacji o środowisku i jego ochronie, zatem de facto wskazał, że pozostawił go bez rozpoznania.
Zdaniem Sądu, na co zwrócono uwagę powyżej, informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, pytań, wniosków i uwag, które kierowane były do organu, a dotyczących prowadzenia gospodarki leśnej przez Nadleśnictwo oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ wraz z dokumentacją komunikacji Nadleśnictwa ze stroną społeczną w tym zakresie, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy. W tej sytuacji niedopuszczalne było załatwienie wniosku skarżącej pismem.
W konsekwencji organ winien w tej sprawie albo udostępnić wnioskowane informacje o środowisku i jego ochronie w formie czynności materialno-technicznej (art. 14 ust. 1 ustawy) albo wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia w okolicznościach przewidzianych w art. 20 ust. 1 ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ pozostaje bezczynny, bowiem na moment wniesienia skargi sprawa nadal nie jest załatwiona w którejś ze wskazanych form. Organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej poprzez niedokonanie w terminie stosownych czynności bądź wydanie aktu, co uzasadniało rozstrzygnięcie w pkt I wyroku, w którym Sąd zobowiązał Nadleśniczego Nadleśnictwa Miechów Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku.
Należało ponadto rozstrzygnąć, mając na uwadze zapisy art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a., czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o kwestiach wymienionych w art. 149 § 2 p.p.s.a.
Zestawiając ze sobą datę wniesienia wniosku o udostępnienie informacji o środowisku, z datą udzielonej nań, choć niewłaściwej odpowiedzi, Sąd stwierdza, że organ nie zbył wniosku skarżącej milczeniem i nie zignorował go, choć nie załatwił go właściwie. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że chodzi tu nie o zwyczajne naruszenie norm prawnych, ale takie, które w sposób oczywisty wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny (por. wyrok i postanowienie NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyroki WSA: we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15, CBOSA).
Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów.
Sąd doszedł do przekonania, że brak w terminie ustawowym prawidłowej reakcji organu na zgłoszone żądanie i zaistniałe opóźnienie nie spełnia przesłanek umożliwiających uznanie, że bezczynność w udzieleniu informacji o środowisku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty.
Naruszenie kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
Mając to na uwadze Sąd orzekł, jak w pkt II i III sentencji wyroku stwierdzając, że Nadleśniczy dopuścił się bezczynności, a bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku stwierdzenia bezczynności, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny, przy czym ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie za oczekiwanie na załatwienie sprawy czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności.
W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, ani do wymierzenia z urzędu organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. – o co z resztą nie wnioskowano w skardze. Przemawiają za tym wyżej wskazane okoliczności. Podzielając pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 490/17, z godnie z którym suma pieniężna jest jednym z dwóch środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi. Decyzja sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej bądź też zastosowania obu tych środków, powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu.
Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że przesłanki zastosowania tego przepisu nie zachodzą.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie IV sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.. Na zasądzoną skarżącej kwotę 100 zł składa się uiszczony wpis od skargi.