Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 lipca 2026 r. M. W. wniosła skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – powiat grodzki w przedmiocie czynności kontrolnych podejmowanych przez ten organ w lokalu usługowym przy ul. [...] w K.. Skarżąca wskazała, że osoby korzystające z tego lokalu założyły bez zgody Wspólnoty Mieszkaniowej na zewnętrznej ścianie budynku klimatyzator sąsiadujący z wejściem do jej lokalu i z jej oknami, generując hałas przeszkadzający jej w pracy. Pomimo pism skarżącej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – powiat grodzki nie wszczął postępowania w tej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – powiat grodzki wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu organ opisał podjęte przez siebie czynności i wskazał, że w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych oraz analizy zgromadzonej dokumentacji nie stwierdził naruszenia przepisów ustawy Prawo budowlane uzasadniające wszczęcie postępowania administracyjnego, o czym skarżąca została poinformowana zawiadomieniem z dnia 8 kwietnia 2026 r. Ponadto organ stwierdził, że dla oceny dopuszczalności skargi zasadnicze znaczenie ma charakter prawny czynności, których kontroli domaga się skarżąca. Organ wskazał, że zgodnie z art. 53a ust. 1 oraz art. 72a Prawa budowlanego postępowania objęte tymi regulacjami wszczynane są z urzędu. Organ powołał się przy tym na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2025 r. sygn. akt II OPS 2/25, zgodnie z którą z uwagi na treść art. 53a ust. 1 oraz art. 72a Prawa budowlanego nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie wskazanych postępowań na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowalnego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. W konsekwencji skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach jest skargą niedopuszczalną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Z bezczynnością organu mamy do czynienia, gdy jest on zobowiązany do podjęcia określonych czynności wynikających z przepisów prawa, a nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. Bezczynność oznacza więc stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. W takiej sytuacji celem skargi na bezczynność jest spowodowanie, aby doszło do przerwania okresu zwłoki i aby organ rozstrzygnął sprawę administracyjną. Z treści cytowanych powyżej przepisów wynika także, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – powiat grodzki w przedmiocie czynności kontrolnych podejmowanych przez ten organ w lokalu usługowym przy ul. [...] w K.. Podkreślić należy, że jest to kolejna taka skarga wniesiona przez skarżącą w tym przedmiocie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 18 lutego 2026 r. sygn. akt II SAB/Kr 239/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę skarżącej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – powiat grodzki w przedmiocie czynności kontrolnych przeprowadzonych przez ten organ w związku z montażem zewnętrznego klimatyzatora w lokalu usługowym przy ul. [...] w K.. Przedstawione w tym postanowieniu stanowisko orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela i przyjmuje za własne.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że w zakresie kognicji sądów administracyjnych określonej w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. nie mieści się skarga na bezczynność powiatowego inspektora nadzoru budowlanego w zakresie braku wszczęcia postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych. Zgodnie bowiem z treścią art. 53a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.) postępowania uregulowane w Rozdziale 5b, zatytułowanym "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy", wszczyna się z urzędu. Ponadto stosownie do art. 72a ustawy Prawo budowlane, postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, wszczyna się z urzędu (przepisy te zawarte są w Rozdziale 6 – "Utrzymanie obiektów budowlanych").
Wskazać należy, że w dniu 8 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w sprawie sygn. akt II OPS 2/25, w której zajął się zagadnieniem dopuszczalności wszczęcia postępowań wymienionych w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418) na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. NSA stanął na stanowisku, że nie jest to dopuszczalne, albowiem postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a Prawa budowlanego, to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W konsekwencji także skarga na bezczynność czy przewlekłość organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na przewlekłość organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności czy przewlekłości organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z dnia 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SAB 161/98, 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1722/20; J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r. s. 292).
Wskazana uchwała ma tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA, a skład, który nie podziela tego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za niedopuszczalną i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. ją odrzucił - jak w sentencji postanowienia.