Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie cofnął prawo pomocy przyznane Stowarzyszeniu Klub "[....] " w K. z dnia 10 sierpnia 2007 r. w zakresie ustanowienia dla strony skarżącej radcy prawnego (k. 96 - 98).
Skarżące Stowarzyszenie wniosło zażalenie na to postanowienie, a także wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA I.D. (k. 105 - 106). Pod oboma pismami procesowymi podpisał się własnoręcznie P.B. podający się za Przewodniczącego Stowarzyszenia.
Zarządzeniem z dnia 14 lutego 2008 r. skarżące Stowarzyszenie zostało wezwane, aby w terminie 7 dni uprawdopodobniło okoliczności uzasadniające wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego NSA I.D. - pod rygorem pozostawienia wniosku o wyłączenie bez rozpoznania (k. 114).
Wobec niewykonania powyższego wezwania zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2008 r. pozostawiono ten wniosek bez rozpoznania (k. 118).
Stowarzyszenie Klub "[....] " w K. wniosło drogą elektroniczną (poczta e-mail) zażalenie na to zarządzenie informując, że jest ono podpisane bezpiecznym podpisem elektronicznym (k. 123 - 124).
Zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2009 r. skarżące Stowarzyszenie zostało wezwane do usunięcia braku formalnego wniesionego zażalenia poprzez podpisanie zażalenia przez osoby uprawnione do reprezentowania Stowarzyszenia - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia (k. 128). Mimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu zarządzenie to nie zostało wykonane.
Badając dopuszczalność wniesionych zażaleń Sąd zbadał również kwestię reprezentacji strony skarżącej, w szczególności zaś to, czy P.B. jest uprawniony do reprezentacji skarżącego Stowarzyszenia. Treść akt rejestrowych Stowarzyszenia znana jest sądowi z urzędu (kserokopia tych akt znajduje się m. in. w aktach sygn. II SAB/Kr 24/07, II SAB/Kr 42/07, II SAB/Kr 46/07, II SAB/Kr 116/06, II SA/Kr 568/07, II SAB/Kr 52/07). Jak wynika z dokumentów rejestrowych skarżące Stowarzyszenie nie posiada organów. W szczególności w postanowieniu Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 25 września 2007 r. sygn. akt: KR XI Ns Rej. KRS 17118/07/155 Nr [numer dowodu zakryty] stwierdzono: "ostatnie wybory władz klubu odbyły się w dniu [....] czerwca 2001 roku (k.
18) a zatem kadencja władz stowarzyszenia upłynęła w dniu 26 czerwca 2003 roku. Po upływie tej daty skończyła się kadencja władz stowarzyszenia, a to: zarządu i komisji rewizyjnej. (...) Ze względu na upływ kadencji władz w dniu 26 czerwca 2003 roku były przewodniczący klubu nie był uprawniony do zwołania walnego zebrania na dzień [....] maja 2006 roku, albowiem klub nie miał już ani zarządu ani komisji rewizyjnej. Ponieważ statut nie przewiduje procedury zwołania walnego zebrania w przedstawionej powyżej sytuacji, zastosowanie znajdą przepisy art. 30 ust. 1 ustawy prawo o stowarzyszeniach. (...) Z podanych powyżej przyczyn, walne zebranie wyznaczone na dzień [....] maja 2006 roku zwołane zostało nieprawidłowo, niezgodnie z zapisami statutu, a co za tym idzie - nie było władne do podejmowania skutecznych uchwał".
Brak organów osoby prawnej oznacza, że osoba ta nie ma zdolności sądowej. Zażalenie wniesione przez podmiot, który nie ma zdolności sądowej podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 p.p.s.a., dlatego też orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że zażalenie na zarządzenie z dnia 11 kwietnia 2008 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego dotknięte było brakiem formalnym, który uniemożliwia nadanie mu dalszego biegu. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) każde pismo strony powinno m. in. zawierać jej podpis albo podpis jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Wymienione zażalenie tego warunku nie spełniało, bowiem podpis elektroniczny nie jest podpisem, o którym mowa w powołanym art. 46 § 1 pkt 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2001 r. Nr 130 poz. 1450) bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą, jeżeli został złożony w okresie ważności tego certyfikatu. Przepis ten odsyła do ustaw szczególnych, które dopuszczają możliwość posługiwania się podpisem elektronicznym w określonych sytuacjach, bowiem w polskim systemie prawa nie ma żadnego przepisu, który generalnie zrównywałby podpis elektroniczny z podpisem własnoręcznym. Wśród ustaw dopuszczających stosowanie podpisu elektronicznego można przykładowo wskazać kodeks cywilny (art. 60 i art. 78 § 2) i kodeks postępowania administracyjnego (art. 57 § 1 pkt 1 i art. 63 § 3a). Jednakże wskazane przepisy dotyczą wyłącznie zakresu, jaki reguluje dana ustawa.
W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma odpowiednika wskazanych wyżej przepisów kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania administracyjnego, a pojęcie "podpis elektroniczny" w ogóle się nie pojawia. Jedyny wyjątek od konieczności złożenia własnoręcznego podpisu przez stronę lub jej pełnomocnika pod pismem adresowanym do sądu wprowadza art. 46 § 4, który stanowi: za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.
Trzeba również pamiętać o art. 1 pkt 6 oraz art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565 ze zm.). Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że ustawa, o której mowa, określa zasady wymiany informacji drogą elektroniczną, w tym dokumentów elektronicznych, pomiędzy podmiotami publicznymi a podmiotami nie będącymi podmiotami publicznymi. Jednakże zgodnie z art. 2 ust. 3 przepisów tej ustawy nie stosuje się do sądów administracyjnych.
Również doktryna i orzecznictwo podzielają pogląd o niedopuszczalności posługiwania się popisem elektronicznym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P. Szkudlarek "Wymiana korespondencji w nowej procedurze sądowoadministracyjnej", Kwartalnik Prawa Publicznego 2004/1/271, postanowienia NSA z 24 lipca 2008 r. sygn. akt I OPP 25/08 i z 10 września 2008 r. sygn. akt I OZ 673/08).
Skoro więc nie jest dopuszczalne posługiwanie się podpisem elektronicznym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uznać, że zażalenie na postanowienie z dnia 27 sierpnia 2008 r. jest dotknięte brakiem formalnym w postaci braku podpisu osoby, która wniosła zażalenie.
Pomimo faktu, że wniesione zażalenie podlegało odrzuceniu z powodu braku zdolności sądowej podmiotu, który je wniósł, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia tego braku formalnego zażalenia celem umożliwienia stronie skarżącej instancyjnej kontroli stanowiska Sądu w zakresie jego zdolności sądowej. W zakreślonym terminie skarżący braku tego nie uzupełnił.
Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Art. 178 p.p.s.a. nakazuje natomiast Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu odrzucić na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Ponieważ skarżące Stowarzyszenie zostało wezwane do uzupełnienia braku formalnego zażalenia i w zakreślonym terminie braku tego nie uzupełniło, również z tego powodu zażalenie na zarządzenie z dnia 11 kwietnia 2008 r. podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.