Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 29 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Kr 88/22

Uzasadnienie

U. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 5 w Nowym Sączu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wskutek bezczynności organu zarzuciła naruszenie:

1. 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
2. 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej wskutek udostępnienia informacji innych od objętych zakresem wniosku.

Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o:

1. 1) zobowiązanie skarżonego organu do załatwienia jej wniosku z dnia 3 lutego 2022 r. w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku,
2. 2) stwierdzenie, że organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa,
3. 3) zasądzenie od skarżonego organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że we wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 3 lutego 2022 r. skarżąca zwróciła się do M. H., jako dyrektora Szkoły Podstawowej nr 7 w Nowym Sączu o szczegółowe informacje w sprawie realizacji zajęć szkolnych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość w domu ucznia:

1. 1. poinformowanie czy udostępnianie prywatnego mieszkania w celu realizacji zajęć szkolnych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość jest dla rodziców uczniów Szkoły Podstawowej nr 7 w Nowym Sączu obowiązkowe, a jeśli tak to na jakiej dokładnej podstawie prawnej;
2. 2. poinformowanie czy rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu mają obowiązek pilnowania dziecka w trakcie jego zdalnej nauki w domu, a jeśli tak to na jakiej dokładnej podstawie prawnej;
3. 3. podanie dokładnej podstawy prawnej nauki na odległość w domu ucznia,
4. 4. wyszczególnienie wszystkich przepisów z zakresu prawa ogólnie obowiązującego i wewnątrzszkolnego regulujących kwestię nauki na odległość w domu ucznia - z uwzględnieniem przepisów dotyczących bezpieczeństwa ucznia w trakcie zdalnej nauki oraz w trakcie przerw międzylekcyjnych;
5. 5. udostępnienie szkolnej procedury udzielania pierwszej pomocy w trakcie realizacji zajęć szkolnych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość w domu ucznia, wynikającej z § 40 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (z późn. zm.);
6. 6. poinformowanie wnioskodawczyni, czy i kiedy nauczyciele Szkoły Podstawowej nr 7 w Nowym Sączu realizujący zajęcia szkolne z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość w domach uczniów zostali przeszkoleni w zakresie udzielania pierwszej pomocy zgodnie z wymogiem par. 21 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (z późn. zm.) z uwzględnieniem specyfiki nauczania na odległość oraz jakie otrzymali instrukcje w razie zaistnienia wyszczególnionych sytuacji zagrożenia życia i zdrowia uczniów.
7. 7. jeśli udostępnianie prywatnego mieszkania w celu realizacji zajęć szkolnych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość nie jest obowiązkowe, czy rodzice uczniów Szkoły Podstawowej nr 7 w Nowym Sączu:
8. a) zostali o tym fakcie poinformowani, jeśli tak to kiedy i w jaki sposób;
9. b) zostali poproszeni o wyrażenie zgody na udostępnienie swego mieszkania w celu realizacji zajęć szkolnych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość;
10. c) zostali poproszeni o podpisanie oświadczeń o przejęciu odpowiedzialności za bezpieczeństwo dzieci podczas zdalnej nauki w domu;
11. d) zostali poinformowani o alternatywnych możliwościach realizacji przez ich dzieci obowiązku szkolnego, a jeśli tak jakie są to możliwości.

Skarżony podmiot w przedmiotowym wniosku został poinformowany, iż

1. • pojęcie "dokładnej podstawy prawnej" we wniosku rozumiane jest w świetle wyroku NSA z 10 października 2007 r. sygn. II GSK 177/07 i jest to dokładne przytoczenie treści przepisu, wraz z podaniem źródła jego publikacji, ze wskazaniem który z ustępów (podzielonych również na litery) tego przepisu znajduje zastosowanie w danej sprawie,
2. • przedstawienie informacji innej, niż ta na którą oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej, lub też informacji wymijającej, czy wręcz nieadekwatnej do treści wniosku, świadczy o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, do którego skierowano wniosek o jej udostępnienie (wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2017 roku sygn. I OSK 2626/16).

Skarżąca zaznaczyła, że żądanych informacji nie znalazła

> w Biuletynie Informacji Publicznej Zespołu Szkolno-Przedszkolny nr 5 w Nowym Sączu (w skład którego wchodzi Szkoła Podstawowa nr 7 w Nowym Sączu) ani na stronie internetowej Szkoły Podstawowej nr 7 w Nowym Sączu;

> w regulaminie organizacji nauczania na odległość w Szkole Podstawowej nr 7 z Oddziałami Dwujęzycznymi w Nowym Sączu, w wersji z dnia złożenia w szkole przedmiotowego wniosku,

> w informacji z dnia 27.01.2022 r. przekazanej rodzicom przez dyrektora szkoły za pośrednictwem dziennika elektronicznego w sprawie wprowadzenia nauczania w trybie zdalnym od dnia 27 stycznia 2022 r. do 27 lutego 2022 r.,

> w rozporządzeniu Ministra Edukacji I Nauki: z dnia 26 stycznia 2022 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19,

> w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (z późn, zm.)

Zwróciła też uwagę, że na podstawie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (z późn. zm.):

> dyrektor zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w szkole lub placówce, a także bezpieczne i higieniczne warunki uczestnictwa w zajęciach organizowanych przez szkołę lub placówkę poza obiektami należącymi do tych jednostek (§ 2),

> pracownicy szkoły lub placówki podlegają przeszkoleniu w zakresie udzielania pierwszej pomocy (§ 21),

> pracownik szkoły lub placówki, który powziął wiadomość o wypadku, niezwłocznie zapewnia poszkodowanemu opiekę, w szczególności sprowadzając fachową pomoc medyczną, a w miarę możliwości udzielając poszkodowanemu pierwszej pomocy (§ 40).

Ponadto według § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 26 stycznia 2022 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVDM9 zajęcia w szkole zawiesza jej dyrektor, stając się tym samym głównym adresatem wniosku o dostęp do zadanych informacji publicznych w sprawie realizacji zajęć szkolnych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość w danej szkole. Zgodnie z tym przepisem rozporządzenia Ministra Edukacji 1 Nauki z dnia 26 stycznia 2022 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19 (i wcześniejszych) ogranicza się w całości lub w części funkcjonowanie publicznych i niepublicznych jednostek systemu oświaty, w których odpowiednio wszystkie lub poszczególne zajęcia zostały zawieszone na podstawie przepisów wydanych na podstawie odpowiednio art. 95a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2021 r. poz. 1915), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2017 r. Na podstawie przywołanego wyżej artykułu wprowadzone zostało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, którego § 18 ust. 2a stanowi, iż dyrektor, za zgodą organu prowadzącego i po uzyskaniu pozytywnej opinii właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, może zawiesić zajęcia na czas oznaczony, jeżeli ze względu na aktualną sytuację epidemiologiczną może być zagrożone zdrowie uczniów. Tym samym za zawieszenie zajęć w szkole odpowiada jej dyrektor.

Dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 5 w Nowym Sączu w piśmie z 07 lutego 2022 r. poinformował, że

1. • odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku znajdują się w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Nauki z dnia 26 stycznia 2022 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. 2022 poz. 186) miedzy innymi § 3 ust. 1,
2. • pracownicy szkoły posiadają wszystkie przewidziane prawem badania niezbędne do wykonywania swoich obowiązków zawodowych.

Przywołany przepis, tj. § 3.

1. rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 26 stycznia 2022 r., ma charakter ogólny i nie koresponduje z wnioskiem skarżącej - stanowi jedynie, iż w jednostce systemu oświaty, której funkcjonowanie zostało w całości lub w części ograniczone zgodnie z § 1 ust. 1, zawieszone zajęcia są realizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 30c ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe. Natomiast informacja odnosząca się do posiadania przez pracowników szkoły wszystkich przewidzianych prawem badań niezbędnych do wykonywania swoich obowiązków zawodowych jest spoza zakresu przedmiotowego wniosku.

Tym samym skarżony podmiot nie udostępnił skarżącej żadnej z wnioskowanych informacji, co w świetle utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych świadczy o jego bezczynności jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej odrzucenie ze względu na jej niedopuszczalność związaną z niewyczerpaniem środków zaskarżenia, względnie o jej oddalenie z uwagi na jej bezzasadność, ponadto o zasądzenie od skarżącej zwrotu przewidzianych prawnie kosztów postępowania.

Z daleko posuniętej ostrożności procesowej wskazano na całkowitą i oczywistą bezzasadność skargi. Skarżącej bowiem faktycznie udostępniono informację publiczną, której żądała, a skarga jest w istocie wyrazem niezadowolenia skarżącej z treści udostępnionych skarżącej przepisów prawa oraz aktów wewnętrznych organów szkoły, których udostępnienia skarżąca się domagała. Skarga, co w sposób oczywisty wynika z treści przesłanych wraz z odpowiedzią akt, nie jest reakcją na bezczynność dyrektora ZSP5 w Nowym Sączu, lecz przede wszystkim wyrazem negatywnego nastawienia skarżącej do uregulowań dotyczących tzw. zdalnego nauczania w okresie pandemii COVID-19 i próbą wymuszenia na dyrektorze ZSP5 w Nowym Sączu zaprzestania wbrew przepisom kształcenia dzieci w systemie zdalnym. Podstawowym celem wniosków, co wynika z samej ich lektury, była polemika z uzasadnionym długotrwałą nieobecnością dziecka skarżącej stwierdzeniem przez dyrektora szkoły na podstawie jego § 78 ust. 3 pkt 2 i 3, że dziecko skarżącej nie realizuje obowiązku szkolnego. Wnioski miały zatem charakter instrumentalny, a ich złożenie należy traktować jako nadużycie prawa.

Dla porządku dyrektor ZSP5 w Nowym Sączu wskazał, iż o ile skarga odnosi się formalnie jedynie do wniosku z dnia 3.02.2022 r., o tyle faktycznie korespondencja pomiędzy dyrektorem ZSP5 w Nowym Sączu a skarżącą obejmowała trzy wnioski skarżącej, w tym dwa doprecyzowujące wniosek z dnia 3.02.2022 r. napisany w sposób uniemożliwiający udzielenie nań pełnej odpowiedzi, oraz trzy pisma od ZSP5 w Nowym Sączu. Wszystkie te wnioski i pisma znajdują się w aktach i stanowią dowody w sprawie, jako że część udzielanych informacji znajduje się w każdym z trzech pism ZSP5 w Nowym Sączu do skarżącej.

Po pierwsze należy wskazać, iż znaczną część wniosków, tzn. pkt 1-3 wniosku z dnia 3.02.2022 r., pkt 1-2 wniosku z dnia 11.02.2022 r. oraz pkt 1-3 wniosku z dnia 18.02.2022 r. stanowią wnioski o udostępnienie wypisów z aktów normatywnych. Dostęp do tychże aktów normatywnych, notabene konsekwentnie wskazywanych przez dyrektora ZSP5 w Nowym Sączu w odpowiedziach, jest możliwy w miejscu publicznie dostępnym, tzn. Sekretariacie szkoły w budynku szkoły. Wnioski skarżącej o udostępnienie informacji publicznej były zatem w tym zakresie bezzasadne, ponieważ informacja była dla skarżącej dostępna bez żadnych ograniczeń. Ponadto informacje te są w każdym czasie powszechnie dostępne w formie elektronicznej na stronach internetowych Rządowego Centrum Legislacji zgodnie z Ustawą o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U.2019.1461 t.j. z dnia 2019.08.05).

Dowodami powyższego są wnioski skarżącej z dnia 3.02.2022, 11.02.2022 i 18.02.2022 i pisma dyrektora ZSP5 w Nowym Sączu z dnia 7 lutego 2022 r., 15 lutego 2022 r. oraz 25 lutego 2022 r., a także wyciąg ze statutu Z5P5 w Nowym Sączu zawierający przepis odnoszący się do braku realizacji obowiązku szkolnego.

Po drugie należy podkreślić, iż wnioski zostały sformułowane w sposób nieprofesjonalny i uniemożliwiający udzielenie na nie odpowiedzi zgodnie z pytaniami. Zawierają one fałszywe założenia i mają charakter sugerujący, co czyni niemożliwym udzielenie informacji zgodnie z ich dosłownym brzmieniem. Dotyczy to w szczególności pkt 3 wniosku z dnia 3.02.2022 r. oraz całości wniosków z dnia 11.02.2022 r. oraz 18.02.2022 r., w których skarżąca, ponawiając kilkukrotnie te same wnioski, żąda wskazania dokładnej podstawy prawnej rzekomych obowiązków i nakazów niemających oparcia w rzeczywistości, a wywodzonych z własnej, błędnej interpretacji prawa. Podstawa taka nie istniała i nie istnieje, ponieważ nie istnieją także obowiązki, które skarżąca twierdzi, że ma, jak np. rzekomy obowiązek udostępniania prywatnego mieszkania skarżącej na cele edukacji zdalnej. Wskazano to skarżącej jasno i jednoznacznie w piśmie z dnia 15 lutego 2022 r.

Dowodami powyższego są wnioski skarżącej z dnia 3.02.2022, 11.02.2022 i 18.02.2022 i pismo dyrektora ZSP5 w Nowym Sączu z dnia 15 lutego 2022 r.

Po trzecie należy wskazać, że regulamin organizacji nauczania na odległość oraz statut szkoły jest udostępniony rodzicom w szkole w miejscach publicznie dostępnych, tzn. sekretariacie szkoły, zarówno w postaci papierowej, jak i elektronicznej, a zatem w trybie opisanym w art. 11 Ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżąca bezpodstawnie domagała się zatem udostępnienia tychże informacji, gdyż były one dla niej dostępne i zostały jej wcześniej udostępnione na zebraniu z rodzicami w dniu 9.09.2021 r. Żądanie dodatkowego pisemnego udostępnienia tychże informacji miało na celu jedynie nieuzasadnione obciążenie pracą dyrektora ZSP5 w Nowym Sączu.

Dowodem jest pismo dyrektora ZSP5 w Nowym Sączu z dnia 15 lutego 2022 r.

Po czwarte, w piśmie z dnia 15 lutego 2022 r. skarżącej wskazano, iż informacja publiczna, o którą wnioskuje, zostanie jej udostępniona za pośrednictwem sekretariatu lub przez nauczycieli, co wymagało od skarżącej jedynie minimalnego wysiłku. Bezpośrednio odesłanie wynikało z faktu wysłania przez skarżącą informacji do niewłaściwego pracownika organu, który nie zajmował się udostępnianiem informacji. Odesłanie było zgodne z art. 14 ust. 2 Ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2020.2176 t.j. z dnia 2020.12.07), jako że wskazano skarżącej jedyne możliwości natychmiastowego udostępnienia informacji, natomiast ze względu na konieczność zebrania informacji w jedno pismo i wysłania ich pocztą sposób wskazany przez skarżącą uniemożliwiał niezwłoczne udostępnienie informacji. Kolejną możliwość natychmiastowego udostępnienia informacji wskazano w piśmie z dnia 25 lutego 2022 r. Ponadto nawet w powoływanym przez skarżącą informacji z dnia 27.01.2022 r. w sprawie wprowadzenia nauczania w trybie zdalnym jest zawarta informacja o tym, że wszelkie informacje o zdalnym nauczaniu, w tym będące przedmiotem wniosków, można uzyskać u wychowawców lub w sekretariacie szkoły.

Skarżąca z tych możliwości nie skorzystała, zamiast tego składając wnioski o udostępnienie informacji do osób innych niż wyznaczone do udzielania informacji, co wskazuje na faktyczny brak woli uzyskania informacji publicznej przez skarżącą.

Dowodami powyższego są wnioski skarżącej z dnia 3.02.2022, 11.02.2022 i 18.02.2022 i pismo dyrektora ZSP5 w Nowym Sączu z dnia 15 lutego 2022 r. oraz informacja z dnia 27.01.2022 r. w sprawie wprowadzenia nauczania w trybie zdalnym.

Po uwzględnieniu powyższych zastrzeżeń należy wyraźnie podkreślić, że w zakresie, w jakim ZSP5 w Nowym Sączu miał możliwość udzielenia skarżącej wnioskowanej informacji, informacja ta została skarżącej udzielona. Skarżącej wskazano akty prawne odnoszące się do zadanych przez nią pytań, a niewskazanie konkretnych przepisów spowodowane było nieistnieniem ich w takiej formie, jaką podawały wnioski, co wiązało się z błędnym sformułowaniem tychże wniosków. Skarżącej udostępniono także Regulamin organizacji nauczania na odległość w Szkole Podstawowej nr 7 z Oddziałami Dwujęzycznymi w Nowym Sączu, co było wprost odpowiedzią na część z zapytań zawartych we wnioskach. Skarżącą poinformowano w pismach z dnia 7 lutego 2022 r. oraz 15 lutego 2022 r. o posiadaniu przez nauczycieli kwalifikacji, których posiadania dotyczyło jedno z zapytań, ponadto wskazano jej wyczerpująco warunki zapewnienia kształcenia na odległość na terenie szkoły wraz z odpowiednią procedurą.

Podstawy prawne obowiązku realizacji nauki w trybie zdalnym oraz stwierdzenia braku realizacji obowiązku szkolnego przez dziecko skarżącej podano w sposób wyczerpujący w piśmie z dnia 25 lutego 2022 r., na co skarżąca nie zareagowała. Odnośnie większości zapytań z wniosku skarżąca została już wcześniej poinformowana na zebraniach z rodzicami, na co wskazuje pismo z dnia 15 lutego 2022 r. Skarżącej wskazywano także w pismach na błędy w jej interpretacji przepisów oraz na fakt, iż udostępniono jej wcześniej informacje, o które wnioskowała, jednakże pozostało to bez wpływu na postawę skarżącej.

Dowodami powyższego są wnioski skarżącej z dnia 3.02.2022, 11.02.2022 i 18.02.2022 i pisma dyrektora ZSP5 w Nowym Sączu z dnia 7 lutego 2022 r., 15 lutego 2022 r. oraz 25 lutego 2022 r.

Skarżąca powołuje się we wniosku na niemające żadnego związku z udostępnianiem informacji publicznej orzeczenia NSA: II GSK 177/07, dotyczące podania podstawy prawnej decyzji administracyjnej, oraz I OSK 2626/16, odnoszący się do udostępnienia wnioskodawcy informacji całkowicie odmiennej od tej, której dotyczył wniosek, a niepodaniu w ogóle informacji, o którą wnioskowano. Żadna z tych sytuacji nie ma zastosowania do przedmiotowej sprawy.

Końcowo, z najdalej idącej ostrożności procesowej, należy wskazać na całkowitą bezzasadność wniosku o stwierdzenie dopuszczenia się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie zdecydowanie nie można mówić o realizacji jakiejkolwiek okoliczności wskazującej na jakiekolwiek naruszenie prawa przez dyrektora ZSP5 w Nowym Sączu, tym bardziej zaś o naruszeniu prawa, które byłoby rażące, w szczególności mając na uwadze trzy pisma, w których skarżącej po zaledwie kilku dniach każdorazowo udzielano odpowiedzi, oraz czas zaledwie niecałych dwóch miesięcy pomiędzy pierwszym wnioskiem a skargą. Ponadto skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek argumentów przemawiających za przyjęciem, że dyrektor ZSP5 w Nowym Sączu działał z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1. 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2. 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3. 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na nasadzie art. 151 p.p.s.a.

Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana.

Wniosek skarżącej z dnia 3 lutego 2022 r. (data wpływu do organu 4 lutego 2022r.) zainicjował postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej. Organ powinien zakończyć to postępowanie w sposób przewidziany prawem, tj. zasadniczo albo udzielić informacji publicznej albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, względnie jeśli według jego oceny żądana informacja nie stanowi informacji publicznej – odpowiedzieć na wniosek zwykłym pismem. Wszystkie te czynności winny zostać podjęte w terminach wynikających z art. 13 u.d.i.p. tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w szczególnych okolicznościach termin ten może być przedłużony do 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że w przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej, nie jest konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenia. W postępowaniach dotyczących udostępnienia informacji publicznej przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w bardzo wąskim zakresie - art. 16 i 17 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 - zwanej dalej "u.d.i.p.", a mianowicie, w odniesieniu do decyzji administracyjnych wydawanych na podstawie tej ustawy. Ustawa o dostępie informacji publicznej nie zawiera bowiem generalnego odesłania do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem wymóg wniesienia ponaglenia (uprzednio zażalenia) w rozumieniu art. 37 k.p.a. przed wniesieniem skargi na bezczynność nie znajduje zastosowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1692/15; z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1084/14; z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12; z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10; z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 - dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że skarżąca przed wniesieniem skargi nie była zobowiązana do złożenia ponaglenia, o jakim mowa w art. 37 k.p.a., a skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.

Dalej odnieść się należy do tego jaki charakter mają żądane we wniosku informacje. Prawo do informacji zostało zagwarantowane w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych.

Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2005 r., II SA/Wa 1009/05, opub. w LEX nr 188310).

Wymaga też podkreślenia, że w orzecznictwie sadowym ugruntowany jest też pogląd, że informacja publiczna dotyczy wyłącznie sfery faktów, nie obejmuje zatem informacji o treści przepisów prawa powszechnie obowiązującego, czy też sfery poglądów poszczególnych piastunów organów obowiązanych do udzielania informacji publicznych.

Pytania skarżącej nr 1 do nr 4 i nr 7 dotyczyły podania podstaw prawnych organizacji nauki zdalnej (na odległość) w tym w szczególności obowiązku udostępniania "prywatnego mieszkania" na potrzeby takiej nauki – jak można się domyślać mieszkania w którym mieszka dziecko i rodzice (rodzic) - zatem nie mieściły się w kategorii informacji publicznej. Niemniej jednak organ w odpowiedzi wskazał odpowiednie rozporządzenie wraz z identyfikatorem jego publikacji.

Pytanie 5 i 6 dotyczyło udzielenia informacji o zasadach udzielania pierwszej pomocy przez nauczycieli w trakcie realizacji nauki zdalnej oraz tego, czy nauczyciele zostali przeszkoleni w tym zakresie. Skarżąca powołała się przy tym na § 40 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach.

Rację ma organ w odpowiedzi na skargę, że treść tych pytań wskazuje w głównej mierze na niezadowolenie skarżącej z zaistniałej rzeczywistości, tj. konieczności zorganizowania przez szkołę nauki zdalnej i konieczności podjęcia przez uczniów nauki w tej właśnie formie, a to w związku z zagrożeniem epidemicznym. Sam tytuł rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 26 stycznia 2022 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 - wskazuje na powody, dla których taka organizacja nauczania miała miejsce. Pytania te w oczywisty sposób nie zmierzają do realizacji konstytucyjnego, obywatelskiego prawa do informacji, gwarantującego transparentność działania władz publicznych. Dla każdej rozsądnej osoby jest oczywistym, że nauczyciel (a szerzej: szkoła) nie ma żadnej możliwości "zdalnego" udzielania pierwszej pomocy, gdy nauczyciel i uczeń porozumiewają się przy pomocy elektronicznych środków komunikacji, a fizycznie znajdują się w znacznym oddaleniu od siebie.

Jeśli zaś idzie o powoływane przez skarżącą rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1604), to podkreślić należy, że wydane zostało ono na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 95a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. poz. 1327), zgodnie z którym: " Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określi, w drodze rozporządzenia, ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy i nauki w czasie pobytu w szkole (...)". Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, dyrektor zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w szkole lub placówce, a także bezpieczne i higieniczne warunki uczestnictwa w zajęciach organizowanych przez szkołę lub placówkę poza obiektami należącymi do tych jednostek.

Miejsce z którego dziecko realizuje obowiązek szkolony w formie nauki zdalnej, nie jest miejscem w którym zajęcia organizowane są "przez szkołę lub placówkę poza obiektami należącymi do tych jednostek". Wszystko to oznacza, że ani ustawodawca ani Minister Edukacji i Nauki nie przewidział ani prawa ani obowiązku udzielania przez nauczycieli pierwszej pomocy na odległość, co oznacza, że szkolenia w tym zakresie są bezprzedmiotowe. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym (w szczególności art. 95 i 96), to rodzice – a nie szkoła czy nauczyciel – posiadają i wykonują władzę rodzicielską, która jest obowiązkiem i prawem, między innymi do wykonywania pieczy nad osobą dziecka, wychowywania go i kierowania nim, troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowywania go należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Jeśli zatem dziecko z jakichkolwiek powodów przebywa pod opieką rodziców, a nie szkoły, to na rodzicach spoczywa obowiązek opieki nad dzieckiem, w tym także - w razie konieczności - udzielenia mu pierwszej pomocy. Są to kwestie dość oczywiste, jednak tego rodzaju rozważania prawne nie mieszczą się w zakresie realizacji prawa do informacji publicznej i jej nie stanowią.

Dalej wskazać należy, że na pismo skarżącej z dnia 3 lutego 2022 r., Dyrektor Zespołu Szkolno – Przedszkolnego nr 5 w Nowym Sączu odpowiedział niezwłocznie- pismem z dnia 7 lutego 2022 r., wyjaśniając, że kwestie związane z organizacją nauki zdalnej zawarte zostały w Rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 26 stycznia 2022 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. poz. 186 z późn. zm.), a także, ze wszyscy pracownicy szkoły posiadają wszystkie przewidziane prawem badania niezbędne do wykonywania swoich obowiązków zawodowych. Odpowiedź ta została rozwinięta i uszczegółowiona w piśmie z dnia 28 kwietnia 2022 r., co było wyrazem dobrej woli organu, gdyż dotyczyła ona wyjaśnienia obowiązujących przepisów prawa. Organ nie pozostawał zatem w bezczynności, wobec powyższego skarga jako bezzasadna została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.