Uzasadnienie
W dniu 19 lipca 2022 r. R.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi – [...] w Łodzi w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, w zakresie określonym w treści pisma z dnia 17 maja 2022 r. Wnosząc o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej strona wskazywała, iż pisma i orzeczenia sądowe zawarte w postaci cyfrowej w systemie informatycznym sądu stanowią informację publiczną i jako takie objęte są obowiązkiem udostępnienia na wniosek. Powyższe w ocenie skarżącego stanowi przejaw ochrony praw procesowych, w szczególności podmiotów nie będących uczestnikami danego postępowania, takich jak np. organizacji społecznych, których skarżący jest przedstawicielem, będący jednocześnie stroną toczącego się postępowania, którego dotyczy przedmiotowy wniosek o udzielenie informacji publicznej. Strona wskazała, iż przedmiotem sporu pozostaje dostęp do informacji publicznej w zakresie identyfikacji i treści dokumentów zarówno udostępnionych, jak i nieudostępnionych w systemie informatycznym sądu.
Podkreślił jednocześnie, że kluczowymi okolicznościami dla sprawy pozostają kwestie: prowadzenia postępowania z udziałem skarżącego przed Sądem Rejonowym w Łodzi z naruszeniem właściwości miejscowej sądu; politycznego obsadzenia stanowisk funkcyjnych skarżonego organu; stawianych przez skarżącego, działającego jako przedstawiciel organizacji społecznych, zarzutów funkcjonariuszom Rady Ministrów popełnienia przestępstw, między innymi w sprawach dotyczących organizowania "nielegalnych adopcji zagranicznych", prób przeprowadzenia niedemokratycznych wyborów za pośrednictwem Poczty Polskiej, co uzasadnia podejrzenie, iż skarżony organ jest wykorzystywany do zwalczania organizacji społecznych sprawujących czynności kontrolne nad wykonywaniem władzy wykonawczej i sądowniczej, czego przejawem jest bezczynność organu w zakresie udostępnienia wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego dla Łodzi - [...] w Łodzi wnosił o jej oddalenie, jako niezasadnej. Organ wskazywał, iż pismami z dnia 18 maja 2022 r. oraz z dnia 6 lipca 2022 r. odniósł się do żądań skarżącego, informując stronę, iż żądane przez niego informacje, zawarte we wniosku z dnia 17 maja 2022 r. nie mają charakteru informacji publicznej. Jednocześnie poinformował stronę, o ilości dokumentów sprawy prowadzonej pod sygn. akt [...] przekazanych do publikacji w systemie informatycznym sądu oraz o obowiązujących zasadach ich publikacji w tym systemie. Tym samym w ocenie organu, stawiany mu zarzut bezczynności nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia.
Z przesłanych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z dnia 17 maja 2022 r., wniesionym za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie przez kompetentnego pracownika sądu informacji, czy w systemie informatycznym sądu (portal.lodz.sa.gov.pl), do którego jak wynika z treści wniosku skarżący ma zapewniony dostęp, na dzień 16 maja 2022 r. udostępnione były jakiekolwiek inne nieokreślone dokumenty postępowania o sygn. akt [...], poza 9 dokumentami wskazanymi przez skarżącego, w szczególności sporządzone po dniu 3 listopada 2021 r.
Pismem z dnia 18 maja 2022 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek skarżącego z dnia 17 maja 2022 r. Prezes Sądu Rejonowego dla Łodzi -[...] poinformował wnioskodawcę, iż żądane przez niego dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Wskazał jednocześnie, że udostępnienie informacji o indywidualnej sprawie toczącej się z udziałem określonego podmiotu może nastąpić na zasadach określonych w § 123 i następne rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. r. w sprawie Regulaminu urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1141).
Ponadto poinformował skarżącego, że zasady publikacji poszczególnych dokumentów danej sprawy w systemie informatycznym sądu, z podziałem na poszczególne wydziały, uregulowane zostały w ogólnodostępnym załączniku nr 2 do zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi -[...] w Łodzi z dnia 13 września 2019 r., nr 59/2019. Zgodnie z postanowieniami zawartymi w powołanym załączniku, w przypadku postępowań prowadzonych przed [...] Wydziałem Karnym z publikacji w systemie informatycznym wyłączone są: zawiadomienia i wezwania; wszelkie dokumenty, na podstawie których można ustalić adres świadka; wszelkie dokumenty zawierające informacje niejawne o klauzuli tajności "ściśle tajne", "tajne", "poufne", "zastrzeżone", dokumenty nieposiadające statusu "zatwierdzony do publikacji".
Skarżący został poinformowany, że w oparciu o dane systemu repertoryjno-biurowego, w sprawie o sygn. akt [...] status uprawniający użytkownika systemu informatycznego do podglądu danego dokumentu obejmował jedynie 9 formularzy, jednocześnie żaden dokument sporządzony po dniu 3 listopada 2021 r. nie został przekazany do publikacji na portalu informacyjnym.
W piśmie z dnia 6 lipca 2022 r., stanowiącym odpowiedź na pismo skarżącego z dnia 24 czerwca 2022 r. organ przesłał stronie link do ogólnodostępnej strony internetowej, na której zamieszczony został w/w załącznik nr 2 do zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi -[...] w Łodzi z dnia 13 września 2019 r., nr 59/2019, podkreślając jednocześnie, iż odpowiedź na pytanie zawarte we wniosku z dnia 17 maja 2022 r. została udzielona w piśmie z dnia 18 maja 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga R. P. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn: Dz.U. 2023 r. poz.259) – dalej: p.p.s.a. W myśl przywołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto w myśl § 2 przywołanego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi R.P. uczynił bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi w sprawie udzielania, na wniosek skarżącego z dnia 17 maja 2022 r., informacji w zakresie ilości dokumentów akt postępowania karnego prowadzonego pod sygn. akt [...], przekazanych do publikacji w internetowym systemie informatycznym sądu.
Wskazać należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 25 września 2018 r., I OSK 1467/18; z 15 grudnia 2017 r., I FSK 1238/16; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej ma zaś miejsce w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej posiadając żądaną informację, nie udostępnia jej i nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia, lub też informuje wnioskodawcę, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną w sytuacji, gdy taką informację stanowi.
Nie można natomiast zarzucić bezczynności adresatowi wniosku, jeżeli nie posiada on informacji wskazanej we wniosku. W takim przypadku podmiot publiczny powinien o tym fakcie powiadomić wnioskującego (por. wyroki NSA z 18 kwietnia 2012 r., I OSK 192/12; z 30 września 2015 r., I OSK 2093/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Szczegółowe unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902) -dalej: u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy, otwarty katalog informacji publicznej został określony w art. 6 u.d.i.p. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, a wykonanie tego prawa nie wymaga wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 1-2 u.d.i.p.).
Ponadto, jak wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1), jak również ze względu na prywatność osoby fizycznej lub przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1-2 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z tym, że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni;
2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.
Z treści przepisów u.d.i.p. wynika zatem, że załatwienie wniosku o udzielenie informacji publicznej może przybrać postać: 1) czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej;
- 2) pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać;
- 3) pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej;
- 4) pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej;
- 5) decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
Istotną dla rozpoznania niniejszej skargi kwestią pozostaje także ta okoliczność, czy objęty wnioskiem skarżącego z dnia 17 maja 2022 r. zakres i charakter żądanych informacji posiada walor informacji publicznej, w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż skarżący domagał się udzielenia informacji, czy w systemie informatycznym sądu (portal.lodz.sa.gov.pl), do którego jak wynika z treści wniosku skarżący jako strona postępowania ma zapewniony dostęp, na dzień 16 maja 2022 r. udostępnione były jakiekolwiek inne dokumenty postępowania o sygn. akt [...], poza 9 dokumentami wskazanymi przez skarżącego, w szczególności sporządzone po dniu 3 listopada 2021 r.
Niezależnie od przysługujących skarżącemu uprawnień procesowych wynikających z przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1375), jak i wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, co do uznania za informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i b i ust. 2 u.d.i.p. dokumentów urzędowych, w tym między innymi załączonych do akt sprawy karnej zawisłej przed właściwym sądem powszechnym, z uwzględnieniem przewidzianych prawem wyjątków, co do jawności dokumentów (por. wyroki WSA w Łodzi z 11 maja 2023 r., II SAB/Łd 25/25; z 7 czerwca 2023 r., II SAB/Łd 30/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazać należy, iż w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę, informacje o których udzielenie strona występuje wnioskiem z dnia 17 maja 2022 r. nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Z treści zgłoszonego żądania wynika bowiem, iż nie dotyczy ono udzielenia informacji, co do treści konkretnego dokumentu lub dokumentów urzędowych załączonych do akt sprawy o sygn. akt [...], lecz dotyczy de facto kwestii związanych z funkcjonowaniem systemu informatycznego sądu, zapewniającego zdalny dostęp do akt sprawy.
Powyższe stanowisko potwierdza treść załączonej do akt sprawy korespondencji elektronicznej, prowadzonej przez skarżącego z Biurem Obsługi Interesantów Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi, bezpośrednio poprzedzającej złożenie przedmiotowego wniosku o udzielenie informacji publicznej.
Tym samym w ocenie Sądu skierowane do skarżącego pismo Prezesa Sądu Rejonowego dla Łodzi-[...] w Łodzi z dnia 18 maja 2022 r. zawiadamiające stronę, że objęte jej żądaniem informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., stanowiło przewidzianą prawem formę załatwienia jej wniosku z dnia 17 maja 2022 r. Zatem stawiany organowi zarzut bezczynności, a w konsekwencji wniesioną skargę uznać należy za niezasadne.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że w treści wskazanego wyżej pisma z dnia 18 maja 2022 r. skarżącemu udzielono wyczerpującej odpowiedzi w zakresie udostępnionych do publikacji w systemie informatycznym sądu dokumentów sprawy o sygn. akt [...], jak również obowiązujących w Sądzie Rejonowym dla Łodzi -[...] w Łodzi zasad przekazywania dokumentacji do publikacji w tym systemie określonych w zarządzeniu Prezesa tego sądu wraz z odesłaniem do ogólnodostępnego adresu strony internetowej, na którym powyższe zarządzenie zostało zamieszczone.
Natomiast, co do podnoszonej w skardze argumentacji odnoszącej się do prowadzenia postępowania z udziałem skarżącego przed Sądem Rejonowym w Łodzi z naruszeniem właściwości miejscowej sądu; politycznego obsadzenia stanowisk funkcyjnych skarżonego organu; jak i aktywności skarżącego, działającego jako przedstawiciel organizacji społecznych w sprawach dotyczących wykonywania kontroli nad władzą wykonawczą i sądowniczą, wskazać należy, iż pozostaje ona bez jakiegokolwiek wpływu na wynik niniejszego postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.