Uzasadnienie
Pismem z 27 grudnia 2023 r. E. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wójta Gminy Z. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zarzucając naruszenie:
- 1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek;
- 2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, powoływanej dalej jako: "u.d.i.p." poprzez brak zastosowania polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazała, że 8 grudnia 2023 r. złożyła za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie opracowanych przez A.L. dokumentów w ramach umów zlecenia nr [...] z [...] lipca 2021 r., nr [...] z [...] lipca 2021 r. oraz nr [...] z [...] lipca 2021 r. Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazała przesłanie skanów dokumentów za pośrednictwem portalu ePUAP. Oznajmiła, że organ nie udzielił odpowiedzi pomimo upływu terminu wskazanego w u.d.i.p.
W odpowiedzi skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na fakt, że skarżąca przed jej wniesieniem nie wyczerpała toku postępowania, gdyż nie wniosła do organu stosownego ponaglenia. Z ostrożności procesowej organ wniósł również o oddalenie skargi i wyjaśnił, że skarżąca 8 grudnia 2023 r. złożyła do Wójta Gminy Z. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci dokumentów opracowanych przez zleceniobiorcę A.L. z umów zleceń: [...] z [...] lipca 2021 r., [...] z [...] lipca 2021 r. oraz [...] z [...] lipca 2021 r. [...] grudnia 2023 r. za pomocą systemu elektronicznego obiegu dokumentów EZD FINN zostało przesłane do skarżącej pismo stanowiące odpowiedź na ww. wniosek w którym wyjaśniono, że żądana informacja publiczna jest tożsama z informacją o którą skarżąca zwróciła się we wniosku z 22 sierpnia 2022 r. Na podstawie tego wniosku wszczęta została sprawa nr [...], która jest rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi i oczekuje na wydanie wyroku.
Wskazano również, że po wydaniu wyroku przez Sąd, informacje zostaną udostępnione zgodnie z przepisami prawa, chyba że Sąd zadecyduje inaczej. Z uwagi na błąd systemu odpowiedź nie dotarła do skarżącej, a Urząd Gminy Z. nie otrzymał Urzędowego Poświadczenia Odbioru. W związku z otrzymaną 27 grudnia 2023 r. skargą na bezczynność Wójta, Urząd Gminy Z. przesłał skarżącej odpowiedź ponownie wraz z wyjaśnieniem zaistniałej sytuacji i dokumentami potwierdzającymi próbę wysyłki odpowiedzi 21 grudnia 2023 r. oraz informacją o błędzie systemu otrzymaną z programu EZD FINN.
Jednocześnie organ wyjaśnił, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony przez E. W. 8 grudnia 2023 r. jest w swej treści tożsamy z wnioskiem złożonym do Urzędu Gminy Z. przez skarżącą 22 sierpnia 2022 r. Na podstawie pierwszego wniosku wszczęta została sprawa znak: RO.BR.1431.1.24.2022, która była rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 111/23 i została zakończona postanowieniem z 7 grudnia 2023 r. o odrzuceniu skargi.
W ocenie organu nie można mówić w tej sytuacji o przewlekłości załatwienia sprawy czy bezczynności organu.
W piśmie z 31 stycznia 2024 r. skarżąca wskazała, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 8 grudnia 2023 r. stanowi odrębny nowy wniosek o informacje publiczną i tak powinien być rozpatrywany przez organ. Ponadto wbrew twierdzeniu organu brak jest podstaw prawnych do odrzucenia skargi, ponieważ skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzona ponagleniem. Jednocześnie podtrzymała wnioski zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Na wstępie koniecznym staje się wyjaśnienie, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania. W przypadku tego rodzaju sprawy sądowoadministracyjnej skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione przez ustawodawcę od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Stąd też sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie zarządzenia z 25 stycznia 2024 r.
Następnie wskazać należy, że stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na brak uprzedniego skierowania przez skarżącą ponaglenia należy wyjaśnić, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, co oznacza, że nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. albo (w poprzednio obowiązującym stanie prawnym) uprzednie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (por. wyroki NSA z: 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12, z 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie NSA z 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). Postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie toczy się w trybie unormowanym w k.p.a. poza wyjątkami wskazanymi w art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. oraz wynikającym z regulacji art. 15 ust. 2 u.d.i.p.
Wobec tego skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Powyższej zasady nie zmieniło również wprowadzenie do art. 37 k.p.a. i art. 52 § 2 p.p.s.a. 1 czerwca 2017 r. – mocą ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu w postępowaniu administracyjnym w postaci ponaglenia, w miejsce dotychczas stosowanego w takich przypadkach zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 4287/18, CBOSA). Wprawdzie dodany wówczas przez ustawodawcę art. 53 § 2b p.p.s.a. mógłby sugerować, że każda skarga na bezczynność lub przewlekłość niezależnie od rodzaju sprawy której dotyczy, powinna zostać poprzedzona ponagleniem, to jednak mając na uwadze, że ponaglenie jest środkiem prawnym uregulowanym w k.p.a., przepis ten znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłość toczących się w oparciu o przepisy k.p.a. Sprawa w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie jest natomiast sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Tryb udostępniania tej informacji w całości reguluje u.d.i.p.
Zawarte w niej odesłanie do przepisów k.p.a. jest bardzo wąskie i dotyczy wyłącznie wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji i decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.). Stąd w sprawach z zakresu informacji publicznej nie może mieć zastosowania ta część art. 53 § 2b p.p.s.a. w której mowa, że skarga na bezczynność lub przewlekłość "może być wniesiona (...) po wniesieniu ponaglenia". Przepis ten należy interpretować w ten sposób, że ponaglenie jest wymagane wówczas, gdy sprawa objęta skargą na bezczynność lub przewlekłość prowadzona jest w oparciu o przepisy k.p.a. lub przy ich zastosowaniu (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2020 r., I OSK 2433/18, CBOSA).
Wobec powyższego wniesiona w niniejszej sprawie skarga pomimo braku uprzedniego skierowania przez skarżącą ponaglenia jest – wbrew odmiennemu twierdzeniu organu – dopuszczalna.
Następnie należy wyjaśnić, że Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, o czym stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku o którym mowa w § 1 może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Wyjaśnić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.
Innymi słowy, bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań.
Wobec tego, że rozpoznawana sprawa dotyczy udostępnienia informacji publicznej, należy zatem przypomnieć, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przy czym prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Konkretyzacja tak kształtującego się konstytucyjnego prawa do informacji publicznej znajduje wyraz w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), powoływanej dalej jako: "u.d.i.p.", regulującej zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazując w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. W myśl art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, który wprowadza w tym zakresie pewne ograniczenia związane z ochroną informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;
- 2) wglądu do dokumentów urzędowych;
- 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów.
Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności: 1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, a także organizacje związkowe i organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z 2020 r. poz. 568 i 2157 oraz z 2021 r. poz. 2445) oraz partie polityczne.
Udostępnianie informacji publicznych, jak stanowi art. 7 u.d.i.p., następuje w drodze: ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej (pkt 1), udostępniania na wniosek zainteresowanego podmiotu, o którym mowa w art. 10 oraz stosownie do art. 11 przez wyłożenie lub wywieszenie w miejscach ogólnie dostępnych, jak również przez zainstalowane w miejscach ogólnie dostępnych urządzenia umożliwiające zapoznanie się z tą informacją (pkt 2), wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia (pkt 3); udostępniania w "portalu danych" (pkt 4).
Podkreślić przy tym należy, że przepisy u.d.i.p. nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).
U.d.i.p. wymienia trzy formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. Mianowicie organ do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, nie informuje w formie zwykłego pisma, że nie posiada żądanej informacji publicznej bądź, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, ewentualnie, że istnieje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie została uczyniona bezczynność Wójta Gminy Z. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej polegającej na przesłaniu opracowanych dokumentów przez A.L. z umów zleceń: [...],[...] i [...] z [...] lipca 2021 r. W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym pozostaje, że Wójt Gminy Z. jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej, bowiem stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej zobowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Ponad wszelką wątpliwość wniosek skarżącej dotyczył informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.
Należy następnie wskazać, że ww. wniosek wpłynął do organu 8 grudnia 2023 r., zatem ustawowy termin ustosunkowania się do wniosku upływał 22 grudnia 2023 r. Pismem datowanym na 21 grudnia 2023 r. organ poinformował skarżącą o fakcie, że żądana informacja publiczna jest tożsama z informacją o którą skarżąca zwróciła się we wniosku z 22 sierpnia 2022 r. i aktualnie jest rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oraz o tym, że po wydaniu wyroku informacje zostaną udostępnione zgodnie z przepisami prawa. Organ jednak nie wskazał daty w jakiej informacja zostanie udostępniona.
Przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. posługuje się otwartą formułą "jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie", co pozwala na zindywidualizowanie zastosowania tej regulacji do okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Po 4/20, CBOSA). Dopuszczalne jest zatem wydłużenie 14-dniowego terminu w przypadku braku możliwości udzielenia informacji publicznej, przy czym organ jest zobligowany do powiadomienia wnioskodawcy przed upływem tych 14 dni o powodach opóźnienia oraz do wyznaczenia dodatkowego terminu udostępnienia informacji.
Jednocześnie przepisy u.d.i.p. nie wskazują, jakie powody opóźnienia są dopuszczalne, należy jednak uznać, że muszą to być powody bezpośrednio związane z opóźnieniem w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej. O ile zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. organ może przedłużyć termin do rozpoznania wniosku do maksymalnie dwóch miesięcy, to z uprawnienia tego może skorzystać wówczas, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego zakresu (np. wniosek jest nieprecyzyjny, wielowątkowy, lub zachodzi wątpliwość, czy dotyczy informacji publicznej). Niedopuszczalne jest stosowanie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jedynie w celu "odroczenia" na okres do dwóch miesięcy obowiązku udostępnienia żądanej informacji publicznej (por. wyrok WSA w Łodzi z 10 października 2018 r., sygn. akt II SAB/Łd 105/18, CBOSA). Przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. ma na celu umożliwienie zobowiązanym podmiotom, rozpoznanie wniosku i przygotowanie odpowiedniego pisma lub decyzji, co w trudniejszych sprawach bądź też zindywidualizowanych okolicznościach może wymagać więcej czasu niż ustawowe 14 dni.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że Wójt Gminy Z. dopuścił się bezczynności albowiem w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku nie załatwił wniosku skarżącej w sposób przewidziany przepisami u.d.i.p. Wyjaśnić należy, że co prawda pismem z 21 grudnia 2023 r. organ podjął próbę poinformowania skarżącej o wydłużeniu terminu do załatwienia wniosku, lecz z akt sprawy jednoznacznie wynika, że uczynił to w sposób wadliwy z uwagi na fakt, że pismo to nie zostało doręczone skarżącej. Odnosząc się do zawartej w odpowiedzi na skargę argumentacji, że brak jej doręczenia w terminie określonym w u.d.i.p. wynikał z błędu systemu, należy wskazać, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej oraz takie zorganizowanie jej obsługi technicznej aby wobec prawnej dopuszczalności wnoszenia pism m.in. drogą elektroniczną zapewnić niezwłoczny i bezproblemowy odbiór przesyłanych na adres organu wiadomości, a także wysyłkę udzielanych odpowiedzi (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 21 maja 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 14/23, CBOSA).
Sama okoliczność przygotowania pisma i podjęcia nieskutecznej próby jego wysyłki z uwagi na wystąpienie błędu w systemie informatycznym nie stanowi o zachowaniu trybu określonego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Zatem już na tej podstawie Sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej z 8 grudnia 2023 r., gdyż w terminie 14 dni nie udostępnił skarżącej wnioskowanej informacji ani nie poinformował jej o powodach i terminie w opóźnieniu jej udostępnienia.
Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że nawet w sytuacji prawidłowego poinformowania skarżącej o przedłużeniu terminu do załatwienia jej wniosku z 8 grudnia 2023 r. w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 13 ust. 2 u.d.i.p. albowiem organ administracji nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy w myśl przywołanego przepisu. Wyznaczenie nowego terminu polega bowiem na wskazaniu konkretnej daty lub na wskazaniu konkretnego odcinka czasowego, który jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości, a przy tym mieści się w granicach wyznaczonych przez ustawę. Wnioskodawca jak również podmiot obowiązany nie mogą mieć wątpliwości, co do tego kiedy wyznaczony termin upływa (por. wyroki NSA z 9 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1870/21 oraz WSA w Krakowie z 6 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Kr 109/22, CBOSA).
Natomiast blankietowe, jak to miało miejsce na gruncie niniejszej sprawy, wskazanie, że "informacje zostaną udostępnione zgodnie z przepisami prawa po wydaniu wyroku przez sąd" z całą pewnością nie stanowi wyznaczenia takiego terminu. Skoro art. 13 ust. 2 u.d.i.p. wskazuje, że "podmiot powiadamia o terminie, w jakim udostępni informację" i dopuszcza się jego wyznaczenie w czasie nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku, to podmiot ten jest zobowiązany do jego jednoznacznego wskazania i w następstwie tego zostaje związany treścią swojego powiadomienia. Skoro zatem w niniejszej sprawie organ nie zawarł wprost w piśmie z 21 grudnia 2023 r. informacji o dacie załatwienia wniosku skarżącej to również z tej przyczyny pozostawał w bezczynności aż do momentu jego załatwienia.
Działając zatem w tak zakreślonych normach prawnych i dokonując analizy całokształtu podjętych przez organ działań związanych z wnioskiem skarżącej z 8 grudnia 2023 r. Sąd uznał, że skarga na bezczynność w chwili jej wniesienia była zasadna. Niemniej podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, że decyzją z 8 lutego 2024 r., znak: RO.BR.1431.37.2023 organ odmówił skarżącej udostępnienia informacji publicznej. Wobec powyższego Sąd uznał, że bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącej ustała po wniesieniu skargi, lecz przed wydaniem orzeczenia.
Wyjaśnić zatem należy, że w sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ale przed dniem orzeczenia w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy.
Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącej w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie, postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.
Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, to jednak wobec załatwienia wniosku przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej z 8 grudnia 2023 r. (pkt 2 sentencji wyroku).
Na marginesie Sąd zaznacza, że w niniejszym postępowaniu nie jest władny oceniać merytorycznej zgodności z prawem przywołanej powyżej decyzji z 8 lutego 2024 r., znak: RO.BR.1431.37.2023 odmawiającej udostępnienia informacji publicznej z uwagi na fakt, że przedmiotem zaskarżenia skarżąca uczyniła bezczynność Wójta Gminy Z. w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Badanie zasadności wydania ww. decyzji może być stanowić przedmiot odrębnej skargi po wyczerpaniu środków zaskarżenia.
Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynności organu w zakresie udostępnienia żądanej informacji publicznej nie można przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezczynność organu, choć ewidentna, związana była z jednej strony z niewłaściwym działaniem systemu elektronicznego, a z drugiej z błędną wykładnią przepisów u.d.i.p., co w ocenie Sądu nie sposób uznać za rażące naruszenie prawa. W sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności czy też lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa oznaczającego wadliwość kwalifikowaną o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Organ nie zignorował bowiem wniosku skarżącej i był przekonany, że rozpoznaje wniosek zgodnie z obowiązującym prawem i podejmuje działania (niedoręczone powiadomienie o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy bez wskazania terminu) przewidziane przepisami u.d.i.p. W postępowaniu organu nie można zatem dopatrzeć się złej woli czy też próby negatywnego załatwienia wniosku strony.
Działanie organu nie zmierzało do celowego pozbawienia wnioskodawczyni konstytucyjnego prawa dostępu do informacji. Dlatego nie sposób uznać, że w sprawie wystąpiła bezczynność o charakterze rażąco naruszającym prawo. W związku z tym na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdzono, że bezczynność Wójta Gminy Z. miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa (pkt 1 sentencji wyroku).
O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku). Zasądzona kwota obejmuje zwrot uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi w wysokości 100 zł.