Uzasadnienie
T. B. wniósł 29 stycznia 2018 roku skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Wojewodzie [...] skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, czyli art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania przejawiające się w nieefektywnym jego prowadzeniu i wykonywaniu czynności w dużych odstępach czasu.
Wskazując na powyższy zarzut autor skargi wniósł o:
- 1. skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym;
- 2. zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie;
- 3. stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 4. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł;
- 5. przyznanie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W motywach skargi jej autor napisał, że Wojewoda [...], zawiadomieniem z dnia [...] poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia na rzecz skarżącego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (działka nr 303/4 i 303/1). Nieruchomość ta została objęta decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (nr [...] z dnia [...]). Postępowanie zostało wszczęte na podstawie art. 12 ust. 4a, 4 c i 4f oraz art. 18 ust. 1c ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 roku, poz. 2031 ze zm., dalej jako: "specustawa").
Według skarżącego, zgodnie z art. 12 ust. 4g specustawy, wobec nadania decyzji realizacyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności postanowieniem z dnia [...], decyzja o odszkodowaniu winna zostać wydana w terminie 60 dni od tej daty,
Autor skargi zarzucił, że postępowanie prowadzone przez organ cechuje opieszałość, bowiem postanowienie o powołaniu biegłego zostało wydane po 9 miesiącach od wszczęcia postępowania, a dowód z opinii biegłego został włączony w poczet materiału dowodowego po 1 miesiącu od jego wpływu. Tak więc dopiero po 10 miesiącach od wszczęcia postępowania, strona mogła zapoznać się z najistotniejszym w sprawie dowodem. Dostrzegając nieprawidłowości w sporządzonej wycenie, strona złożyła uwagi. Organ bezkrytycznie akceptując operat szacunkowy, pismem z dnia [...] wydał decyzję administracyjną od której strona złożyła odwołanie. Decyzją z dnia [...] organ drugiej instancji uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Następnie, organ pismem z dnia [...] organ powołał nowego biegłego, a więc po ponad 2 miesiącach od rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
W ocenie skarżącego, mamy do czynienia w sprawie z przewlekłością postępowania, bowiem organ podejmuje czynności nieefektywnie, w nadmiernych odstępach czasu. Gdyby organ dokonał wcześniej wnikliwej i rzetelnej analizy pierwszego operatu szacunkowego, to na zlecenie nowej opinii nie trzeba było czekać ponad 1,5 roku od wszczęcia postępowania.
Organ administracji publicznej powinien być przykładem poszanowania norm prawa procesowego, w tym terminowości. Nie przesądzając rozstrzygnięcia Sądu, owo naruszenie, w ocenie skarżącego rażące, daje mu pełne prawo do ubiegania się o przyznanie od organu kwoty 3.000 zł, która to kwota stanowić będzie rekompensatę w wymiarze materialnym i nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.").
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie skargi w całości z powodu niewyczerpania trybu określonego w art. 37 k.p.a., ewentualnie o jej oddalenie w całości.
Wniosek o odrzucenie skargi został cofnięty w postępowaniu sądowoadmninistracyjnym, gdy okazało się, że skarżący wyczerpał tryb poprzedzenia skargi zażaleniem w trybie art. 37 § 1 k.p.a.
Jednocześnie uzasadniając wniosek o oddalenie skargi organ potwierdził informacje skarżącego odnośnie daty i podstawy wszczęcia postępowania, daty wydania decyzji o realizacji inwestycji drogowej w trybie specustawy. Wyjaśnił też, że postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] ww. decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei decyzją z dnia [...], znak: [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa uchylił w części decyzję Wojewody [...] z dnia [...], zaś w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. Decyzja ta obejmuje m.in. należącą do skarżącego nieruchomość położoną w obrębie [...] m. Ł., województwie [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr ewid. 302/2 o powierzchni 1,5725 ha
Na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nieruchomości nią objęte, stały się z dniem [...] z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za 6tak przejęte nieruchomości wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W odniesieniu do dróg krajowych organem tym jest właściwy wojewoda.
Data, w której decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej staje się ostateczna jest równoznaczna z zaistnieniem podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz dotychczasowych właścicieli nieruchomości. Następnie cytując treść art. 35 § 1 i art. 36 K.p.a. organ wskazał, iż jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Organ przytoczył treść art. 12 ust. 4b i ust.4g specustawy, nakazujące organowi ustalenie odszkodowania decyzję w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, bądź w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Jak napisał Wojewoda, ww. przepisów nie można interpretować jako normy nakazującej wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania w tym terminie za wszelką cenę, kosztem naruszenia prawa. Organy działają na podstawie i w granicach powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Przepis art. 12 ust. 4b specustawy, wyznaczający termin do wydania decyzji o odszkodowaniu ma charakter normy prawa procesowego, a nie materialnego, co oznacza możliwość jego przedłużenia.
Ustalenie odszkodowania za grunty nabyte przez Skarb Państwa następuje na podstawie decyzji administracyjnej, a więc na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowania wszczynane są z urzędu co oznacza, iż wszczęcie postępowania następuje z chwilą podjęcia pierwszej czynności w sprawie przez organ.
Wojewoda wyjaśnił, że w dniu [...] wszczął postępowanie w celu ustalenia na podstawie art. 12 ust. 4a i 4f specustawy, odszkodowania za część nieruchomości położonej w obrębie [...] miasta Ł, województwie [...], oznaczonej jako działka numer 302/2 o powierzchni 1,5725 ha. W ww. piśmie Wojewoda [...] poinformował o wyznaczeniu na podstawie art. 36 § 1 i 2 K.p.a., terminu rozpatrzenia sprawy – do dnia 31 lipca 2016 roku, co spowodowane było koniecznością zgromadzenia całości materiału dowodowego. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie Wojewoda [...] ustalił, że dla nieruchomości w Sądzie Rejonowym dla Ł. w Ł., XVI Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta nr [...], w której jako właściciel wpisany jest T. B. Następnie pismem z dnia 22 lipca 2016 roku, z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o operat szacunkowy określający wartość nieruchomości, Wojewoda [...] działając na podstawie art. 36 K.p.a., wyznaczył nowy termin rozpatrzenia sprawy do dnia 31 grudnia 2016 roku.
Proces zlecania operatów szacunkowych rozpoczął się, zgodnie z przepisami specustawy, po nadaniu postanowieniem z dnia [...], decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Pierwsze wyceny zlecono 20 czerwca 2016 roku, a z uwagi na fakt, że w granicach ww. inwestycji drogowej, znalazło się ok. 90 nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi oraz gospodarczymi, w pierwszej kolejności postanowiono o objęciu tych nieruchomości procesem zlecania operatów szacunkowych. Kolejne czynności dotyczyły nieruchomości wskazanych przez inwestora jako niezbędne do przeprowadzenia na nich prac archeologicznych.
W związku z tym, Wojewoda [...] pismem z dnia [...], zwrócił się do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. z prośbą o przesłanie wykazu spraw, objętych realizacją inwestycji polegającej na budowie drogi ekspresowej [...], które mają zostać przekazane do wyceny z uwagi na mające miejsce wydania nieruchomości w celu uzyskania podwyższenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości oraz planowany termin rozpoczęcia prac archeologicznych. Odpowiedź na powyższe pismo wraz z wykazem została przekazana w dniu 2 sierpnia 2016 roku. W przesłanym przez inwestora wykazie znalazła się działka oznaczona nr ewid. 302/2.
Następnie pismem z dnia [...] Wojewoda [...] wystąpił do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. z prośbą o przesłanie wykazu nieruchomości leśnych objętych inwestycją wraz z planowanym terminem rozpoczęcia prac na tych nieruchomościach. Powyższy wykaz został przesłany przy piśmie z dnia 19 września 2016 roku. W związku z tym postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie opinii określającej wartość części nieruchomości – działka nr ewid. 302/2. Pismem z dnia 26 września 2016 roku biegły zwrócił się do organu z prośbą o przedłużenie terminu realizacji zlecenia o dodatkowe 14 dni, z uwagi na specyfikę przedmiotu wyceny oraz duże zaangażowanie czasowe wynikające z realizacji innych postanowień zgodnie z zawartą umową. W odpowiedzi na powyższe został biegłemu przedłużony termin realizacji zlecenia do dnia 20 października 2016 roku.
Następnie w dniu [...] został sporządzony operat szacunkowy, który po uwzględnieniu uwag zgłoszonych do niego w toku weryfikacji, dopuszczony został jako dowód w sprawie postanowieniem z dnia [...]. Do stron przesłany został wyciąg z operatu szacunkowego.
W dniu 30 listopada 2016 roku pełnomocnik skarżącego, z uwagi na konieczność dokonania wnikliwej analizy sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, zwrócił się o przesłanie jego kserokopii. Wycenę przesłano dnia 7 grudnia 2016 roku. W piśmie z dnia 9 grudnia 2016 roku uwagi do operatu szacunkowego zgłosiła Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w Ł. Pismo to przesłano do rzeczoznawcy majątkowego, który w odpowiedzi z dnia 5 stycznia 2017 roku, ustosunkował się do zgłoszonych zarzutów i nie znajdując podstaw do zmiany wyceny, podtrzymał określoną w operacie szacunkowym wartość nieruchomości. Odpowiedź biegłego przesłano stronom postępowania w dniu 11 stycznia 2017 roku.
Ponadto pismem z dnia 15 grudnia 2016 roku organ wystąpił do pełnomocnika skarżącego o zajęcie stanowiska w kwestii zasiewu zboża na działce oraz ewentualnego wyrażenia zgody na "inny sposób zapłaty odszkodowania" (art. 132 ust. 4 u.g.n.), tj. ustalenie odszkodowania z pominięciem kwoty za zasiew w sytuacji gdy został on zebrany przez byłego właściciela. Wobec tego pismem z dnia 15 grudnia 2016 roku, wyznaczono termin rozpatrzenia sprawy do dnia 31 marca 2017 roku.
Po uzupełnieniu materiału dowodowego, w dniu 8 lutego 2017 roku organ skierował do stron zawiadomienie w trybie art. 10 K.p.a. W piśmie z dnia 20 lutego 2017 roku pełnomocnik strony zgłosił zastrzeżenia do wyceny nieruchomości, wnioskując o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z kontroperatu sporządzonego na zlecenie strony oraz o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem biegłego, a także rzeczoznawców sporządzających kontroperat.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz skarżącego w łącznej kwocie 813.600 zł oraz o powiększeniu ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości tj. o kwotę 40.680 zł, a także zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji organ odniósł się do uwag pełnomocnika złożonych w dniu 20 lutego 2017 roku. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzja wraz z aktami sprawy wpłynęły do urzędu w dniu 13 października 2017 roku.
Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego, organ pismem z dnia 8 listopada 2017 roku, na podstawie art. 36 K.p.a. wyznaczył nowy termin rozpatrzenia sprawy do dnia 30 kwietnia 2018 roku.
Jak podkreślił organ, ostatnie zlecenia wycen w roku 2017 roku miały miejsce w dniu 23 i 24 października 2017 roku zgodnie z wcześniej ułożonym i zaakceptowanym harmonogramem zleceń. W związku z koniecznością sporządzenia nowej wyceny nieruchomości Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] powołał nowego rzeczoznawcę majątkowego. Zgodnie z umową zawartą w dniu 19 września 2017 roku biegły ma 21 dni na sporządzenie operatu od daty otrzymania postanowienia o powołaniu biegłego. Rzeczoznawca odebrał postanowienie w dniu 30 stycznia 2018 roku, zatem 21-dniowy termin na złożenie operatu upływał z dniem 20 lutego 2018 roku. W dniu 19 lutego 2018 roku rzeczoznawca złożył wniosek o przedłużenie terminu do złożenia operatu. Organ wyznaczył nowy termin złożenia operatu do dnia 1 marca 2018 roku.
Jak napisał Wojewoda, po otrzymaniu opinii o wartości nieruchomości organ, mając prawo i obowiązek ocenić wartość dowodową złożonego dokumentu, bada czy opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna, bowiem złożony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy winien spełniać formalne wymogi takiego dokumentu, jak i również musi opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości. Niezwłocznie po uznaniu przez organ, że sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego wycena nieruchomości odpowiada wymogom wynikającym z obowiązujących przepisów prawa oraz wobec braku uwag stron postępowania, odnoszących się do określonej przez biegłego wartości nieruchomości, zostanie wydana decyzja ustalająca wysokość odszkodowania.
Reasumując – zdaniem Wojewody – czynności podejmowane w toku postępowania były niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, uzupełnienia materiału dowodowego i wyjaśnienia wszelkich okoliczności mających wpływ na wynik postępowania oraz do prawidłowego załatwienia sprawy. Ponadto Wojewoda [...] bezwzględnie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 K.p.a., informując strony o niemożności załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie, podając przyczynę zwłoki oraz wyznaczając jednocześnie nowy termin załatwienia sprawy. Wszystkie czynności podejmowane w sprawie były przez organ w możliwie najkrótszych odstępach czasowych wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz z zawartych z rzeczoznawcami umów. Wszystkie czynności miały wyłącznie merytoryczny charakter i wynikały zarówno z obowiązków organu, jak również z czynności podejmowanych w toku postępowania przez pełnomocnika stron.
Ponadto, z uwagi na rangę społeczną prowadzonych postępowań mających na celu ustalenie odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne, wymagają one szczególnej rzetelności i dokładności w podejmowaniu czynności, mających na celu zakończenie sprawy decyzją. Jednocześnie bez wątpienia istnieje społeczne niezadowolenie osób pozbawianych prawa własności, co również nie pozostaje bez wpływu na przebieg postępowań.
Wojewoda [...] za bezzasadny uznał zawarty w skardze wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł, mając na uwadze powyższe wyjaśnienia co do przyczyn, dla których postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania, do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone ponownym wydaniem decyzji.
W piśmie z dnia 6 marca 2018 roku skarżący odnosząc się do wniosku Wojewody [...] o odrzucenie skargi wskazał, iż w dniu 19 stycznia 2018 roku skierował bezpośrednio do Ministra Infrastruktury i Budownictwa zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania. Do pisma jego autor dołączył kserokopię zażalenia wraz z dowodem jego wysłania.
Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 roku pełnomocnik Wojewody [...] oświadczył, że dowód biegły rzeczoznawca majątkowy został wyznaczony w trybie art. 84 k.p.a. z pominięciem procedury przetargowej. Pełnomocnik organu jednocześnie cofnął wniosek o odrzucenie skargi wyjaśniając, iż zażalenie w rybie art. 37 k.p.a. zostało wniesione bezpośredni do Ministra Infrastruktury
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądowa kontrola organów administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie przez organy postępowań, niezakończonych decyzją administracyjną, postanowieniem, innymi aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 1 – 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".
Jak stanowi art. 52 § 1 k.p.a.. skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. W przypadku skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania tryb zaskarżenia sprecyzowany został w art. 37 k.p.a.
Nowelizacja k.p.a. dokonana ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 roku o zmianie ustawy – kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.935, dalej jako ustawa nowelizująca) wprowadziła w art. 37 k.p.a. istotne zmiany w zakresie trybu poprzedzającego wniesienie skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Ustawa weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 roku (art. 38 ustawy nowelizującej). Jednakże w niniejszej sprawie należy w ocenie sądu stosować przepisy dotychczasowe, co oznacza, że skarżący zobowiązany był do poprzedzenia skargi do sądu złożeniem zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania do Ministra Infrastruktury (art. 37 § 1 k.p.a. w brzmieniu przed 1 czerwca 2017r.). Stosownie bowiem do art. 16 ustawy nowelizującej do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.
Z kolei art. 17 ust.1 ustawy nowelizującej stanowi, że do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym. Z zestawienia treści art. 16 oraz 17 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej można wywieźć ogólną regułę, że znowelizowane przepisy winny mieć co do zasady zastosowanie do aktów lub czynności dokonanych po dniu wejścia w życie nowelizacji..
Z przytoczonych unormowań wynika zatem, że skarżący, który przed wniesieniem skargi złożył zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w dniu 19 stycznia 2018 roku, zaś skargę do sądu w dniu 29 stycznia 2018 roku (data nadania przesyłki w UPT) wyczerpał tryb wymagany normą art. 37 § 1 k.p.a.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi wyjaśnić na wstępie należy, że rolą sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest przede wszystkim ustalenie trzech kwestii. Po pierwsze, sąd powinien zbadać, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., bowiem tylko wówczas uzasadniona jest kognicja sądu administracyjnego. Po drugie, sąd zobowiązany jest rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest poprzedzeniem jej określonym środkiem zaskarżenia oraz czy taki tryb przed wniesieniem doń skargi został wyczerpany. Następnie, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać przewlekłe prowadzenie postepowania.
Jak wyjaśniono wcześniej, skarga została poprzedzona zażaleniem złożonym w trybie art. 37 § 1 k.p.a.. bezspornie kontrolowane postępowanie należy do katalogu spraw poddanych kognicji sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.)
W ocenie sądu zarzut przewlekłości postępowania jest w zasadniczej osnowie trafny. Przewlekłość ma miejsce, gdy organ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub czynności pozornych, zbędnych, powodujących, że formalnie nie jest bezczynny. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie - zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.
Przewlekłość będzie miała natomiast charakter rażący, jeżeli poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia. Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde więc naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną.
Weryfikacja przebiegu poddanego kontroli sądu postępowania prowadzi do wniosku, że uzasadniony jest zarzut przewlekłości postępowania. Postępowanie zostało wszczęte w dniu 26 lutego 2016 roku i dotychczas nie zostało ostatecznie zakończone, choć organ I instancji wydał już decyzję, ale uchyloną w wyniku odwołania.
Przewlekłością charakteryzują się szczególnie pierwsze miesiące procedowania przez organ. Z akt administracyjnych nie wynika, aby między datą wszczęcia a dniem wyznaczenia biegłego organ podejmował efektywne czynności, zmierzające do wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych.
Pełnomocnik Wojewody zauważa, że postępowanie zostało wszczęte wcześniej, niż nakazują to przepisy. Zgodnie bowiem z art. 12 ust.4b specustawy decyzję ustalającą wysokość odszkodowani wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, zgodnie zaś z art. 12 ust.4 g w terminie 60 dni od nadania decyzji wywłaszczeniowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Jednakże cytowane unormowania określają termin wydania decyzji a nie wszczęcia postępowania. Powszechnie wiadomo, że wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie za wywłaszczona nieruchomość może być znacznie utrudnione czy wręcz niemożliwe w terminach wskazanych w ustawie. Przeprowadzenie zatem części procedury jeszcze zanim decyzja o realizacji inwestycji drogowej stała się ostateczna winno zapobiegać przedłużaniu postępowania. Organ jednak nie wykorzystał efektywnie czasu między wszczęciem postępowania (26 lutego 2016) a kolejną efektywną czynnością, jaką było wyznaczenie biegłego.
Nie usprawiedliwiają takiego okresu przerwy czynności podejmowane wówczas przez organ, zmierzające do ustalenia stanu nieruchomości, wyjaśnienia, które z nich są nieruchomościami leśnymi czy podlegają badaniom archeologicznym. Te informacje nie miały znaczenia w sprawie T.B. Ponadto organ próbował te kwestie wyjaśniać kilka miesięcy po wszczęciu postępowania.
Słusznie zarzuca też skarżący brak terminowości powiadomień o możliwości zapoznania się ze złożonym operatem zwracając uwagę, że już po zwrocie operatu przez biegłego (20.10.2016) organ dopiero po upływie miesiąca i dziesięciu dni (25.11) informuje strony o możliwości zapoznania się z tym dowodem, nie zakreślając jednak terminu na dokonanie tej czynności. Ponadto dopiero upływie 2 tygodni od uzyskania informacji dotyczących zebranego z nieruchomości zboża organ powiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego w sprawie.
Reasumując te część rozważań stwierdzić należy, że analiza akt sprawy potwierdza zarzuty skargi, że w ponad dwuletnim procedowaniu nadmierne przerwy w kolejnych czynnościach organu dotyczyły okresów po wszczęciu postępowania, jak i po złożeniu operatu przez biegłego. Pomimo, że organ informował strony w trybie art. 36 § 1 i 2 K.p.a. o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy z uwagi na niemożność dotrzymania terminu określonego w art. 35 K.p.a., to jednak nie wiadomo jakie okoliczności stanowiły przyczynę przedłużenia procedowania w sprawie (organ nie wskazał jakie konkretne czynności uniemożliwiły mu załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a.).
Ponadto, warto podnieść, że decyzja powinna być wydana w ciągu 60 dni od nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji a nie np. wydania nieruchomości, stąd okoliczności faktycznego wydania nieruchomości nie mogą usprawiedliwiać opóźnionego działania organu.
Nie są przekonującym usprawiedliwieniem argumenty organu, że równolegle prowadził postępowanie w kilkudziesięciu analogicznych sprawach. Powyższe okoliczności Te okoliczności, jak i stosunkowo niedługie okresy opieszałości organu uzasadniają natomiast wniosek, że przewlekłość nie miała rażącego charakteru
Nie dają podstawy do zarzutu przewlekłości również okresy, gdy postępowanie nie toczyło się, kiedy organ oczekiwał na złożenie opinii przez biegłego czy oczekiwał na stanowiska stron. Tu jednak trzeba zauważyć, że pełnomocnik skarżącego bez zbędnej zwłoki wykonywał polecenia organu. Podobnie biegły, poza pierwszym wnioskiem o przedłużenie terminu do złożenia operatu nie przekraczał wyznaczonego mu przez organ czasu.
Nie stanowi również podstawy do formułowania zarzutu przewlekłości okres, gdy toczyło się postępowanie odwoławcze oraz przedłużenie postępowania spowodowane koniecznością wyznaczenia innego biegłego w sprawie..
Konkludując sąd uznał za uzasadniony zarzut skargi o przewlekłym prowadzeniu postępowania w sprawie, nie podzielając wniosku o rażącym charakterze przewlekłości. Chronologia podejmowanych czynności, wynikająca z załączonych akt administracyjnych nie potwierdza natomiast zarzutu rażącego charakteru przewlekłości, rozumianego jako poważne opóźnienia w podejmowanych czynnościach, oczywiście pozbawione Jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia.
Z uwagi na powyższe, wobec niezakończenia postępowania w dacie orzekania sąd zobowiązał Wojewodę do wydania aktu kończącego postepowanie na podstawie art. 147 § 1 pkt 1 p.p.s.a., stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postepowania w sprawie miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa oraz zasądził na rzecz skarżącego koszty postępowania obejmujące wpis sądowy 100 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 257 zł na podstawie art. 205 p.p.s.a.
Jednocześnie z przyczyn wskazanych wcześniej sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w zakresie żądania stwierdzenia, że organ w sposób rażący naruszył prawo ową przewlekłością oraz żądanie zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w trybie art. 147 § 2 p.p.s.a. właśnie z uwagi na brak cech rażącego naruszenia prawa przez organ.
Lp/