Uzasadnienie
H. R. i M. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 13 czerwca 2014r. w przedmiocie usunięcia samowoli budowlanej w postaci wybudowania drogi asfaltowej. W treści skargi jej autorzy podnieśli, że nie wyrażali zgody na wybudowanie na należącej do nich działce o nr 16, położonej w W. w gminie K. wewnętrznej drogi asfaltowej stanowiącej drogę dojazdową do trzech innych gospodarstw rolnych posiadających również odrębne drogi dojazdowe do drogi publicznej. Podkreślili, że na należącym do nich terenie brak było przestrzeni na wybudowanie przedmiotowej drogi, co spowodowało posadowienie drogi zbyt blisko zabudowań na działce z naruszeniem przepisów prawa budowalnego. Zdaniem skarżących droga asfaltowa na należącej do nich nieruchomości wybudowana została niezgodnie z prawem, bowiem w odległości dwóch metrów od zabudowań, podczas gdy prawo budowlane określa, że drogi nie można umiejscowić bliżej niż osiem metrów od zabudowań.
Następnie skarżący podnieśli, że geodeta powiatowy bezprawnie i bez ich zgody podzielił działkę o nr 16 na trzy części tj. działki o nr 24, nr 54 i nr 25. Praca geodezyjna związana z owym podziałem – zdaniem H. R. i M. R. – została sfałszowana, co wykorzystał Wójt Gminy K. poświadczając nieprawdę w dokumentach dotyczących budowy dróg dojazdowych między innymi przez działkę o nr 54. Skarżący podkreślili, że Gmina K. nie posiada tytułu własności do ww. działek, na których przewidziano rzeczoną budowę dróg dojazdowych, co wykazało śledztwo Prokuratury Rejonowej w K. w sprawie [...]. Skarżący wyjaśnili jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie Prokuratura Rejonowa odmówiła wszczęcia śledztwa.
W dalszej kolejności autorzy skargi wskazali, że przedmiotowa samowola budowlana spowodowała zniszczenie dwóch zabudowań, które grożą obecnie zawaleniem, w tym obiektu w którym zamieszkują. W ich ocenie rzeczona samowola spowodowała zagrożenie dla zdrowia, życia i mienia znacznej wartości.
Skarżący wskazali jednocześnie, że bezczynność Prokuratora Rejonowego w K. w sprawie [...] wykorzystuje również Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w postępowaniu dotyczącym usunięcia przedmiotowej samowoli budowlanej, który ponadto nie dotrzymał terminu załatwienia wniosku z dnia 13 czerwca 2014r. wyznaczonego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na mocy postanowienia z dnia [...] nr [...] – do dnia 13 listopada 2015r. Autorzy skargi wyjaśnili, że w decyzji z dnia [...] nr [...] wskazano, że umarza się postępowanie w sprawie wniesionej w piśmie z dnia 29 maja 2014r., a nie w sprawie wniosku z dnia 13 czerwca 2014r., by ukryć fakt, iż postępowanie administracyjne prowadzone było nie w przedmiocie usunięcia samowoli budowlanej, lecz w sprawie wykonania remontu nawierzchni polegającego na uzupełnieniu asfaltu i remoncie podbudowy.
W treści skargi zarzucono, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. poświadcza nieprawdę w pismach urzędowych stwierdzając, że Gmina K. posiada samoistnie działkę nr 54 położoną w W., na której wybudowano przedmiotową drogę. Ponadto w ocenie skarżących geodeta powiatowy działając w zmowie z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. poświadczyli nieprawdę w decyzji z dnia [...] wskazując, że właściciel działki nr 54 jest nieznany w sytuacji gdy wszyscy właściciele działek powstałych w wyniku podziału żyją, posiadają swe działki i przeczą, aby oddali części drogi na własność gminy.
Skarżący podkreślili, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydając decyzję z dnia [...] ukrył fakt, że pomiary dokonane w toku oględzin wykazały wybudowanie drogi w odległości dwóch metrów od należących do nich zabudowań i pominął dokumentację fotograficzną potwierdzającą zniszczenie zabudowań w wyniku nielegalnej budowy.
Ponadto H. R. i M. R. wskazali, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. poświadczył również nieprawdę stwierdzając w prowadzonym postępowaniu, iż nie udokumentowano własności działki nr 16. Skarżący podnieśli, że teren tejże działki odziedziczyli po dziadkach M. i W. małżonkach R., którzy byli pierwszymi właścicielami działki nr 16 i odkupili przedmiotową działkę od dziedzica S..
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wyjaśnił, iż H. R. i M. R. zwrócili się w dniu 29 maja 2014r. z pismem o wstrzymanie budowy drogi gminnej na działce nr 54, we władaniu której na zasadach posiadania samoistnego jest Gmina K. zaś Wójt tej Gminy sprawuje nad nią zarząd lub trwały zarząd, która to zdaniem strony skarżącej była wykonana bez stosownych dokumentów przewidzianych ustawą z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016r. poz. 290), dalej powoływanej jako "Pr.bud.". Organ nadzoru budowlanego wskazał, iż w toku postępowania ustalił, iż zgłoszeniem z dnia 13 stycznia 2014r. nr [...] Wójt Gminy K. zawiadomił organ budownictwa i architektury Starostwa Powiatowego w K. o zamiarze przystąpienia do wykonywania robót budowlanych polegających na remoncie nawierzchni dróg gminnych – ułożeniu warstwy ścieralnej asfaltu m.in. w miejscowości W., gm. K. na drodze – działce nr 54.
Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wskazał, iż pismem z dnia 6 czerwca 2014r. zawiadomił wnioskodawców o załatwieniu zgłoszonego problemu, odrzucając zarzuty odnośnie samowolnego wykonywania przez Wójta Gminy K. robót budowlanych, które nie znalazły w istniejącym stanie prawnym potwierdzenia.
W dalszej kolejności wskazano, że nieprawdziwe są informacje M. R. o umyślnym zniszczeniu przez Wójta Gminy K. budynku gospodarczego znajdującego się po jednej stronie działki nr 54 (droga) i budynku mieszkalnego po drugiej stronie działki nr 54. Odnosząc się do ich stanu technicznego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. podniósł, że to właśnie właściciel tych obiektów narusza przepisy art. 61 Pr.bud., co uwidocznione jest na załączonej dokumentacji fotograficznej. Ponadto organ wskazał, że M. R. poruszając w swoim piśmie kwestie własności, nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających własność działek nr 24 i nr 25, leżących po obu stronach drogi – działki nr 54. Dodał, że z posiadanych dokumentów wynika, iż nieruchomość zajmowana przez H. R. i jej syna, nie jest ujawniona w księgach wieczystych ani nie jest założony dla tej nieruchomości zbiór dokumentów.
Natomiast działka nr 54 zajęta pod drogę jest w zarządzie lub w trwałym zarządzie Wójta Gminy K.. Jednocześnie organ wskazał, że właścicielami działek nr 24 i nr 25 (dawniej nr 16) byli małżonkowie H. i P. R. – obecnie tylko H. R., bowiem P. R. zmarł, a nieruchomości te nie zostały ujawnione w księgach wieczystych.
Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wskazał, że na skutek pisma H. R. z dnia 13 czerwca 2014r., informującego o popełnieniu przez Wójta Gminy K. przestępstwa gospodarczego, przekazał sprawę do Prokuratora Rejonowego w K., który po rozpoznaniu sprawy odmówił wszczęcia śledztwa zgodnie z art. 17 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego.
Dalej w treści odpowiedzi na skargę wskazano, że w związku z niewłaściwie złożonym zażaleniem z dnia 25 sierpnia 2015r. przez M. R. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., wspomniane zażalenie zostało przekazane do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., który postanowieniem z dnia [...] nr [...] wyznaczył organowi nadzoru budowlanego I instancji dodatkowy termin załatwienia wniosku z dnia 13 czerwca 2014r. dotyczącego zbadania legalności budowy drogi asfaltowej na działce nr 54 w miejscowości W., gmina K., do dnia 13 listopada 2015r. oraz jednocześnie stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wskazał, że pismem z dnia 6 listopada 2015r. wszczął na wniosek strony z dnia 13 czerwca 2014r. postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej wykonania remontu nawierzchni asfaltowej drogi wewnętrznej położonej w miejscowości W., gmina K. (nr ewid. dz.
- 54) i jednocześnie zawiadomił strony o terminie przeprowadzenia oględzin.
Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. podniósł, iż w dniu [...] wydał decyzję nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie wniesionej przez H. R. i M. R. w dniu 29 maja 2014r. dotyczącej wykonania remontu nawierzchni asfaltowej drogi wewnętrznej położonej w miejscowości W., gmina K. (działka nr 54), od której żadna ze stron postępowania w ustawowym terminie nie wniosła odwołania.
Organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego dodał, iż nie potwierdza zarzucanej w skardze do Sądu bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 13 czerwca 2014r., bowiem w przeprowadzonym postępowaniu zachowane zostały terminy przewidziane ustawą z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r. poz. 23), dalej powoływanej jako "K.p.a."
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z regulacją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w określonych przypadkach, w tym w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 – 4 oraz pkt 8 P.p.s.a.).
Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
Wśród wstępnych uwag poczynić należy zastrzeżenie, iż skarga opiewa wyłącznie na zarzut bezczynności organu i w takim też zakresie została rozpoznana. Warunkiem wniesienia skargi na bezczynność jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 P.p.s.a.). Warunek zawarty w art. 52 § 1 P.p.s.a., tj. wyczerpanie środków zaskarżenia, rozumiany powinien być jako złożenie środka prawnego w postaci zażalenia przewidzianego w art. 37 § 1 K.p.a. Warunek ten będzie spełniony niezależnie od zajętego w tym przedmiocie stanowiska organu, do którego wniesiono ten środek prawny.
Na podstawie analizy akt administracyjnych należało uznać, iż strona skarżąca wyczerpała środki zaskarżenia służące w postępowaniu przed organami administracji. Podkreślić należy, iż wskutek rozpoznania zażalenia z dnia 25 sierpnia 2015r. wniesionego na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...] wyznaczył organowi nadzoru budowlanego I instancji do dnia 13 listopada 2015r. dodatkowy termin załatwienia wniosku z dnia 13 czerwca 2014r. dotyczącego zbadania legalności budowy drogi asfaltowej na działce nr 54 w miejscowości W.. Wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 K.p.a. jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu i wyczerpuje środki zaskarżenia, jakie służyły stronie skarżącej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 P.p.s.a.). Warunek ten w realiach niniejszego postępowania uznać wypada za spełniony.
Przystępując do merytorycznej oceny zasadności skargi wypada podkreślić, iż organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania zaś w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym) – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (zażalenia) (art. 35 § 3 w związku z art. 144 K.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu czy czynności (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2014r. w sprawie II SAB/Wa 562/14; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2015r. w sprawie II SAB/Łd 29/15; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2014r. w sprawie II SAB/Po 123/14; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 grudnia 2014r. w sprawie II SAB/Go 124/14; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 listopada 2014r. w sprawie II SAB/Bk 76/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadniczym celem skargi na bezczynność jest zobowiązanie organu niepodejmującego działań przewidzianych przez prawo do podjęcia tychże działań, tj. wydania w określonym terminie i w określonej formie aktu, dokonania czynności bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania.
Wyjaśnić należy ponadto, że dla stwierdzenia stanu bezczynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w tym również kwestia zawinienia organu. (vide: wyrok WSA w Warszawie: z dnia 8 lipca 2011r. w sprawie I SAB/Wa 123/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 marca 2015r. w sprawie I SAB/Wa 695/14 wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 lipca 2014r. w sprawie II SAB/Po 38/14; wyrok WSA w Opolu z dnia 29 stycznia 2015r., w sprawie II SAB/Op 86/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy jednoznacznie wskazać, iż wniosek skarżący z dnia 13 czerwca 2014r., w którym domagali się od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. zbadania legalności budowy drogi asfaltowej na działce nr 54 w miejscowości W. nie został dotychczas rozpoznany. Jakkolwiek organ administracji podnosi w odpowiedzi na skargę, iż w rozpoznaniu wniosku z dnia 13 czerwca 2014r. zachował terminy przewidziane w K.p.a., to jednak to stanowisko nie odpowiada prawdzie, bowiem organ nie wskazał rozstrzygnięcia, którym załatwiłby ów wniosek.
Należy także wskazać, iż wniosku tego nie załatwia decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia [...] umarzającą postępowanie w sprawie wniosku skarżących z dnia 29 maja 2014r., dotyczącego wykonania remontu nawierzchni asfaltowej drogi wewnętrznej położonej na działce nr 54 w miejscowości W., a więc decyzja wydana w innym przedmiocie niż ten określony we wniosku z dnia 13 czerwca 2014r.
Reasumując powyższe uwagi wskazać należy, iż przywołane okoliczności w pełni uzasadniają tezę skarżących o bezczynności organu w zakresie załatwienia wniosku z dnia 13 czerwca 2014r., a tym samym konieczne jest jego zobowiązanie do rozpoznania owego wniosku w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku (art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Zaniechanie rozpoznania wniosku skarżących przez blisko dwa lata – a więc przez czas ponad dziesięciokrotnie dłuższy niż przewidziany ustawą termin załatwienia sprawy szczególnie skomplikowanej (art. 35 § 3 K.p.a.) – samodzielnie uzasadnia tezę, że bezczynność organu stanowiła rażące naruszenie prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.
B.A.