Uzasadnienie
G.K. złożył skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący podniósł, że bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi polega na tym. że zamiast udostępnić mu dwa orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi, o które wystąpił wnioskiem z dnia 14 marca 2022r. organ udzielił mu odpowiedzi, że udostępnienie żądanych informacji nie jest możliwe, bowiem akta obu spraw zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w Łodzi. Tymczasem, zdaniem skarżącego. Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi miał obowiązek zwrócić się do Sądu Apelacyjnego w Łodzi o wypożyczenie akt po to, aby udostępnić żądaną przez niego informację.
Zdaniem skarżącego, Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi nie dopełnił wszelkich starań, aby udostępnić wnioskowaną informację publiczną.
W ocenie skarżącego Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi dopuścił się bezczynności w załatwieniu jego wniosku, wobec tego skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 1.500 zł.
Ponadto skarżący podniósł, że zostały naruszone jego prawa konstytucyjne, tj. art. 61 oraz art. 23 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2020r., poz. 2176), zwanej u.d.i.p.
W odpowiedzi na tę skargę Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi wniósł o wydanie na posiedzeniu niejawnym postanowienia o oddaleniu skargi na bezczynność -jako oczywiście bezzasadnej - oraz o nieobciążanie organu kosztami postępowania.
Ponadto Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi wskazał, że nieprawdą jest, że skarżący - jak twierdzi w skardze na bezczynność - wnioskiem z dnia 14 marca 2022r. zwrócił się o udostępnienie orzeczeń wydanych w sprawach o sygn. XVIII K 244/20 oraz I C 1715/19. Przedmiotowy wniosek obejmował bowiem nie żądanie udostępnienia wydanych w sprawach orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi, a wydanie poszczególnych kart z akt obu spraw - z akt postępowania o sygn. I C 1715/19 G.K. żądał udostępnienia kart 22, 23 oraz 142 i 143, zaś z akt postępowania o sygn. XVIII C 244/20 - kart nr 61,62, 97, 97 v, 409-434. Faktem jest, że zarówno jedne, jak i drugie wymienione przez skarżącego akta postępowania nie pozostawały w chwili rozpatrywania wniosku w dyspozycji Sądu Okręgowego w 1 Sygn. akt II SAB/Łd 57/22 Łodzi, bowiem zostały wraz ze złożonymi w ich toku apelacjami - przekazane do Sądu Apelacyjnego w Łodzi. Wobec tego, organ zgodnie ze stanem faktycznym poinformował G. K. pismem z dnia 24 marca 2022r., że nie, I dysponuje wnioskowaną przez niego informacją.
Jednocześnie Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi zwrócił uwagę, że wystąpił do Przewodniczących I Wydziału Cywilnego i XVIII Wydziału Karnego o przekazanie żądanych przez G. K. informacji do Oddziału Administracyjnego Sądu Okręgowego w Łodzi, jednakże został poinformowany, że wobec przesłania akt do Sądu Apelacyjnego w Łodzi sporządzenie kopii żądanych dokumentów nie jest możliwe. W związku z powyższym - organ stosownie do treści art. 14 ust. 2 u.d.i.p., poinformował G. K. o tym, iż nie dysponuje żądaną przez niego informacją. Organ podjął zatem prawidłowe działanie w celu rozpoznania wniosku z dnia 14 marca 2022r. i terminowo, zgodnie ze stanem faktycznym i powołanym wyżej przepisem udzielił informacji skarżącemu.
Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi podkreślił także, że żaden z przepisów u.d.i.p. nie nakłada na organ obowiązku pozyskiwania danych, czy dokumentów, którymi nie dysponuje, a taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie - bez "fizycznego" dysponowania aktami wskazanych wyżej postępowań nie istniała możliwość wykonania kopii kart wskazanych przez G.K., a tym samym - nie istniała możliwość rozstrzygnięcia, czy objęta wnioskiem informacja podlega udostępnieniu, czy też spełnione były przesłanki do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji objętej wnioskiem.
W dalszej kolejności Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi wyjaśnił, że udostępnił G.K. zarówno orzeczenie wydane w sprawie o sygn. akt I C1715/19, jak i orzeczenie wydane w sprawie o sygn. akt XVIII K 244/20, tyle, że w postępowaniach wywołanych wcześniejszymi wnioskami skarżącego. Dodał przy tym, że orzeczenie wydane w sprawie o sygn. akt I C 1715/19 zostało skarżącemu udostępnione pismem z dnia 17 stycznia 2022r. wraz z sześcioma innymi orzeczeniami, których G.K. żądał wnioskiem z dnia 2 grudnia 2021 r., zarejestrowanym pod sygn. [...]. Natomiast pismem z dnia 28 października 2021r., skierowanym do G. K. w związku z jego wnioskiem z dnia 8 października 2021 r., zarejestrowanym pod sygn. [...] Sygn. akt II SAB/Łd 57/22 312/21 udostępniono skarżącemu łącznie dwadzieścia zanonimizowanych orzeczeń, w tym orzeczenie wydane w sprawie o sygn. akt XVIII K 244/20.
Pismem z dnia 14 czerwca 2022r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że popiera skargę i wnosi o "uchylenie zaskarżonej decyzji", a ponadto o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i oświadczył, że koszty nie zostały uiszczone w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022r. poz. 329), zwanej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania;
- 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;
- 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania;
- 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do 3 Sygn. akt Il SAB/Łd 57/22 stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do § 1a "jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa".
Na gruncie tego przepisu "z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a." (tak wyrok NSA z dnia 25 września 2018r., I OSK 1467/18, LEX nr 2553557, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2017r., I FSK 1238/16, LEX nr 2429215). Bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej ma zaś miejsce wtedy, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej posiada żądaną informację, nie udostępnia jej i nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia. Bezczynność zachodzi także wtedy, gdy zobowiązany informuje wnioskodawcę, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną w sytuacji, gdy taką informację stanowi.
Nie można natomiast zarzucić bezczynności adresatowi wniosku, jeżeli nie posiada on informacji wskazanej we wniosku. W takim przypadku podmiot publiczny powinien o tym fakcie powiadomić wnioskującego (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012r., I OSK 192/12, oraz z dnia 30 września 2015r., I OSK 2093/14). "Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane" (tak wyrok NSA z dnia 25 września 2018r., I OSK 1467/18, LEX nr 2553557, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2017r., 1 FSK 1238/16, LEX nr 2429215). Skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2018r., l OSK 2095/16, LEX nr 2537345).
Natomiast "bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i 4 Sygn. akt II SAB/Łd 57/22 jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. (lub przepisu szczególnego) można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu. Ocena czy doszło do rażącego naruszenia prawa musi być dokonana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie" (tak np. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2020r., I OSK 260/20, LEX nr 3081171).
Wniesiona w tej sprawie skarga na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi o udostępnienie dwóch orzeczeń Sądu Okręgowego w Łodzi zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia 14 marca 2022r. nie zasługuje na uwzględnienie. Organ nie dopuścił się bowiem bezczynności w zakresie w jakim wskazuje skarżący. Wnioskiem z dnia 14 marca 2022 r. skarżący wystąpił - wbrew odpowiedzi na skargę - o udostępnienie wskazanych kart z akt dwóch wskazanych spraw, w tym dwu wyroków sądowych. We wniesionej skardze, której żądaniem Sąd jest związany, kwestionuje jedynie bezczynność w zakresie nieudostępnienia dwóch wyroków Sądu Okręgowego w Łodzi, które jak podniósł organ zostały mu udostępnione wcześniej. Wyroki te mieszczą się w zakresie szeroko rozumianego pojęcia informacji publicznej oraz szeroko rozumianej działalności administracji publicznej.
Jak bowiem stanowi art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 u.d.i.p. "każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie", "każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej". Na mocy art. 3 u.d.i.p. "prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;
- 2) wglądu do dokumentów urzędowych;
- 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów" (ust. 1); "prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych" (ust. 2). Tak ujęte prawo do informacji publicznej doznaje wyjątków tylko w przypadkach określonych w art. 5 u.d.i.p. Zgodnie z tym 5 Sygn. akt II SAB/Łd 57/22 przepisem "prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych" (ust. 1); "prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa" (ust. 2); "prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o przymusowej restrukturyzacji" (ust. 2a): "nie można, z zastrzeżeniem ust. 1, 2 i 2a, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji" (ust. 3); "ograniczenia dostępu do informacji w sprawach, o których mowa w ust. 3, nie naruszają prawa do informacji o organizacji i pracy organów prowadzących postępowania, w szczególności o czasie, trybie i miejscu oraz kolejności rozpatrywania spraw" (ust. 4). Przykładowy katalog informacji podlegającej udostępnieniu w trybie u.d.i.p. zawiera art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Katalog ten obejmuje w szczególności informacje publiczną o programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań (pkt 1 lit. c); prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych (pkt 3 lit. f); treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności; treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych (pkt 4 lit. a), c) i d). W myśl art. 6 ust. 2 u.d.i.p. "dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest natomiast treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy".
Na gruncie tej regulacji prawnej judykatura jednolicie prezentuje pogląd, że "informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. jest każda wiadomość wytworzona lub 6 Sygn. akt Il SAB/Łd 57/22 odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą.
Ponadto, informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań nawet, jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Niezależnie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się odnosić do sfery faktów" (tak wyrok NSA z dnia 14 października 2016r., I OSK 1800/16, Lex 2177189, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2028r., II SA/Wa 1282/17, Lex nr 2497868). "Informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa" (vide: uchwała NSA z dnia 9 grudnia 2013r., I OPS 8/13).
A zatem "informację publiczną stanowią dokumenty, których treść jest związana z działaniami organów władzy publicznej. (...) zawarty w art. 6 u.d.i.p. katalog dokumentów stanowiących informację publiczną jest katalogiem otwartym i wymienia jedynie przykładowo kategorie danych, które są informacją publiczną. Zaś fakt, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, nie oznacza jednocześnie, że informacją publiczną są wyłącznie dokumenty urzędowe, w znaczeniu określonym w powołanych wyżej przepisach. Pojęcie to obejmuje również inne kategorie dokumentów" (wyrok NSA z dnia 14 października 2016r., I OSK 1800/16, Lex 2177189). Pamiętać jednakże trzeba, że "podmiot publiczny wykonując powierzone 7 Sygn. akt Il SAB/Łd 57/22 mu zadania publiczne niejednokrotnie posługuje się podmiotami wewnętrznymi lub zewnętrznymi, które przygotowują różnego rodzaju dokumenty, opinie lub inne materiały stanowiące podstawę do podjęcia decyzji administracyjnej lub innego rozstrzygnięcia (np. o dochodzeniu odszkodowania, o wypłacie lub odmowie wypłaty odszkodowania ze środków publicznych). (...) informacją publiczną jest nie tylko akt lub czynność kończąca określone postępowanie organu, ale także dokumenty wytworzone przy okazji załatwiania sprawy, pod warunkiem, że dokumenty te są wyrazem wykonywania przez organ władzy publicznej w ramach jego kompetencji" (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013r, I OSK 2157/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednakże "wniosek zainteresowanego rodzi po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w publicznym obiegu, a więc zainteresowany nie może się z nią zapoznać inaczej, niż składając wniosek o udzielenie informacji do organu władzy publicznej. W przeciwnym razie należałoby zaakceptować tezę, że zainteresowany ma prawo żądać od organu w trybie wniosku o udostępnienie informacji, informacji ogólnie dostępnej. (...) Tym bardziej za niezasadny trzeba uznać wniosek o udzielenie informacji, którą zainteresowany posiada. Wówczas kwestia dostępu do informacji wydaje się być bezprzedmiotowa. Takie żądanie nie zmierza bowiem do uzyskania pewnych wiadomości, lecz ewentualnie potwierdzenia (sprawdzenia) wiadomości znanych już wnioskującemu" (wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2003r., II SAB 372/03, Wokanda 2004, nr 5, poz. 33).
Sąd stwierdza zatem, że organ nie miał obowiązku udostępnienia skarżącemu wnioskowanych wyroków. Wniosek skarżącego z dnia 14 marca 2022r. w zakresie, w jakim wnioskuje o ponowne udostępnienie wyroków Sądu Okręgowego w Łodzi jest bezprzedmiotowy, bowiem wyroki te zostały już skarżącemu udostępnienie w ramach wcześniejszych wniosków o udostępnienie informacji publicznej. W konsekwencji nie można organowi postawić zarzutu bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego, jak i zasądzić kwoty pieniężnej, bowiem ta jest ściśle powiązana z bezczynnością organu i jest zadośćuczynieniem z tytułu tej bezczynności.
Wobec złożenia przez ustanowionego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego wniosku o zasądzenie kosztów udzielonej skarżącemu nieopłaconej przez niego pomocy prawnej z urzędu należało przyznać również 8 Sygn. akt II SAB/Łd 57/22 wynagrodzenie pełnomocnikowi w wysokości 240 zł wraz z należnym od tej kwoty podatkiem VAT.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę. Wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu przyznał zaś na podstawie art. 250 p.p.s.a oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019r.,poz. 68).
dc