Uzasadnienie
M. W. (dalej jako "strona", "skarżąca") w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzuciła bezczynność Wójta Gminy w rozpatrzeniu wniosku z dnia 5 października 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe w ocenie strony stanowi naruszenie:
- 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
- 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej jako "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak ich zastosowania polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o zobowiązanie Wójta Gminy do załatwienia wniosku z dnia 5 październik 2022 r., zasądzenie od organu kosztów postępowania oraz wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w dniu 5 października 2022 r. zwróciła się za pośrednictwem poczty elektronicznej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej przedstawienia stanowiska Gminy M. w poniższych kwestiach w odniesieniu do spółki M.-E. S..zo.o.:
Czy w latach 2014 - 2022 Wójt Gminy delegował uprawnienia do prowadzenia nadzoru właścicielskiego nad ww. spółką, lub czy prowadził ten nadzór osobiście?
Wskazanie liczby oraz terminów przeprowadzenia audytów wewnętrznych i zewnętrznych przeprowadzonych w ww. spółce w latach 2014-2022 oraz wskazanie ich zakresu.
Czy w ramach przeprowadzonych audytów zewnętrznych w latach 2014-2022 stwierdzono nieprawidłowości w sprawowaniu nadzoru właścicielskiego nad ww. spółką?
Czy według wiedzy Organu stwierdzono nieprawidłowości w sprawozdaniach finansowych ww. spółki sporządzonych w latach 2014-2022, w tym podlegające odpowiedzialności karnej na podstawie art. 77 ustawy o rachunkowości?
Jeśli stwierdzono nieprawidłowości w sprawozdaniach finansowych ww. spółki, czy poinformowano o tym organy ścigania, a także czy według stanu wiedzy Organu toczyło lub toczy się postępowanie karne w sprawie takich nieprawidłowości?
Czy w ramach nadzoru właścicielskiego badano kwestie racjonalności wydatkowania środków w ww. spółce, prawidłowości udzielania zamówień publicznych i wyboru wykonawców? Czy według wiedzy Organu stwierdzono nieprawidłowości w tym zakresie, w tym zwłaszcza w kontekście znacznego zadłużenia spółki?
Czy w ramach nadzoru właścicielskiego badano kwestie racjonalności i zasadności zwiększania zatrudnienia w ww. spółce oraz zapewnienia bezstronności procesu rekrutacji i kryteriów doboru kandydatów? Czy według wiedzy Organu stwierdzono nieprawidłowości w tym zakresie?
Czy w związku ze znacznym zadłużeniem ww. spółki według wiedzy Organu podjęto działania korygujące w celu restrukturyzacji jej finansów, a jeśli tak, to jakie?
Określając sposób udostępnienia żądanych informacji, skarżąca wniosła o przesłanie ich na wskazany adres poczty elektronicznej.
Strona podniosła, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi pomimo upływu tego terminu, a także pomimo ponawianych przez skarżącą próśb, wysłanych za pośrednictwem poczty elektronicznej kolejno 21 października 2022 r. oraz 2 listopada 2022 r. W związku z powyższym, w ocenie strony bezczynność organu i rażące opóźnienie, przekraczające 2 miesiące od dnia złożenia wniosku uzasadnia skargę do tut. Sądu.
W odpowiedzi na skargę Wójt [...] w pierwszej kolejności podniósł, że skarga nie spełnia wymogu formalnego określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., albowiem skarżąca nie wskazała w jej treści adresu zamieszkania, ani też nie wskazała w żaden sposób na brak miejsca zamieszkania. W ocenie organu, doświadczenie życiowe nie pozwala przyjąć, aby osoba stale przebywająca w Polsce (a na to wskazuje składanie szeregu wniosków o udostępnienie informacji publicznej) nie miała tu miejsca zamieszkania. Wobec tego określenie samego adresu do doręczeń w skardze nie jest wystarczające i stanowi brak formalny skargi.
Odnosząc się do sprawy merytorycznie Wójt [...] oświadczył, że udostępnił skarżącej żądaną informację publiczną którą wysłał na adres skarżącej w dniu 22 grudnia 2022 r. W związku z powyższym organ wniósł o stwierdzenie, że jego bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, odstąpienie od obciążania zaskarżonego organu kosztami postępowania oraz nie wymierzanie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Jednocześnie organ zwrócił się o rozpoznanie sprawy na rozprawie z udziałem obu stron.
Organ zobowiązany wyjaśnił, że zwłoka w udostępnieniu wnioskowanej informacji była niezamierzona. Skarżąca w dniu 5 października 2022r. złożyła drogą mailową łącznie 5 wniosków o udostępnienie informacji publicznych (o godz. 12:41 - 2 wnioski, o godz. 12:42 - 1 wniosek i o godzinie 12:43 - 2 wnioski), a w kolejnych dniach jeszcze 11 kolejnych wniosków. Wnioski skarżącej były kontynuacją podobnych zapytań (niektóre zapytania miały identyczną treść) kierowanych od początku roku do Gminy M. i jej jednostek organizacyjnych przez inne osoby (lub tą samą osobę ponieważ autorzy nie podawali pełnych danych osobowych nawet na wezwanie organu) w łącznej liczbie ok 70 wniosków. Wśród korespondencji wymienionej przez strony w związku z kierowanymi zapytaniami Wójt Gminy przeoczył przedmiotowy wniosek, uznając za załatwiony inny wniosek z tego samego dnia i godziny.
Do odpowiedzi na skargę zostało załączone potwierdzenie udzielenia stronie odpowiedzi na wniosek z 5 października 2022 r. (k. 11 – 12 akt sąd.).
W piśmie z dnia 31 stycznia 2023 r. skarżąca odnosząc się do odpowiedzi na skargę Wójta Gminy zakwestionowała twierdzenie, jakoby jej skarga była obarczona brakiem formalnym. Podniosła, że art. 46 § 2 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. nie narzuca obowiązku składania wyjaśnień w kwestiach związanych z zamieszkaniem skarżącego i nie umożliwia stronie przeciwnej oceny, czy podanie adresu do doręczeń jest wystarczające. W ocenie skarżącej, organ narusza jej prywatność podejmując próby oceny jej sytuacji osobistej na podstawie swoich przypuszczeń, opierając się przy tym na jego "doświadczeniu życiowym", które jest kwestią indywidualną.
Wskazała także, że od 5 października 2022 r. do chwili obecnej złożyła do Urzędu Gminy M. łącznie 16 wniosków, z których przeważająca większość dotyczyła informacji publicznej prostej. Wnioski obejmowały głównie kwestie problemów finansowych spółki M.-E. Sp. z o.o., której właścicielem jest Gmina M., a także m.in. kwestie związane z nadzorem nad tą spółką. Skarżąca podniosła, że dołożyła starań, by rozbić poszczególne zagadnienia na oddzielne wnioski, na wypadek gdyby odpowiedź na nie wymagała zaangażowania ze strony różnych działów lub pracowników organu, stąd taka ich liczba. Wnioski były w swym zakresie precyzyjne, ich liczba nie nastręczała trudności w udostępnieniu informacji, a oczekiwana przez skarżącą odpowiedź organu to przeważnie kopie dokumentów. Skarżąca podkreśliła, że wnioski nie miały na celu wywołania dolegliwości i utrudnienia funkcjonowania organu, co udowadniała ponawiając prośby o udzielenie odpowiedzi pomimo bezczynności organu i znacznego przekraczania przez niego terminów. W ocenie skarżącej, bezczynność organu w przedmiotowej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Podkreślenia wymaga, że w przypadku skargi na bezczynność, decyzja o rozpoznaniu sprawy w tym trybie pozostawiona jest sądowi i nie jest zależna ani od złożenia przez którąkolwiek ze stron wniosku w tym przedmiocie, ani też od ewentualnego żądania przez którąkolwiek ze stron przeprowadzenia rozprawy. Stąd też wniosek organu o przeprowadzenie w niniejszej sprawie rozprawy, nie był dla Sądu wiążący. Wprawdzie zgodnie z art. 122 p.p.s.a. sąd – również w przypadku spraw kwalifikujących się do rozpoznania w trybie uproszczonym - może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie, jednak w niniejszej sprawie Sąd uznał, że brak jest ku temu podstaw. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nie budzą bowiem wątpliwości, dla wyeliminowania których niezbędne byłoby przeprowadzenie rozprawy. Za rozpoznaniem sprawy w trybie uproszczonym przemawiały natomiast względy ekonomiki procesowej, mające tym większe znaczenie w sprawach z zakresu informacji publicznej, które z mocy art. 21 pkt 2 u.d.i.p. w zw. z § 32 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1177 ze zm.), rozpoznawane są poza kolejnością.
Względy ekonomiki procesowej nie pozostawały ponadto bez wpływu na odstąpienie przez Sąd od wezwania skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie adresu zamieszkania skarżącej – aczkolwiek nie jest co do zasady pozbawione racji twierdzenie organu, że wskazanie adresu zamieszkania strony skarżącej będącej osobą fizyczną, jest wymogiem formalnym skargi - jako pierwszego pisma w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 46 § 2 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. pismo strony powinno zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. W literaturze wskazuje się przy tym, że wskazanie w skardze adresu do doręczeń może mieć miejsce wyjątkowo, kiedy np. strona nie ma miejsca zamieszkania (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.
- 7. Wydanie, Warszawa 2018, str. 189).
W rozpoznawanej skardze skarżąca podała wyłącznie adres do doręczeń w postaci adresu skrytki pocztowej, natomiast nie podała swojego adresu zamieszkania. Nie wyjaśniła również, czy faktycznie nie posiadała miejsca zamieszkania. Jednakże, wbrew stanowisku organu, wezwanie skarżącej do wskazania jej miejsca zamieszkania, było zbędne. Możliwość doręczania skarżącej pism przez Sąd została bowiem przez skarżącą zapewniona poprzez wskazanie w tym celu adresu skrytki pocztowej. Wymaga przy tym podkreślenia, że art. 69 § 2 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 26 lipca 2022 r. (nadanym ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2022 r. poz. 1457), dopuszcza możliwość doręczania pism w postępowaniu przed sądem administracyjnym na wskazany przez adresata adres skrytki pocztowej. O zbędności wezwania skarżącej do uzupełniania braku formalnego skargi poprzez wskazanie jej miejsca zamieszkania, zdecydowała również okoliczność, iż wraz z uiszczeniem przez skarżącą wpisu od skargi, w aktach sprawy ujawniony został widniejący na potwierdzeniu wpłaty adres skarżącej, który – jako adres przypisany do jej rachunku bankowego – mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 lutego 2023 r. został odnotowany jako adres zamieszkania skarżącej.
Z powyższych względów, wobec ujawnienia w aktach sprawy adresu zamieszkania skarżącej, który - ze względu na wskazanie adresu skrytki pocztowej, jako adresu do doręczeń - i tak nie był niezbędny dla zapewnienia możliwości doręczania skarżącej pism przez Sąd, należało uznać, że brak oznaczenia w skardze adresu zamieszkania skarżącej nie stanowi braku formalnego uniemożliwiającego nadanie skardze dalszego biegu i tym samym uzasadniającego zastosowanie art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez wezwanie skarżącej do uzupełnienia tego braku pod rygorem odrzucenia skargi. Słuszność tego stanowiska znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wielokrotnie wskazywano na niezasadność wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie przez skarżącego swojego numeru PESEL w sytuacji, gdy numer ten znajduje się w aktach sprawy (por. np. postanowienia NSA: z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt II OZ 343/20, LEX nr 3021691; dnia 19 maja 2020 r., sygn. akt II GZ 135/20, LEX nr 3007707; z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GZ 366/19, LEX nr 2745292). Tożsame stanowisko zajął w tym zakresie tut. Sąd w wyroku z dnia 9 marca 2023 r., o sygn. akt II SAB/Lu 11/23, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela.
W przedmiotowej sprawie skarżąca domagała się informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).
Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują.
Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że informacje żądane przez stronę mają charakter informacji publicznej, a Wójt [...] jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Wskazać należy, że wniosek skarżącej został skierowany na oficjalny adres poczty e-mail, podany na stronie BIP organu. W takiej sytuacji ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, obciąża ten organ, a nie skarżącego. Jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, oznacza to, że dotarła ona do adresata. Organ nie podjął, w reakcji na wniosek strony o udostępnienie informacji publicznej, przepisanego regulacjami u.d.i.p. działania, pozostawał zatem wobec tego wniosku w bezczynności, która trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. Jednak po wniesieniu skargi na bezczynność, organ udostępnił wnioskowaną informację, bowiem pismem z 21 grudnia 2022 r. udzieli odpowiedzi na przedmiotowy wniosek przesyłając wiadomość na adres e-mail strony.
Dodatkowo strona w dniu 12 stycznia 2023 r. zwróciła się do organu o uzupełnienie udzielonej w dniu 21 grudnia 2022 r. odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie pytania nr [...] W dniu 13 stycznia 2023 r. dokonano uzupełnienia odpowiedzi na wniosek strony.
Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek strony w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie (udostępnił wnioskowaną informację), postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.
Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, przestała istnieć przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej z 5 października 2022 r. (pkt III wyroku).
Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł w punkcie I wyroku, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż jego pismo z 21 grudnia 2022 r., stanowiące odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji, a zarazem go załatwiające, podjęte zostało niewątpliwie z uchybieniem ustawowego terminu jej udostępnienia.
Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Zwłoka organu w prawidłowym załatwieniu sprawy nie wynikała bowiem z lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p. i dążenia do ograniczenia prawa strony do dostępu do informacji. Świadczy o tym udzielenie odpowiedzi zaraz po wpłynięciu skargi na bezczynność organu i wykryciu stanu bezczynności. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12, dostępny CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.
Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; wyroki WSA w Poznaniu z 11 marca 2015 r., sygn. IV SAB/Po 19/15, CBOSA). W przedmiotowej sprawie termin udostępnienia informacji publicznej został przez organ niewątpliwie przekroczony, jednak Sąd dał wiarę wyjaśnieniom organu, że działanie to nie było zamierzone.
Z wyżej wskazanych powodów, mając na uwadze charakter bezczynności, zdaniem Sądu nie wystąpiły podstawy do wymierzenia organowi grzywny, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w punkcie IV wyroku, poprzez oddalenie skargi w pozostałej części. Regulacja zawarta w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, zaś w przedstawionym stanie faktycznym sprawy nie zaistniały podstawy do zastosowania względem organu tego środka dyscyplinującego.
O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącej uiszczonego wpisu od skargi, Sąd orzekł w pkt V wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.